Quy định về quyền tác giả có yếu tố nước ngoài

Trả lời:

Để góp phần bảo hộ quyền và lợi ích của các cá nhân, tổ chức Việt Nam cũng như quyền và lợi ích của các cá nhân, tổ chức nước ngoài trong quan hệ về quyền tác giả, quyền liên quan, đồng thời góp phần đẩy mạnh quan hệ hợp tác giữa Việt Nam với các nước trên thế giới về kinh tế, thưong mại, khoa học công nghệ và văn hoá, Nhà nước Việt Nam đã từng bước quan tâm xây dựng và hoàn thiện hệ thống các quy định của pháp luật Việt Nam về bảo hộ quyền tác giâ, quyền liên quan có yếu tố nước ngoài.

Có thể chia quá trình hình thành và phát triển hệ thống các quy định của pháp luật Việt Nam về quyền tác giả, quyền liên quan có yếu tố nước ngoài thành các giai đoạn sau đây:

1. Giai đoạn trước năm 1995

Trước khi ban hành Bộ luật dân sự 1995, Việt Nam đã ban hành Pháp lệnh bảo hộ quyền tác giả 1994, trong đó có một số quy định về quyền tác giả, quyền liên quan có yếu tố nước ngoài. Trước Pháp lệnh bảo hộ quyền tác giả 1994, về nguyên tắc và trên thực tế, quyền tác giả và quyền liên quan của cá nhân, tổ chức nước ngoài được thừa nhận và bảo hộ trên lãnh thổ Việt Nam như quyền tác giả và quyền liên quan của cá nhân, tổ chức Việt Nam mặc dù không có quy tác giả 1994 chấm dứt hiệu lực. Bộ luật dân sự 1995 đã dành các điều từ Điều 745 đến Điều 779 để quy định tương đối cụ thể về quyền tác giả và quyền liên quan, trong đó có quyền tác giả và quyền liên quan có yếu tố nước ngoài.

Vvề mặt lý luận cũng như trên thực tế, quan hệ về quyền tác giả, quyền liên quan là một bộ phận của quan hệ dân sự nói chung. Vì vậy, quy định của Bộ luật này về khái niệm quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài cũng được áp dụng cho việc xác định khái niệm quan hệ quyền tác giả và quyền liên quan có yếu tố nước ngoài. Cụ thể được hiểu là các quan hệ có người nước ngoài, pháp nhân nước ngoài tham gia hoặc căn cứ để xác lập, thay đổi, chấm dứt quan hệ đó phát sinh ở nước ngoài hoặc tài sản liên quan đến quan hệ đó ở nước ngoài (Điều 826).

Bộ luật dân sự 1995 còn quy định rõ các quy định của pháp luật dân sự Việt Nam được áp dụng đối với quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài, trừ trường hợp Bộ luật này có quy định khác; trường hợp điều ước quốc tế mà Việt Nam ký kết hoặc tham gia có quy định khác với quy định của Bộ luật này thì áp dụng quy định của điều ước quốc tế đó (Điều 827).

Bộ luật dân sự 1995 cũng tiếp tục khẳng định quan điểm của pháp luật và thực tiễn của Việt Nam từ trước đến nay là quyền tác giả của người nước ngoài, pháp nhân nước ngoài đối với tác phẩm lần đầu tiên được công bố, phổ biến tại Việt Nam hoặc được sáng tạo và thể hiện dưới hình thức nhất định tại Việt Nam, thì được bảo hộ theo quy định của pháp luật Việt Nam và các điều ước quốc tế mà Việt Nam ký kết hoặc tham gia (Điều 836). Tuy Điều 836 này chỉ nhắc đến quyền tác giả của người nước ngoài, pháp nhân nước ngoài, nhưng theo cách tiếp cận pháp luật Việt Nam từ trước đến nay và của chính Bộ luật này, chúng ta nên hiểu quy định này được áp dụng đối với cả quan hệ về quyền liên quan có yếu tố nước ngoài. "Việc chấm dứt quan hệ đó theo pháp luật nước ngoài, phát sinh tại nước ngoài hoặc tài sản Hên quan đến quan hệ đó ở nước ngoài” (Điều 758).

- Các quy định của pháp luật dân sự Việt Nam được áp dụng đối với quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài, trừ trường hợp Bộ luật này có quy định khác; trường hợp điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên có quy định khác với quy định của Bộ luật này thì áp dụng quy định của điều ước quốc tế đó (Điều 759).

>> Xem thêm:  Khi nào sử dụng bản quyền mà không phải xin phép, không phải trả tiền nhuận bút, thù lao?

Quyền tác giả của người nước ngoài, pháp nhân nước ngoài đối với tác phẩm lần đầu tiên được công bố, phổ biến tại Việt Nam hoặc được sáng tạo và thể hiện dưới hình thức nhất định tại Việt Nam được bảo hộ theo quy định của pháp luật Việt Nam và điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên (Điều 774).

2. Giai đoạn từ năm 2005 đến nay

Để hướng dẫn thi hành quy định của Bộ luật dân sự 2005 về quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài, Điều 18 của Nghị định số 138/2006/NĐ-CP ngày 15/11/2006 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành các quy định của Bộ luật dân sự về quan hệ dân sự có yêu tô nước ngoài đã quy định rõ cả quyền tác giả và quyền liên quan. Cụ thể như sau:

- Quyền tác giả của cá nhân là người nước ngoài, tổ chức nước ngoài được bảo hộ tại Việt Nam theo các quy định từ Điều 736 đến Điều 743 của Bộ luật dân sự, các quy định liên quan của Luật sở hữu trí tuệ, các văn bản pháp luật khác có liên quan của Việt Nam và các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

- Quyền liên quan đến quyền tác giả của cá nhân, tổ chức nước ngoài được bảo hộ tại Việt Nam theo các quy định tại Điều 744 đến Điều 749 của Bộ luật dân sự, các quy định liên quan của Luật sở hữu trí tuệ, các văn bản pháp luật khác có liên quan của Việt Nam và các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Luật sở hữu trí tuệ năm 2005 (được sửa đổi, bổ sung năm 2009 và 2019) khẳng định Luật này được áp dụng đối với cả tổ chức, cá nhân Việt Nam nguyên tắc quyền sở hữu trí tuệ nói chung và quyền tác giả, quyền liên quan nói riêng, được xác định, bảo hộ theo pháp luật của nước nơi đối tượng sở hữu trí tuệ được yêu cầu bảo hộ; dành cho cá nhân, tổ chức nước ngoài chế độ đãi ngộ quốc dân trong lĩnh vực này; quyền tác giả, quyền liên quan chỉ có hiệu lực pháp lý trong phạm vi lãnh thổ được bảo hộ theo quy định của pháp luật quốc gia hoặc theo quy định của điều ước quốc tế liên quan.

Pháp luật Việt Nam về quyền tác giả, quyền liên quan không ngừng được hoàn thiện cho phù hợp với trình độ phát triển kinh tế - xã hội, khoa học công nghệ, văn hoá và cả yêu cầu hội nhập quốc tế trên các lĩnh vực. Có thể nói, về cơ bản, các quy định của pháp luật Việt Nam tương thích ở mức độ cao với các quy định của pháp luật các quốc gia trên thế giới và nội dung của các điều ước quốc tế về quyền tác giả, quyền liên quan mà Việt Nam là thành viên. Tuy nhiên vấn đề là ở chỗ cần phải tổ chức thi hành tốt hơn để giảm thiểu và ngăn chặn hiệu quả tình trạng vi phạm pháp luật về quyền tác giả, quyền liên quan nhằm góp phần thúc đẩy phát triển các hoạt động sáng tạo văn học, nghệ thuật, khoa học, công nghệ, thúc đẩy giao lưu kinh tế, thương mại, khoa học, công nghệ và văn hoá trong phạm vi quốc gia, khu vực và quốc tế.

Luật Minh Khuê (sưu tầm & biên tập)

>> Xem thêm:  Dịch vụ đăng ký bảo hộ bản quyền tác phẩm kiến trúc