1. Biểu hiện của dân chủ
- Học sinh được tham gia ý kiến xây dựng kế hoạch năm học của lớp
- Công nhân được tham gia ý kiến xây dựng kế hoạch, quyền lợi của mình đối với giám đốc của công ty
- Cán bộ, nhân viên được tham gia xây dựng kế hoạch của cơ quan, góp ý xây dựng cho lãnh đạo cơ quan.
- Cử tri tham gia chất vấn Đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng Nhân dân.
2. Biểu hiện của kỉ luật
- Học sinh phải đi học đúng giờ, nghỉ học phải có đơn xin phép nghỉ học
- Học sinh không được ăn quà vặt, nói chuyện trong lớp.
- Thầy cô giáo phải lên lớp đúng giờ.
- Cán bộ nhà nước nghỉ việc cần phải có lí do
- Khi làm việc, công nhân phải bảo đảm an toàn trong lao động sản xuất.
3. Ca dao, tục ngữ về dân chủ và kỉ luật
1. Đất có lề, quê có thói
Ý nghĩa: Ở đâu cũng cần làm theo quy định, luật lệ của nơi đó không thể làm trái được.
2. Nước có vua, chùa có bụt
Ý nghĩa: Ở nơi đâu thì cũng cần có người cai quản, phải có phép tắc khi vào bất cứ đâu.
3. Người trên đứng đắn, kẻ dưới dám nhờn
Ý nghĩa: Người có vị trí vai trò lớn như trong gia đình, người nắm giữ chức quyền mà có phép tắc, kỷ cương thì dù trong gia đình con cái cũng không dám trái lời, cấp dưới cũng không dám qua mặt. Việc giữ kỉ cương phép tắc giúp mọi người noi theo.
4. Thượng bất chính, hạ tắc loạn
Ý nghĩa: Bề trên (vua, quan,..) không quang minh chính đại, không lo cho nước, cho dân thì kẻ bề dưới như dân chúng sẽ nổi loạn là lẽ thường tình. Câu này nhắc nhở người cầm quyền phải đặt lợi ích của đất nước, của nhân dân trên lợi ích của bản thân mình thì đất nước mới thái bình, nhân dân mới ấm no.
5. Bề trên ở chẳng kỉ cương
Cho nên kẻ dưới lập đường mây mưa
Ý nghĩa: Câu ca dao nhắc nhở người bề trên không có kỉ luật ắt hẳn những kẻ ở dưới sẽ lợi dụng hưởng lợi.
6. Dột từ nóc dột xuống
Ý nghĩa: Câu này nhằm phê phán gia đình hoặc người đứng đầu không có kỉ luật, không công minh thì con cái hoặc người cấp dưới cũng sẽ như vậy.
7. Đói tự do hơn no luồn cúi
Ý nghĩa: Khuyên răn người ta tuân thủ kỉ cương phép nước để tự do chứ không phải ở tù.
8. Thương em anh để trong lòng
Việc quan anh cứ phép công anh làm
Ý nghĩa: Câu này có ý nghĩa không được vì quan hệ, tình cảm cá nhân mà làm sai lệch đi phép tắc kỉ luật.
9. Quân pháp bất vị thân
Ý nghĩa: Dù có chức cao trọng vọng tới đâu cũng phải tuân theo kỉ luật.
10. Phép vua thua lệ làng
Ý nghĩa: Nói về vai trò, tầm quan trọng của các luật lệ địa phương, như những thói quen lâu đời của người dân cứ thế tuân theo.
4. Ví dụ về dân chủ và kỉ luật
- Ví dụ về tính dân chủ:
- Tính dân chủ chính là việc mỗi người tham gia đóng góp ý kiến cho các công việc tập thể.
- Người dân đi bỏ phiếu bầu cử những nhà lãnh đạo của đất nước
- Học sinh tham gia bỏ phiếu bầu cán bộ lớp
- Ví dụ về tính kỉ luật:
- Tính kỉ luật biểu hiện rõ nhất trong quân đội, "Kỉ luật là sức mạnh của quân đội"
>> Xem thêm: Học sinh cần làm gì để bảo vệ hòa bình? GDCD Lớp 9
5. Mối quan hệ giữa dân chủ và kỉ luật
Kỉ luật là điều kiện đảm bảo cho dân chủ được thực hiện.
Dân chủ là quyền tự do của mỗi người nên khi kỷ luật bảo vệ quyền dân chủ đó thi quyền này sẽ được thực hiện. Nếu kỉ luật không bảo vệ những quyển dân chủ thì quyền dân chủ của mỗi người dễ bị xâm hại.
6. Đáp án bài tập SGK Giáo dục công dân lớp 9
Câu 1:
Dân chủ phải đi đôi với kỉ luật tại vì tính dân chủ thiên về tự do, thể hiện những ý kiến, quan điểm, lập trường, hành động của cá nhân. Tuy nhiên nếu như mỗi cá nhân đều chỉ biết làm theo ý muốn, sở thích của bản thân thì xã hội sẽ hỗn loạn. Kỉ luật ra đời để điều chỉnh hành vi của con người.
Câu 2:
Hiệu quả của hoạt động phụ thuộc vào dân chủ và kỉ luật. Nhờ dân chủ, các bạn có thể tham gia đóng góp ý kiến, nói lên quan điểm nhằm xây dựng trường lớp ngày càng đi lên. Tuy nhiên, những hành động của các bạn cần nằm trong khuôn khổ của kỉ luật. Nhờ có kỉ luật các bạn mới có thể điều chỉnh được hành vi của mình.
Câu 3:
Nếu thấy có hành vi thiếu tôn trọng kỉ luật và biểu hiện thiếu dân chủ, em sẽ nhắc nhở và phê bình những hành vi đó, lên tiếng đòi lại quyền dân chủ hoặc nhờ tới sự can thiệp của các cơ quan chức năng có thẩm quyền.
7. Câu hỏi củng cố
1. Thế nào là dân chủ?
- Dân chủ là mọi người được làm chủ công việc của tập thể, của xã hội.
- Mọi người phải được biết, được cùng tham gia bàn bạc
- Mọi người đóng góp phần thực hiện và giám sát những công việc chung của tập thể và xã hội và cộng đồng đất nước.
2. Kỉ luật là gì?
Kỉ luật là tuân theo những quy định chung của cộng đồng hoặc của một tổ chức xã hội, nhằm tạo ra sự thống nhất cùng hành động để đạt chất lượng, hiệu quả trong công việc.
3. Nêu những biểu hiện của thiếu dân chủ mà em biết.
- Biết bạn mình có khuyết điểm nhưng ngại không góp ý
- Bố mẹ, thầy cô chưa lắng nghe ý kiến con trẻ
- Khi xảy ra vấn đề, giám đốc không tìm hiểu nguyên nhân mà trách mắng nhân viên.
4. Nêu những biểu hiện của thiếu kỉ luật
- Học sinh trốn học, làm việc riêng trong giờ học
- Học sinh tới lớp không mặc đồng phục mà mặc tự do đến trường
- Cán bộ nhan viên trong giờ làm ra quán đi uống cafe
5. Tác dụng của việc thực hiện tốt dân chủ và kỉ luật trong cuộc sống, trong lao động và hoạt động xã hội là gì?
- Tạo ra sự thống nhất cao về nhận thức, ý chí và hành động của mọi người.
- Tạo cơ hội cho mọi người phát triển
- Xây dựng được quan hệ xã hội tốt đẹp và nâng cao hiệu quả, chất lượng lao động, tổ chức tốt các hoạt động xã hội.
6. Em hiểu gì về tư tưởng của Đảng thể hiện qua câu nói: "Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra"?
- Dân biết: Mọi chủ trương, chính sách pháp luật của nhà nước phải phổ biến đến từng người dân.
- Dân bàn: Mọi người dân có quyền tham gia ý kiến xây dựng dự thảo sửa đổi Hiến Pháp, pháp luật, các chủ trương của phường, xã,...
- Dân kiểm tra: Góp ý, chất vấn đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp.
7. Theo em, chúng ta cần rèn luyện tính dân chủ và kỉ luật như thế nào?
- Mọi người cần tự giác chấp hành kỉ luật
- Học sinh phải vâng lời cha mẹ, thầy cô, thực hiện tốt quy định của lớp, trường, phát huy quyền dân chủ và có ý thức kỉ luật của một công dân.
8. Hãy nêu những chi tiết thể hiện việc làm phát huy dân chủ trong chuyện của lớp 9A
Những việc làm thể hiện việc phát huy dân chủ:
- Họp bàn xây dựng kế hoạch hoạt động của lớp
- Các bạn sôi nổi thảo luận
- Đề xuất chỉ tiêu cụ thể
- Đề xuất các biện pháp thực hiện
- Tự nguyện tham gia vào các hoạt động tập thể
- Thành lập đội "Thanh niên cờ đỏ"
9. Hãy nêu những chi tiết thể hiện việc làm không phát huy dân chủ trong "Chuyện ở một công ti".
- Công nhân không được bàn bạc, góp ý những yêu cầu của giám đốc đối với mọi người trong sản xuất.
- Yêu cầu lao động quá căng thẳng, thiếu phương tiện lao động, lương thấp, ốm đau không được chăm sóc, sức khoẻ công nhân giảm sút.
- Công nhân kiến nghị đòi cải thiện điều kiện lao động, cải thiện đời sống vật chất và tinh thần không được giám đốc chấp nhận.
10. Phân tích sự kết hợp dân chủ và kỉ luật của lớp 9A.
Khi họp bàn xây dựng kế hoạch năm học của lớp
- Biện pháp dân chủ thể hiện:
- Mọi người cùng được tham gia bàn bạc
- Thể hiện ý thức tự giác của mọi người
- Biện pháp tổ chức thực hiện
- Biện pháp kỉ luật:
- Các bạn tuân thủ quy định tập thể
- Cùng thống nhất hành động
- Nhắc nhở, đôn đốc nhau thực hiện
11. Hãy nêu tác dụng của việc phát huy dân chủ và thực hiện kỉ luật của tập thể lớp 9A dưới sự chỉ đạo của thầy giáo chủ nhiệm.
Nhờ việc phát huy dân chủ và thực hiện kỉ luật mà tập thể lớp 9A dưới sự chỉ đạo của thầy giáo chủ nhiệm đã phát huy được ý thức tập thể của lớp, nhờ có biện pháp tổ chức thực hiện mà mọi khó khăn đã được khắc phục, kế hoạch đã được thực hiện trọn vẹn.
12. Việc làm của ông giám đốc ở câu chuyện thứ 2 đã có tác hại như thế nào? Vì sao?
Việc làm của ông giám đốc có tác hại đã làm cho công nhân bất mãn nên kết quả sản xuất giảm sút và công ti đã bị thua lỗ lặng lề.
13. Theo em, những việc làm sau đây có nội dung thể hiện tính dân chủ, tính kỉ luật và việc làm nào không? Vì sao?
a) Nhà trường tổ chức cho học sinh học tập nội quy của trường, học sinh được thảo luận và thống nhất thực hiện nội quy.
b) Ông Bính - tổ trưởng tổ dân phố - quyết định mỗi gia đình nộp 5000 đồng làm quỹ hỗ trợ những gia đình gặp khó khăn.
c) Nam đến trường dự sinh hoạt chi đoàn theo kế hoạch
d) Thầy chủ nhiệm giao cho Hùng điều khiển buổi sinh hoạt lớp cuối tuần, mọi người đã tích cực phát biểu ý kiến.
e) Trong mọt trận đấu bóng, các cầu thủ xô xát với nhau trên sân cỏ, vi phạm các luật trên sân cỏ mà trọng tài đưa ra.
- Những hoạt động thể hiện tính dân chủ là a, c, d
- Những hoạt động thiếu tính dân chủ là b
- Hoạt động thiếu tính kỉ luật là e
14. Hãy kể lại một việc làm của em về thực hiện tốt tính dân chủ và tính kỉ luật của nhà trường?
Trong giờ sinh hoạt lớp vào thứ 7, sau khi lớp trưởng nhận xét những ưu, khuyết điểm của lớp trong tuần và đề nghị các bạn cho ý kiến. Trong giờ học môn Toán, bạn Lam đã mang vở Văn ra viết và bị cô giáo trừ điểm thi đua. Em đã đứng lên đóng góp ý kiến phải thực hiện nghiêm túc kỉ luật giờ học, vì nếu làm như vậy bạn sẽ vi phạm nội quy học tập, kỉ luật của nhà trường mà thái độ không tôn trọng giáo viên bộ môn.
15. Hãy phân tích và chứng minh nhận định: "Dân chủ và kỉ luật là sức mạnh của một tập thể"
Dân chủ là để mọi người thể hiện và phát huy tiềm năng trí tuệ của bản thân, đóng góp vào những công việc chung của tập thể, dân chủ tạo ra hoạt động công khai, kỉ luật là điều kiện tạo nên tính thống nhất trong hành động, kỉ luật là điều kiện cho dân chủ được thực hiện có hiệu quả, phát huy dân chủ và kỉ luật là khai thác có hiệu quả tiềm năng của quần chúng, là sức mạnh của một tập thể đoàn kết, thống nhất trong hành động để đạt hiệu quả cao trong công việc.
16. Từ hai câu chuyện trên, chúng ta có thể rút ra bài học gì?
Từ hai câu chuyện trên, chúng ta rút ra được bài học về việc phát huy tính dân chủ, kỉ luật của thầy cô giáo chủ nhiệm và tập thể lớp 9A, phê phán sự thiếu dân chủ của ông giám đốc đã gây nên hậu quả xấu cho công ti.
>> Tham khảo: Quyền và nghĩa vụ lao động của công dân? Bài 14 GDCD lớp 9
Bài viết trên đây Luật Minh Khuê đã chia sẻ tới các em vấn đề dân chủ và kỉ luật, bài học này nằm trong chương trình Giáo dục công dân 9. Hi vọng đây là nguồn tài liệu tham khảo hữu ích đối với các em.
