Mục lục bài viết

1. Mức sinh thấp, dự báo tình trạng thiếu lao động sau năm 2055

Ngày 10/11/2023, tại Hà Nội, sự kiện Hội thảo "Mức sinh thấp tại Việt Nam: Thực trạng và giải pháp" đã diễn ra, do Bộ Y tế (Cục Dân số), Hội Phụ sản Việt Nam và Công ty TNHH Merck Healthcare phối hợp tổ chức. Hội thảo là một diễn đàn quan trọng nhằm đánh giá tình hình dân số tại Việt Nam và đề xuất các giải pháp nhằm cải thiện mức sinh thấp đang diễn ra đồng thời với sự chênh lệch đáng kể giữa các vùng miền.
Tình hình dân số ở Việt Nam đang duy trì mức sinh thay thế, nhưng đối diện với sự chênh lệch rõ ràng giữa các khu vực và đối tượng. Sự gia tăng tỷ lệ vô sinh cũng đang ảnh hưởng đến quy mô và cơ cấu dân số trong tương lai. Thứ trưởng Bộ Y tế đã chia sẻ thông tin về xu hướng giảm mức sinh trên thế giới, đặc biệt là tại các quốc gia Châu Âu, Hàn Quốc và Nhật Bản, dẫn đến những thách thức nghiêm trọng như thiếu hụt nguồn lao động và vấn đề già hóa dân số.
Dự báo tình trạng thiếu lao động sẽ lan rộng trên toàn thế giới sau năm 2055, đặt ra thách thức lớn về phát triển bền vững của nhân loại trong thế kỷ 21. Mặc dù Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu trong công tác dân số, nhưng vẫn còn lo ngại khi là một trong những quốc gia có tỷ lệ vô sinh cao, ảnh hưởng đến hàng triệu người, đặc biệt là những cặp vợ chồng vô sinh và hiếm muộn.
Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Liên Hương nhấn mạnh chiến lược dân số Việt Nam đến năm 2030, tập trung vào mục tiêu "duy trì vững chắc mức sinh thay thế, giảm chênh lệch mức sinh giữa các vùng, đối tượng". Đây là những định hướng chính sách quan trọng để cải thiện mức sinh thấp, đặc biệt là tại những nơi có xu hướng mức sinh thấp. Bà Hương cũng nhấn mạnh rằng cần có chính sách và chiến lược hỗ trợ trong thời gian tới để đạt được những mục tiêu này.
Bà Hương cung cấp thông tin về tình hình dân số ở Việt Nam, với 33 tỉnh, thành phố có mức sinh cao và 21 tỉnh, thành phố có mức sinh thấp, trong đó có những nơi mức sinh rất thấp tập trung ở khu vực Đông Nam Bộ, đồng bằng sông Cửu Long và duyên hải miền Trung. Các địa phương như TP.HCM, Đồng Tháp, Hậu Giang, Bà Rịa - Vũng Tàu, Bình Dương, Khánh Hòa, Long An đang đối diện với thách thức nâng cao mức sinh để đảm bảo phát triển bền vững của đất nước.
 

2. Bộ Y tế đề xuất hỗ trợ tiền cho phụ nữ sinh con thứ hai

Tại hội thảo, ThS.BS Mai Trung Sơn, đại diện Cục Dân số, đã chia sẻ về việc tham mưu xây dựng dự thảo Luật Dân số nhằm đề xuất các biện pháp của nhà nước để khuyến khích việc sinh đủ 2 con tại các tỉnh, thành phố có mức sinh thấp. Đối với mục tiêu này, có tổng cộng 4 biện pháp được đề xuất.
Thứ nhất, đề xuất hỗ trợ một lần bằng tiền khi phụ nữ sinh con thứ 2, với mục đích chủ yếu là hỗ trợ phụ nữ trong quá trình mang thai, giúp họ nghỉ làm và bồi dưỡng sức khỏe. Ông Sơn nhấn mạnh rằng quỹ hỗ trợ này có thể giúp giảm gánh nặng tài chính đối với gia đình.

Trong giai đoạn mang thai và sau khi sinh con, phụ nữ thường phải đối mặt với nhiều thách thức về sức khỏe và tài chính. Việc hỗ trợ tài chính một lần khi sinh con thứ 2 giúp chúng ta thấu hiểu và chia sẻ phần nào khó khăn của họ. Quỹ hỗ trợ này có thể giúp phụ nữ nghỉ làm một thời gian, tập trung chăm sóc bản thân và con cái một cách tốt nhất. Điều này không chỉ giúp cải thiện tình trạng sức khỏe của người mẹ mà còn đảm bảo sự tập trung đầy đủ vào vai trò mới của họ.

Ngoài ra, quỹ hỗ trợ cũng có thể giúp giảm áp lực tâm lý cho phụ nữ, tạo điều kiện thuận lợi để họ tận hưởng những khoảnh khắc đặc biệt trong quãng thời gian quan trọng này. Điều này sẽ tạo ra một môi trường ổn định và hạnh phúc cho gia đình, từ đó ảnh hưởng tích cực đến phát triển của em bé và quan hệ gia đình.

Nhìn chung, đề xuất hỗ trợ tài chính một lần khi sinh con thứ 2 không chỉ là một biện pháp chăm sóc tốt cho người mẹ và gia đình mà còn là đầu tư vào tương lai của xã hội, với hy vọng sẽ tạo ra những điều kiện thuận lợi cho việc nuôi dưỡng thế hệ trẻ một cách bền vững và phát triển

Thứ hai, đề xuất miễn giảm học phí và hỗ trợ chi phí học tập cho trẻ em ở độ tuổi mầm non và tiểu học. Đây là biện pháp nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho các gia đình có 2 con, giúp giảm áp lực tài chính và khuyến khích việc sinh thêm con.
Thứ ba, biện pháp này liên quan đến việc cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp tham gia cung cấp dịch vụ tư vấn và hỗ trợ hôn nhân, gia đình. Các chính sách khuyến khích xã hội hóa trong lĩnh vực y tế sẽ giúp tăng cường sự hỗ trợ cho những gia đình muốn sinh đủ 2 con.
Thứ tư, đề xuất xây dựng môi trường và cộng đồng thân thiện, tạo điều kiện thuận lợi cho các cặp vợ chồng có ý định sinh đủ 2 con, đồng thời chăm sóc và nuôi dạy con tốt. Việc chia sẻ trách nhiệm giữa các thành viên gia đình cũng được nhấn mạnh nhằm tạo ra một môi trường gia đình ổn định và hạnh phúc. Môi trường và cộng đồng thân thiện đồng nghĩa với việc tạo ra không gian sống tích cực, nơi mà các gia đình có thể cảm thấy an ninh và hỗ trợ. Điều này bao gồm việc xây dựng cơ sở hạ tầng vững chắc, trường học chất lượng, và các khu vui chơi giải trí cho trẻ em. Những yếu tố này đóng vai trò quan trọng trong quyết định của các cặp vợ chồng về việc mở rộng gia đình.

Chia sẻ trách nhiệm giữa các thành viên gia đình được nhấn mạnh để thúc đẩy tinh thần đồng lòng và sự hỗ trợ lẫn nhau. Việc này giúp giảm áp lực tâm lý và vật chất cho cả hai đối tác, từ đó tạo nên một môi trường gia đình ổn định và hạnh phúc. Sự chia sẻ trách nhiệm không chỉ giúp tăng cường mối quan hệ gia đình mà còn hỗ trợ sự phát triển toàn diện của trẻ em

ThS.BS Mai Trung Sơn cũng đề cập đến việc cần rà soát và bãi bỏ các chính sách khuyến khích sinh ít con tại các tỉnh, thành có mức sinh thấp, thay vào đó, khuyến khích sinh đủ 2 con. Ông Sơn nhấn mạnh rằng can thiệp kịp thời là cần thiết để ngăn chặn tình trạng mức sinh thấp, vì nếu không có biện pháp can thiệp, tình hình sẽ ngày càng trở nên lo ngại.
Cuối cùng, Tiến sĩ Hà Anh Đức, Chánh Văn phòng Bộ Y tế, cũng nhấn mạnh tác động lâu dài của mức sinh thấp, gồm chi phí chăm sóc sức khỏe và chi phí xã hội cao hơn. Ông Đức cảnh báo về việc mức sinh thấp còn tác động tiêu cực đến nền kinh tế, với lượng người lao động và công nhân ít hơn, khả năng cạnh tranh kinh tế giảm đi, và mức sống của cộng đồng giảm sút.
 

3. Vợ sinh con thứ 2 chồng nhận trợ cấp một lần trong trường hợp nào?

Dựa vào quy định của Điều 38 Luật Bảo hiểm xã hội 2014 và Điều 9 Thông tư 59/2015/TT-BLĐTBXH, có thể thấy rằng thông tin về chế độ trợ cấp một lần khi sinh con hoặc nhận nuôi con nuôi. Trong trường hợp vợ sinh con thứ 2 mà chỉ có chồng tham gia bảo hiểm xã hội, các điều kiện và mức trợ cấp được quy định như sau:
Điều 38 Luật Bảo hiểm xã hội 2014 quy định rằng lao động nữ sinh con hoặc người lao động nhận nuôi con nuôi dưới 06 tháng tuổi sẽ được trợ cấp một lần cho mỗi con bằng 02 lần mức lương cơ sở tại tháng sinh con hoặc tháng nhận nuôi con nuôi. Trong trường hợp chỉ có cha tham gia bảo hiểm xã hội, cha sẽ nhận trợ cấp một lần bằng 02 lần mức lương cơ sở tại tháng sinh con cho mỗi con.
Điều 9 Thông tư 59/2015/TT-BLĐTBXH quy định điều kiện hưởng chế độ thai sản, và điều kiện hưởng trợ cấp một lần khi sinh con được hướng dẫn cụ thể. Trong trường hợp vợ sinh con thứ 2 mà chỉ có chồng tham gia bảo hiểm xã hội, chồng cần phải đóng bảo hiểm xã hội từ đủ 06 tháng trở lên trong thời gian 12 tháng trước khi sinh con.
Do đó, khi vợ sinh con thứ 2 và chỉ có chồng tham gia bảo hiểm xã hội, mức trợ cấp một lần mà chồng nhận được là bằng 02 lần mức lương cơ sở tại tháng sinh con cho mỗi con. Hiện nay, theo quy định của Nghị định 24/2023/NĐ-CP, mức lương cơ sở là 1.800.000 đồng. Do đó, mỗi con sẽ được trợ cấp tương đương 3.600.000 đồng.
Liên hệ đến hotline 19006162 hoặc gửi thư tư vấn đến địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn để được tư vấn pháp luật nhanh chóng