1. Một số đặc điểm nhận biết của cây xương khỉ?
Theo Y Học Cổ Truyền, cây xương khỉ còn được gọi là cây mảnh cộng, bìm bịp, hay lá cầm, cây mộng cộng hay ưu độn thảo... Theo Y Học Cổ Truyền, nó còn được biết đến với tên khác là “tiểu cốt” có nghĩa là “cây liền xương cốt”. Trong danh pháp khoa học, loại dược liệu này có tên là Clinacanthus Nutans, thuộc họ Ô rô (Acanthaceae).
Đặc điểm nhận biết cây xương khỉ
Cây này có đặc điểm:
- Thường mọc theo bụi nhỏ
- Chiều cao trung bình đạt từ 1 - 1,5m, có thể cao lên đến 3m
- Thân cây màu xanh, có cành nhỏ chỉ bằng đầu đũa
- Lá có cuống ngắn, phiến thuôn dài và mềm mại. Mặt trên lá hơi nhẵn và xanh thẫm màu, trong khi mặt dưới nổi nhiều gân
- Khi phơi khô có mùi thơm đặc trưng giống như mùi cơm nếp do đó nó còn được dùng để ngâm gạo làm bánh
- Hoa xương khỉ có 2 màu chính bao gồm hồng và đỏ. Phía trong của hoa có bao phấn màu vàng xanh và khi hoa già đi thì rũ ngọn xuống đất
- Quả có dạng hình chùy dài khoảng 1.5 cm nhưng phần cuống ngắn, bên trong chứa 4 hạt.
Phân bố
Loại dược liệu này thường phát triển và sinh trưởng mạnh nhất vào mùa mưa, mọc hoang nhiều ở vùng đồng bằng, nơi ẩm ướt, đặc biệt là các nước Đông Nam Á. Ở nước ta, loại cây này mọc nhiều ở các tỉnh miền Nam.
Trong tự nhiên hiện nay chỉ tìm thấy có duy nhất 1 loại cây xương khỉ, tuy nhiên nhiều người lại nhầm lẫn với một cây khác có tên là cây hoàn ngọc.
Cả hai loài đều mọc thành bụi nhỏ, tuy nhiên cây hoàn ngọc có kích thước lá to hơn và bông thường có sắc trắng pha tím.
Bộ phận sử dụng, thu hái và chế biến cây xương khỉ
Tất cả các bộ phận của cây đều có thể bào chế để làm thuốc.
Sau khi thu hái về và rửa sạch dược liệu, có thể dùng ở dạng tươi hoặc đem phơi hay sấy khô rồi bảo quản. Ngoài ra, lá và ngọn cây có thể dùng để nấu canh và gói bánh.
Thành phần hóa học chứa trong cây xương khỉ
Trong cây dược liệu này có hoạt chất flavanoid rất cao, là chất có tác dụng chống viêm và làm chậm quá trình lão hóa của cơ thể đồng thời giúp tăng cường sức đề kháng của hệ miễn dịch. Đặc biệt, chất Flavonoid chính là chất chống ung thư mạnh mẽ.
Cây cũng chứa hàm lượng canxi lớn giúp tạo sự vững chắc của hệ xương, ngăn ngừa đau khớp. Ngoài ra, còn chứa các axit amin, khoáng chất và vitamin cần thiết cho cơ thể.
Cách trồng cây xương khỉ
Cây xương khỉ rất dễ trồng, dễ sinh tồn và dễ sống. Cách trồng như sau:
- Chọn loại đất tốt nhiều chất dinh dưỡng, tơi xốp và có thể thêm phân bón cùng với mùn dừa khô, ngoài ra cần có xỉ than hòa lẫn các hỗn hợp thật đều lại với nhau
- Chọn loại cây không chứa mầm bệnh xấu, giống tốt và sau đó cho vào chậu
- Cuối cùng lấp đất vào đầy trên rể của cây, sau đó bảo quản ở nơi mát mẻ, giữ ẩm thường xuyên bằng cách tưới nước và bón phân.
2. Các công dụng của cây xương khỉ đối với sức khỏe
Ngày nay qua các thử nghiệm và công trình nghiên cứu của nước ngoài, cho thấy các chất flavonoid, glycerol, cerebrosid, glycosid,… trong cây có tác dụng làm chậm sự phát triển của các tế bào ung thư.Do vậy cây được sử dụng làm thuốc để hỗ trợ điều trị bệnh ung thư. Đây là tác dụng đáng quý nhất của cây, bởi hiện nay cây thuốc có tác dụng với bệnh ung thư không nhiều và chỉ tính trên đầu ngón tay.
Bên cạnh đó loại cây này còn mang đến các công dụng tốt khác với sức khỏe như:
- Tác dụng mát gan, lợi mật
- Tác dụng hỗ trợ điều trị viêm gan, vàng da
- Cây bìm bịp chữa xương khớp điều trị phong thấp, đau nhức xương khớp
- Tác dụng chóng liền xương (Do gãy xương)
- Cây xương khỉ trị viêm xoang
Đối tượng sử dụng cây xương khỉ:
- Bệnh nhân ung thư, tốt nhất cho ung thư hạch
- Bệnh nhân viêm gan
- Người có men gao cao, suy giảm chức năng gan do dùng nhiều bia rượu
- Người gì bị phong tê thấp, đau nhức xương khớp
- Người bị chấn thương (Sai khớp, bó xương đắp vào vết thương để chóng liền)
Cách dùng, liều dùng cây bìm bịp /xương khỉ
Thân Lá bìm bịp có thể xem là cây cỏ, cũng có thể dùng làm rau ăn. Hoặc phơi khô hãm lấy nước dùng. Liều lượng: dùng hàng ngày, 30 - 40g cây khô hãm nước uống.
Loại cây này cũng có thể được sử dụng để ngâm rượu: Dùng thân cây bìm bịp xắt lát, sao vàng, hạ thổ cho vào rượu 40 độ ngâm thân cây với rượu trong 3 tháng.
- Dùng Uống: Uống 15ml Chữa đau bụng, tiêu chảy, chóng mặt, say tàu xe.
- Dùng bôi ngoài da: Xoa ngoài vùng đau nhức giúp thư giãn cơ, giảm viêm, tiêu sưng, làm tan máu bầm, trật khớp xương.
- Dùng lá tươi giã đắp trị vết thương hở, giúp vết thương mau lành.
3. Một số bài thuốc dân gian từ cây xương khỉ
Cây xương khỉ trong các bài thuốc dân gian trị bệnh gì? Dược liệu được điều chế từ cây cũng trong các bài thuốc dân gian vô cùng đa dạng. Dưới đây là một số bài thuốc thông dụng có thể vận dụng tốt tại nhà.
Bài thuốc mát gan, lợi mật
Cây xương khỉ sử dụng như một loại thảo dược, liều lượng sử dụng cây xương khỉ trong bài thuốc mát gan như sau: mỗi ngày, ngâm khoảng 30-40g cây xương khỉ trong nước sôi để tạo nước uống, liên tục uống trong 3 tháng và đợi kết quả sử dụng. Bên cạnh đó, ngọn cây xương khỉ cũng có thể được nấu thành canh để bổ sung thêm dưỡng chất hàng ngày.
Bài thuốc từ cây xương khỉ ngâm rượu
Cây xương khỉ có thân nhỏ được cắt thành khúc và sấy khô, có màu vàng và mùi thơm. Sau khi sấy, khúc cây được ngâm trong rượu 40 độ trong khoảng 3 tháng. Rượu này có thể được sử dụng để điều trị các triệu chứng như tiêu chảy, chóng mặt hoặc say tàu xe bằng cách uống khoảng từ 10 - 15ml mỗi lần.
Ngoài ra, rượu ngâm cây xương khỉ cũng có thể được áp dụng để xoa bóp trong các trường hợp đau nhức xương khớp hoặc giãn cơ.
Bài thuốc chữa vết thương
Lá của cây xương khỉ có khả năng kháng viêm và chữa lành vết thương. Trong trường hợp chân hoặc tay bị đứt hoặc những vết thương nhẹ, bạn có thể rửa sạch lá xương khỉ bằng nước ấm pha muối loãng và sau đó đắp lên vùng thương tổn.
Bài thuốc chữa ung thư
Nhiều tài liệu nghiên cứu cho thấy cây xương khỉ có tiềm năng hỗ trợ điều trị ung thư. Trong bài thuốc dân gian, cây xương khỉ được kết hợp với xạ đen và hoa đu đủ đực, sau đó đun nước để uống hằng ngày có khả năng ức chế và làm giảm sự phát triển của tế bào ung thư.
Bài thuốc chữa bệnh về gan
Hỗn hợp dược liệu bao gồm 30g cây xương khỉ, 15g trần bì, 15g lá vọng cách, 20g râu ngô, và 10g sâm đại hành. Các nguyên liệu được sắc với 1,5 lít nước cho đến khi còn 800ml, sau khi sôi, có thể lấy ra dùng. Nước thuốc này có thể được chia thành nhiều lần và uống trong ngày.
Bài thuốc chữa thoái hóa cột sống
Hỗn hợp dược liệu gồm 80g cây xương khỉ tươi, 50g đại hành tươi và 50g ngải cứu. Sau khi giã nhuyễn, hỗn hợp được xào nóng với giấm. Sau đó, nó được đắp lên vị trí đau và băng cố định.
Bài thuốc chữa lở loét miệng
Lá xương khỉ sau khi hái về cần được rửa sạch và để ráo nước. Sau đó, lá được giã nhuyễn và nước được chắt lấy để sử dụng cho việc ngậm và nuốt dần.
Bài thuốc trị phong thấp
Hỗn hợp dược liệu gồm 30g cây bìm bịp, 20g cây gối hạc, 20g tầm gửi dâu và 20g cây cổ trâu. Sau đó, sắc trong 1,5 lít nước cho đến khi còn lại 800ml. Nước sau khi nấu được chia thành 2-3 lần uống trong ngày.
Bài thuốc chữa trĩ
Để điều trị trĩ, bạn có thể sử dụng 7-10g lá cây xương khỉ tươi, sau khi rửa sạch và giã nhuyễn, đắp lên vùng hậu môn. Thực hiện quy trình này hai lần mỗi ngày và cùng chờ đợi hiệu quả.
Bài thuốc trị cảm cúm
Để hạ sốt và giảm đau, bạn có thể ăn sống 1 nắm lá cây xương khỉ với tần suất cách nhau 1 giờ sẻ sử dụng 8 lá. Bên cạnh đó, việc nấu cháo từ lá cây bìm bịp và thêm một ít gừng và hạt tiêu cũng có tác dụng giải cảm ngay lập tức.
Bài thuốc cầm máu
Tận dụng cây xương khỉ để cầm máu, bạn sử dụng 7-10 lá đã được phơi khô và sắc để lấy nước uống. Thực hiện uống nước thuốc này 2-3 lần mỗi ngày, trước bữa ăn sáng. Để đạt được hiệu quả tốt, hãy sử dụng bài thuốc này liên tục trong một tuần. Hoặc đơn giản hơn có thể rửa sạch lá và nhai trực tiếp
Bài thuốc chữa lở loét, sẹo lồi và hạn chế mụn
Sử dụng khoảng một nắm lá cây bìm bịp đã được rửa sạch, giã nhuyễn và bôi lên vùng da bị sẹo mụn, lở loét. Thực hiện bài thuốc hai lần mỗi tuần trong vòng hai tháng sẽ mang lại hiệu quả cao và giúp khôi phục vẻ đẹp mịn màng cho làn da.
