Các Nghị định về bồi thường khi thu hồi đất hết hiệu lực từ 01/8/2024

1. Nguyên nhân dẫn đến việc các Nghị định cũ hết hiệu lực

Luật Đất đai 2024, được ban hành nhằm cập nhật và hoàn thiện hệ thống pháp luật về quản lý và sử dụng đất đai tại Việt Nam, đại diện cho một bước chuyển mình quan trọng trong việc quản lý đất đai. So với các quy định cũ, Luật Đất đai 2024 không chỉ cập nhật các quy định pháp lý mà còn đổi mới toàn diện một số vấn đề then chốt. Các điểm nổi bật của Luật Đất đai 2024 bao gồm:

- Tăng cường quyền của người sử dụng đất: Luật Đất đai 2024 mở rộng quyền lợi của các tổ chức, cá nhân trong việc sử dụng và quản lý đất đai, đồng thời đảm bảo quyền lợi của các bên liên quan trong các giao dịch liên quan đến đất đai.

- Đổi mới quy trình thu hồi đất: Luật mới cải cách quy trình thu hồi đất, đảm bảo minh bạch và công bằng hơn trong việc bồi thường và tái định cư.

- Định hướng phát triển bền vững: Các quy định mới nhấn mạnh sự phát triển bền vững, cân nhắc giữa nhu cầu phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường, đảm bảo nguồn tài nguyên đất đai được sử dụng hiệu quả.

* Cập nhật quy định về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư là cần thiết vì một số lý do quan trọng sau đây:

- Đáp ứng nhu cầu phát triển thực tế: Trong bối cảnh nền kinh tế và xã hội ngày càng phát triển, các quy định cũ không còn phù hợp với thực tiễn và yêu cầu mới. Cần có các quy định mới để phù hợp với các xu hướng phát triển, như đô thị hóa nhanh chóng, đầu tư cơ sở hạ tầng lớn, và các dự án phát triển kinh tế - xã hội.

- Tăng cường công bằng và minh bạch: Quy định mới nhằm đảm bảo tính công bằng và minh bạch trong việc bồi thường, hỗ trợ và tái định cư. Điều này giúp giảm thiểu tranh chấp và khiếu nại, đồng thời nâng cao sự hài lòng của các bên bị ảnh hưởng bởi việc thu hồi đất.

- Tích hợp công nghệ và phương pháp quản lý hiện đại: Luật Đất đai 2024 phản ánh xu hướng áp dụng công nghệ mới trong quản lý đất đai, như hệ thống quản lý đất đai điện tử và ứng dụng công nghệ thông tin trong việc theo dõi và xử lý các vấn đề liên quan đến đất đai.

- Phù hợp với các tiêu chuẩn quốc tế: Việc cập nhật các quy định về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư còn giúp hệ thống pháp luật của Việt Nam phù hợp hơn với các tiêu chuẩn quốc tế, từ đó nâng cao khả năng cạnh tranh và thu hút đầu tư quốc tế.

2. Các Nghị định về bồi thường khi thu hồi đất hết hiệu lực từ 01/8/2024

Vào ngày 15 tháng 7 năm 2024, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 88/2024/NĐ-CP, quy định chi tiết về công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thực hiện quyền thu hồi đất. Nghị định này nhằm cụ thể hóa và hướng dẫn thi hành các điều khoản liên quan tại các khoản 3 Điều 87, và các Điều 92, 94, 95, 96, 98, 99, 100, 102, 106, 107, 108, 109, và 111 của Luật Đất đai 2024.

Nghị định số 88/2024/NĐ-CP không chỉ quy định các nguyên tắc và phương pháp bồi thường, hỗ trợ mà còn cụ thể hóa quy trình tái định cư trong trường hợp Nhà nước thu hồi đất để thực hiện các dự án đầu tư, cải tạo, hoặc xây dựng lại nhà chung cư theo quy định hiện hành về pháp luật nhà ở.

Nghị định này chính thức có hiệu lực từ ngày 1 tháng 8 năm 2024. Từ thời điểm này, các quy định về bồi thường khi thu hồi đất theo các Nghị định trước đây sẽ không còn hiệu lực. Cụ thể, hai Nghị định sau đây sẽ hết hiệu lực:

- Nghị định số 47/2014/NĐ-CP ngày 15 tháng 5 năm 2014, quy định chi tiết về bồi thường, hỗ trợ, và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất.

- Nghị định số 06/2020/NĐ-CP ngày 3 tháng 1 năm 2020, sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 47/2014/NĐ-CP.

- Ngoài việc thay thế các Nghị định trước đó, Nghị định số 88/2024/NĐ-CP cũng sẽ bãi bỏ một số điều khoản trong các Nghị định liên quan, bao gồm:

+ Điều 4 của Nghị định số 01/2017/NĐ-CP ngày 6 tháng 1 năm 2017, sửa đổi, bổ sung một số nghị định quy định chi tiết thi hành Luật Đất đai năm 2013.

+ Điều 2 của Nghị định số 148/2020/NĐ-CP ngày 18 tháng 12 năm 2020, sửa đổi, bổ sung một số nghị định quy định chi tiết thi hành Luật Đất đai năm 2013.

Các điều khoản này sẽ được thay thế bằng các quy định mới trong Nghị định số 88/2024/NĐ-CP, nhằm cập nhật và hoàn thiện hệ thống pháp luật về đất đai và bồi thường, hỗ trợ tái định cư.

3. Những điểm mới so với các Nghị định cũ

Việc thực hiện bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất phải tuân thủ các nguyên tắc được quy định tại Điều 91 của Luật Đất đai 2024, có hiệu lực từ ngày 01/8/2024. Các nguyên tắc này như sau:

- Bảo đảm tính công bằng và minh bạch: Quá trình bồi thường, hỗ trợ, và tái định cư phải được thực hiện một cách dân chủ, khách quan và công bằng. Điều này đảm bảo mọi quyết định được đưa ra dựa trên quy định pháp luật, công khai thông tin để mọi người dân và doanh nghiệp có thể theo dõi và giám sát. Mục tiêu là vì lợi ích chung, phục vụ sự phát triển bền vững và hiện đại của cộng đồng và địa phương, đồng thời quan tâm đến các đối tượng chính sách xã hội cũng như những người trực tiếp sản xuất nông nghiệp.

- Phương thức bồi thường về đất: Bồi thường về đất phải được thực hiện bằng cách giao đất có cùng mục đích sử dụng với loại đất bị thu hồi. Nếu không có đất tương đương để bồi thường, thì bồi thường bằng tiền theo giá đất cụ thể của loại đất bị thu hồi do Ủy ban nhân dân cấp có thẩm quyền quyết định tại thời điểm phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư.

+ Tùy chọn bồi thường bằng tiền: Trong trường hợp người bị thu hồi đất được bồi thường bằng đất hoặc nhà ở nhưng có nhu cầu được bồi thường bằng tiền, họ có quyền chọn phương án này nếu đã đăng ký nguyện vọng khi lập phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư.

+ Bồi thường bằng đất hoặc nhà ở khác mục đích sử dụng: Nếu người có đất bị thu hồi có nhu cầu và địa phương có điều kiện về quỹ đất và nhà ở, họ có thể được bồi thường bằng đất khác mục đích sử dụng hoặc bằng nhà ở.

- Bồi thường thiệt hại tài sản và hỗ trợ sản xuất: Chủ sở hữu tài sản bị thiệt hại do Nhà nước thu hồi đất có quyền được bồi thường thiệt hại. Đối với các cơ sở sản xuất, kinh doanh phải ngừng hoạt động do thu hồi đất, sẽ được xem xét hỗ trợ để giảm thiểu thiệt hại và hỗ trợ chuyển đổi hoạt động kinh doanh.

- Hỗ trợ ổn định đời sống và sản xuất: Nhà nước có trách nhiệm hỗ trợ người bị thu hồi đất và chủ sở hữu tài sản nhằm tạo điều kiện cho họ ổn định đời sống, tìm kiếm việc làm và duy trì thu nhập.

- Yêu cầu về khu tái định cư: Khu tái định cư phải được thiết kế và xây dựng với đầy đủ cơ sở hạ tầng kỹ thuật và xã hội theo quy hoạch chi tiết được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt. Khu vực này cần phù hợp với các truyền thống văn hóa, phong tục tập quán của cộng đồng dân cư nơi có đất bị thu hồi và có thể phục vụ cho một hoặc nhiều dự án.

- Trách nhiệm của các cơ quan quản lý: Ủy ban nhân dân cấp tỉnh và cấp huyện có trách nhiệm tổ chức lập và thực hiện các dự án tái định cư, đảm bảo sự chủ động trong việc bố trí tái định cư cho người bị thu hồi đất. Việc phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư phải được hoàn tất trước khi quyết định thu hồi đất có hiệu lực.

- Xử lý diện tích đất còn lại: Khi Nhà nước thu hồi đất theo quy định tại Điều 78 và Điều 79 của Luật Đất đai 2024 và phần diện tích còn lại của thửa đất sau thu hồi nhỏ hơn diện tích tối thiểu quy định của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, nếu người sử dụng đất đồng ý, Ủy ban nhân dân cấp có thẩm quyền sẽ quyết định thu hồi và thực hiện việc bồi thường, hỗ trợ và quản lý diện tích đất này theo quy định pháp luật. Kinh phí bồi thường, hỗ trợ trong trường hợp này sẽ được tính vào kinh phí bồi thường, hỗ trợ và tái định cư của dự án đầu tư.

4. Ảnh hưởng của Nghị định mới đến người dân và doanh nghiệp

Nghị định 88/2024/NĐ-CP, chính thức có hiệu lực từ ngày 01/8/2024, đã mang đến một số thay đổi quan trọng về quy định bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất. Những thay đổi này có ảnh hưởng sâu rộng đến cả người dân và doanh nghiệp, tạo ra cả cơ hội và thách thức trong việc thích ứng với các quy định mới.

​- Nghị định mới đã cải thiện quy trình bồi thường, hỗ trợ và tái định cư bằng cách làm rõ các quy định và thủ tục liên quan. Điều này giúp người dân và doanh nghiệp dễ dàng theo dõi và hiểu rõ hơn về các quyền lợi và nghĩa vụ của mình trong quá trình thu hồi đất. Sự minh bạch này không chỉ giảm thiểu rủi ro xung đột và khiếu nại mà còn tăng cường lòng tin vào hệ thống pháp luật.

​- Với những quy định mới, quyền lợi của người bị thu hồi đất được bảo đảm chặt chẽ hơn. Người dân có quyền lựa chọn phương thức bồi thường phù hợp với nhu cầu cá nhân của mình, như nhận bồi thường bằng tiền hoặc đất, và có các hỗ trợ phù hợp để ổn định cuộc sống và sản xuất. Điều này giúp đảm bảo rằng người dân không bị thiệt hại quá mức và có sự hỗ trợ cần thiết để duy trì ổn định kinh tế và xã hội.

​- Những quy định rõ ràng và công khai về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư tạo ra một môi trường đầu tư ổn định và hấp dẫn hơn. Các nhà đầu tư có thể dễ dàng dự đoán và tính toán chi phí liên quan đến việc thu hồi đất, từ đó đưa ra các quyết định đầu tư chính xác hơn. Điều này không chỉ thu hút vốn đầu tư mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của các dự án đầu tư.

​- Việc áp dụng các quy định mới đòi hỏi người dân và doanh nghiệp cần có thời gian để làm quen và hiểu rõ các quy định. Quá trình chuyển đổi từ các quy định cũ sang quy định mới có thể gây ra sự bỡ ngỡ và khó khăn trong giai đoạn đầu. Do đó, cần có sự hỗ trợ từ các cơ quan chức năng và các tổ chức tư vấn pháp lý để giúp các bên liên quan nhanh chóng nắm bắt và thực hiện đúng các quy định mới.

​- Quy định mới đòi hỏi người dân và doanh nghiệp nâng cao năng lực hiểu biết và quản lý các vấn đề liên quan đến bồi thường và tái định cư. Người dân cần trang bị thêm kiến thức pháp lý và kỹ năng trong việc bảo vệ quyền lợi của mình, trong khi doanh nghiệp cũng cần củng cố năng lực quản lý và tuân thủ pháp luật. Sự thay đổi này có thể là một thách thức lớn đối với những cá nhân và tổ chức chưa quen thuộc với các quy định mới.

Ngoài ra, có thể tham khảo: Đơn giá bồi thường thiệt hại cây trồng, vật nuôi, tài sản khi nhà nước thu hồi đất là bao nhiêu tiền. Còn khúc mắc, liên hệ 1900.6162 hoặc gửi email tới: lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ. Xin cảm ơn.