Các Phó Thủ Tướng Chính Phủ có nhiệm vụ và quyền hạn gì?

1. Phó Thủ Tướng Chính Phủ là ai?

Chức vụ Phó Thủ tướng Chính phủ đã có mặt trong hệ thống chính trị của Việt Nam từ khi Hiến pháp 1946 được ban hành. Theo quy định của Hiến pháp 1980, chức vụ này được gọi là Phó Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng, và Phó Thủ tướng thường trực Chính phủ khi đó được gọi là Phó Chủ tịch thứ nhất Hội đồng Bộ trưởng. Tuy nhiên, từ ngày 24 tháng 9 năm 1992, theo Hiến pháp 1992, chức danh Phó Thủ tướng Chính phủ đã được khôi phục và sử dụng trở lại.

Kể từ khi Chính phủ Việt Nam được thành lập vào năm 1955, số lượng các ghế Phó Thủ tướng đã có sự biến động đáng kể. Đặc biệt, vào năm 1987, kỷ lục ghi nhận có tới 15 Phó Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng đang hoạt động đồng thời, trong đó có 11 người làm việc từ tháng 2/1987. Trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa VII (1981-1987), tổng cộng có tới 18 cá nhân đã đảm nhiệm chức vụ Phó Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng.

Từ năm 2024, Quốc hội đã quy định số lượng chức vụ Phó Thủ tướng Chính phủ là 5 người. Cụ thể, các Phó Thủ tướng sẽ đảm nhiệm các lĩnh vực sau: Phó Thủ tướng phụ trách Nội chính, Phó Thủ tướng phụ trách Đối ngoại, Phó Thủ tướng phụ trách Khoa giáo - Văn xã, Phó Thủ tướng phụ trách Kinh tế tổng hợp, và Phó Thủ tướng phụ trách Kinh tế ngành. Trong số các Phó Thủ tướng, một người sẽ được phân công làm Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ, đồng thời đảm nhận vai trò Phó Bí thư Ban Cán sự Đảng Chính phủ.

Để được bổ nhiệm vào chức danh Phó Thủ tướng Chính phủ, ứng viên không chỉ cần đáp ứng các tiêu chuẩn chung về chính trị, tư tưởng, đạo đức, lối sống, trình độ, năng lực, uy tín, sức khỏe, độ tuổi và kinh nghiệm theo Quy định 214-QĐ/TW năm 2020, mà còn phải đáp ứng những yêu cầu cụ thể quy định tại mục 2.12 Phần I của Quy định này. Theo đó, ứng viên phải đảm bảo đủ tiêu chuẩn chung của Uỷ viên Bộ Chính trị, Ban Bí thư hoặc Uỷ viên Ban Chấp hành Trung ương.

Bên cạnh đó, các phẩm chất và năng lực cần có bao gồm: khả năng hoạch định chiến lược, quyết đoán và kịp thời trong việc giải quyết các vấn đề khó khăn và phức tạp trong lĩnh vực hành pháp; kiến thức sâu rộng về quản lý nhà nước trong các lĩnh vực kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh và đối ngoại; hiểu biết sâu về lĩnh vực được phân công; năng lực cụ thể hóa đường lối, chủ trương, nghị quyết của Đảng thành cơ chế, chính sách và pháp luật của Nhà nước, đồng thời chỉ đạo việc thực hiện hiệu quả; khả năng phát hiện và khắc phục các hạn chế trong lĩnh vực phụ trách; và đã từng là Ủy viên chính thức Ban Chấp hành Trung ương trọn một nhiệm kỳ cũng như hoàn thành tốt nhiệm vụ ở các chức vụ lãnh đạo chủ chốt cấp tỉnh hoặc các ban, bộ, ngành, đoàn thể Trung ương. Những yêu cầu này đảm bảo rằng người được bổ nhiệm có đầy đủ năng lực và phẩm chất cần thiết để thực hiện hiệu quả nhiệm vụ của Phó Thủ tướng Chính phủ.

2. Nhiệm vụ của Phó Thủ Tướng Chính Phủ

Ngày 13/6/2024, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định 506/QĐ-TTg về phân công nhiệm vụ cho các Phó Thủ tướng Chính phủ, đánh dấu sự thay đổi quan trọng trong cơ cấu chỉ đạo và quản lý của Chính phủ. Theo Quyết định này, các nhiệm vụ của bốn Phó Thủ tướng Chính phủ hiện tại được phân công cụ thể như sau:

Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Khái sẽ phụ trách các lĩnh vực công tác liên quan đến thương mại và xuất nhập khẩu, dự trữ và cung ứng xăng dầu, dịch vụ logistics, cũng như cơ chế và chính sách chung về quản lý tài sản công. Ông cũng được giao trách nhiệm chấp thuận chủ trương đầu tư cho các dự án thuộc thẩm quyền theo lĩnh vực được phân công. Phó Thủ tướng Lê Minh Khái sẽ theo dõi và chỉ đạo nhiều cơ quan như Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, và một số tổ chức khác. Đồng thời, ông làm nhiệm vụ Chủ tịch các Hội đồng và Ủy ban quốc gia theo quy định của Quyết định 1460/QĐ-TTg năm 2021.

Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà sẽ đảm nhận các lĩnh vực như công nghiệp, xây dựng, giao thông vận tải, tài nguyên và môi trường, cùng với quy hoạch tổng thể quốc gia và các khu vực. Ông cũng được giao trách nhiệm về bảo đảm năng lượng, ứng phó với biến đổi khí hậu và các công trình trọng điểm quốc gia. Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà sẽ theo dõi và chỉ đạo các Bộ như Công Thương, Giao thông vận tải, Tài nguyên và Môi trường, và một số cơ quan nghiên cứu khác. Ông cũng đảm nhận nhiều chức vụ quan trọng như Chủ tịch Hội đồng quy hoạch quốc gia và Trưởng Ban Chỉ đạo Nhà nước về các chương trình quan trọng quốc gia.

Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Lưu Quang sẽ phụ trách các lĩnh vực ngoại giao, quan hệ đối ngoại, hỗ trợ phát triển chính thức (ODA), và các vấn đề liên quan đến người Việt Nam ở nước ngoài. Ông cũng sẽ chỉ đạo công tác bảo đảm an toàn giao thông, phòng chống tội phạm, và nông nghiệp phát triển nông thôn. Phó Thủ tướng Trần Lưu Quang sẽ theo dõi và chỉ đạo nhiều cơ quan như Bộ Ngoại giao, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, và một số tổ chức liên quan đến nhân quyền và phòng chống thiên tai. Ông làm nhiệm vụ Chủ tịch các Ủy ban quốc gia về hợp tác song phương, an toàn giao thông và các vấn đề khác theo sự phân công của Thủ tướng.

Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Thành Long sẽ đảm nhận các nhiệm vụ liên quan đến xây dựng thể chế, cải cách tư pháp, giáo dục, đào tạo và các vấn đề xã hội như lao động và việc làm. Ông cũng phụ trách các lĩnh vực văn hóa, thể thao, y tế, và chấp thuận chủ trương đầu tư các dự án theo lĩnh vực được phân công. Phó Thủ tướng Lê Thành Long sẽ theo dõi và chỉ đạo các Bộ Tư pháp, Giáo dục và Đào tạo, Lao động - Thương binh và Xã hội, và một số cơ quan khác. Ông làm nhiệm vụ Chủ tịch Hội đồng quốc gia Giáo dục và Phát triển nhân lực, và các Ban Chỉ đạo liên ngành về du lịch và vệ sinh an toàn thực phẩm.

Quyết định 506/QĐ-TTg có hiệu lực từ ngày 13/6/2024 và thay thế các Quyết định 19/QĐ-TTg năm 2023 và Quyết định 732/QĐ-TTg năm 2023, nhằm cập nhật và điều chỉnh nhiệm vụ của các Phó Thủ tướng theo yêu cầu mới của công tác quản lý và điều hành Chính phủ.

3. Quyền hạn của Phó Thủ Tướng Chính Phủ

Theo Điều 31 của Luật tổ chức Chính phủ năm 2015, nhiệm vụ và quyền hạn của Phó Thủ tướng Chính phủ được quy định rõ ràng. Cụ thể, Phó Thủ tướng Chính phủ có trách nhiệm hỗ trợ Thủ tướng trong việc thực hiện các nhiệm vụ theo sự phân công của Thủ tướng và phải chịu trách nhiệm trước Thủ tướng về các nhiệm vụ được giao. Trong trường hợp Thủ tướng Chính phủ vắng mặt, một Phó Thủ tướng được Thủ tướng ủy quyền có nhiệm vụ thay mặt Thủ tướng lãnh đạo công tác của Chính phủ.

Thêm vào đó, Điều 6 của Nghị định 39/2022/NĐ-CP quy định chi tiết về trách nhiệm và phạm vi công việc của Phó Thủ tướng Chính phủ. Theo đó, Phó Thủ tướng giúp Thủ tướng thực hiện các nhiệm vụ trong lĩnh vực, địa bàn công tác và quyền hạn được phân công hoặc ủy quyền. Trong phạm vi công việc được giao, Phó Thủ tướng có quyền quyết định toàn diện và chịu trách nhiệm trước pháp luật và Thủ tướng về các quyết định của mình. Phó Thủ tướng cũng phải đảm bảo tiến độ, chất lượng và hiệu quả công việc, đồng thời ngăn chặn tiêu cực và tham nhũng. Nếu có vấn đề liên quan đến lĩnh vực của Phó Thủ tướng khác, việc giải quyết sẽ được thực hiện qua trao đổi, thống nhất, và nếu có ý kiến khác nhau, Phó Thủ tướng chủ trì xem xét hoặc báo cáo Thủ tướng để quyết định.

Xem thêm bài viết: Mẫu bản khai cá nhân đề nghị hưởng chế độ trợ cấp hàng tháng theo Quyết định 142 của Thủ tướng Chính phủ

Khi quý khách có thắc mắc về quy định pháp luật, vui lòng liên hệ đến hotline 19006162 hoặc gửi thư tư vấn đến địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ.