1. Tổng quan về cuộc chiến tranh chống Phát xít
1.1. Con đường dẫn đến chiến tranh
- Đầu những năm 30 của thế kỉ XX, các nước Đức, Italia, Nhật Bản liên kết với nhau thành liên minh phát xít (phe Trục) nhằm đẩu mạnh chính sách bành trướng xâm lược và thôn tính, làm chủ thế giới.
- Lợi dụng tình hình không có sự phối hợp, liên kết của các nước lớn, từ đó các nước phát xít gây ra chiến tranh.
- Liên Xô kiên quyết chống chủ nghĩa phát xít để bảo vệ hòa bình, dân chủ toàn nhân loại. Liên Xô kiên quyết đứng về phía Ethiopia, Tây Ban Nha và Trung Quốc chống xâm lược.
- Mĩ, Anh, Pháp: không có sự liên kết chặt chẽ và sựu thống nhất với Liên Xô, có thái độ nhượng bộ phát xít nhằm để phát xít tấn công Liên Xô vì Anh và Pháp có chung một mục đích giữ nguyên trật tự thế giới có lợi cho mình. Họ lo sợ chủ nghĩa phát xít nhưng cũng căm thù chủ nghĩa cộng sản. Còn với Mĩ, nước này ban hành những đạo luật trung lập chính phủ Mĩ không can thiệp vào những sự kiện xảy ra ngoài châu Mỹ.
1.2. Hội nghi Muy-nich
- Sau khi Áo sát nhập vào Đức, Hitler đã gây ra vụ Xuy-đét nhằm thôn tính Khắc Tiệp.
- Hội nghị Munich được triệu tập vào ngày 29/9/1938, để đổi lấy việc Dức không tấn công Châu Âu; Anh, Pháp kí hiiệp định trao đức vùng Xuy-đét. Đây là đỉnh cao của chính sách nhượng bộ phát xít nhằm tiêu diệt Liên Xô, thể hiện âm mưu thống nhất chủ nghĩa đế quốc (anh- Mĩ- Pháp và Đức- Italia- Nhật) trong việc tiêu diệt Liên Xô.
- Đức đưa quân sang xâm chiếm Tiệp Khắc. Chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ khi Đức gây chiến và tấn công Ba Lan. Sau hơn 1 năm sau khi thôn tính Ba Lan, toàn bộ châu Âu tư bản chủ nghĩa nằm trong tay Đức. Đại bộ phận giai cấp tư bản cầm quyền của các nước châu Âu đã nhanh chóng đầu hàng, biến thành tay sai cho phát xít Đức và chỉ còn duy nhất nước Anh vẫn kiên cường chống lại các cuộc không kích của Hitler.
- Ngày 23/8/1939 Đức ký với Liên Xô “Hiệp ước Xô- Đức không xâm lược nhau”. Như vậy, Đức đã phản bội lại hiệp định Munich, thực hiện mưu đồ thôn tính châu Âu trước rồi mới dốc toàn lực đánh Liên Xô. Đức đơn phương hủy bỏ Hiệp ước với Liên Xô và thực hiện mưu đồ xâm chiếm nhưng khoong ngờ tới sự chống trả quyết liệt của quấn và dân Liên Xô.
1.3. Chiến tranh bùng nổ và lan rộng
1.3.1. Từ tháng 9/1939 đến tháng 11/1942:
a) Mặt trận phía Tây
- Ngày 1/9/1939, Đức tấn công Ba Lan. Anh, Pháp buộc phải tuyên chiến với Đức và Chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ.
- Tháng 4/1940, Đức tấn công sang phía Tây, xâm chiếm Đan Mạch, Na-uy, Bỉ, Lúc-xăm-bua và Pháp.
- Tháng 7/1940, Đức tấn công nước Anh nhưng không thực hiện được kế hoạch.
b) Mặt trận Xô- Đức:
- Ngày 22/6/1941, Phhasp kí với Đức hiệp ước đầu hàng nhục nhã vì bị tước vũ trang và 3/4 lãnh thổ Pháp bị chiếm đóng. Đức chuyển sang tấn công Liên Xô với chiến lược "Chiến tranh chớp nhoáng". Quân Đức tiến sâu vào lãnh thổ Liên Xô nhờ ưu thế về vũ khí và kinh nghiệm tác chiến.
- Tháng 12/1941, Hồng quân Liên Xô phản công, đẩy lùi quân Đức ra khỏi cửa ngõ Matxcơva. Cuối năm 1942, Đức tấn công Xta-lin-grát nhưng không chiếm được.
c) Mặt trận Bắc Phi
- Phe pháp xít bành trướng Đông Nam Á, mở đầu vào tháng 9/1940, hiệp ước Tam cường Đức- Ý- Italia ký tại Beclin về việc trợ giúp lẫn nhau và công khai phân chia thế giới, Italia tấn công Ai Cập ở thế giằng co.
- Tháng 10/1942, Hitler thôn tính các nước Dông và Nam Âu, liên quân Anh- Mĩ giành thắng lợi trong trận En A-lamen, và chuyển sang phản công trên toàn mặt trận.
- Hè 1941, Đức thống trị phần lớn Châu Âu
d) Mặt trận Thái Bình Dương:
- Tháng 9/1940, Nhật kéo vào Đông Dương.
- Ngày 07/12/1941, Nhật bất ngờ tấn công căn cứu địa của Mĩ ở Thái Bình Dương là Trân Châu Cảng. Mĩ bị thiệt hại nặng nề và chiến tranh lan rộng khắp thế giới.
- Nhật tấn công vào Đông Nam Á và Thái Bình Dương.
- Vì sự xâm lược của phe phát xít, sự bành trướng và mong muốn làm bá chủ thế giới của Đức đồng thời là sự tham chiến của Liên Xô, khối Đồng minh chống phát xít hình thành. Các nước bắt tay với Liên Xô cùng chống phát xít.
- Ngày 01/01/1942, khối đồng minh chống phát xít được thành lập, gồm 26 nước, đứng đầu là Liên Xô, Mĩ, Anh.
=> Sự liên kết, bắt tay hợp tác này làm thay đổi tính chất của cuộc chiến tranh từ một cuộc chiến tranh đế quốc phi nghĩa trở thành một cuộc chiến tranh chống phát xít, bảo vệ hòa bình nhân loại.
1.3.2. Từ tháng 11/1942 đến tháng 8/1945
a) Mặt trận Xô- Đức:
- Từ tháng 11/1942 đến tháng 2/1943, Hồng quân Liên Xô phản công trong trận Xta-lin-grat.
=> Đánh đấu bước ngoặt của chiến tranh thế giới lần hai, lúc này Đức chuyển sang phòng ngự và quân Đồng minh chuyển sang phản công trên tất cả các mặt trận.
- Sau khi chuyển sang chiến lược phản công, Hồng quân Liên Xô giải phóng Tổ quốc, rồi lần lượt giải phóng Nam Tư, Albania, Ba Lan, Romania, Hungary và Tiệp Khắc. Trong khi Hồng quân Liên Xô tấn công dồn dập quân Đức trên mặt trận phía Đông; Anh, Mỹ đã mở mặt trận ở Tây Âu. Nước Pháp, Bỉ, Hà Lan, Lucxambua và Italy lần lượt được giải phóng với sự giúp đỡ to lớn của lực lượng Anh, Mỹ. Cuối tháng 08/1943, Hồng quân đã bẻ gãy cuộc phản công của quân Đức tại vòng cung Cuốc-xcơ.
- Tháng 6/1944, phần lớn lãnh thổ Liên Xô được giải phóng.
b) Mặt trận Bắc Phi- Italia
Từ tháng 3 đến tháng 5/1943, Liên quân Mĩ- Anh phản công, quét sạch quân Đức- Italia ra khỏi Châu Phi
=> Chiến sự ở Bắc Phi kết thúc.
- Ở Italia, Từ tháng 7/1943 liên quân Mĩ- Anh đánh chiếm Xi-xi-li-a, truy kích quân phát xít. Phát xít Italia sụp đổ.
c) Mặt trận phía Tây
- Hè 1944, Mĩ- Anh mở mặt trận thứ hai ở Tây Âu.
- Tháng 2/1945, ba nước Liên Xô, Anh, Mĩ triệu tập hội nghị Ianta bàn về việc tổ chức lại thế giới sau chiến tranh, quân Đồng Minh bắt đầu tấn công Đức ở mặt trận phía Tây. Tháng 4/1945, Hồng quân Liên Xô tấn công vào Beclin và tiêu diệt hoàn toàn phát xít Đức.
- Tháng 5/1945, Đức đầu hàng không điều kiện.
=> Lá cờ chiến thắng của Hồng quân Liên Xô đã phấp phới bay trên tòa nhà quốc hội Đức. Ngày 9/5/1945 theo giờ Moscow, đại diện của Đức quốc xã đã ký biên bản đầu hàng vô điều kiện quân đội Liên Xô và quân đồng minh. Chiến tranh kết thúc ở Châu Âu.
d) Mặt trận Thái Bình Dương:
- Sau chiến thắng quân Nhật trong trận Gua-đan-ca-nan, Mĩ phản công đánh chiếm các đảo ở Thái Bình Dương.
- Từ 1944, Mĩ- Anh tăng cường tấn công vào quân Nhật
- Ngày 8/8/1945, Liên Xô tuyên chiến với phát xít Nhật với trận mở màn chiến dịch tổng công kích đội quân Quan Đông ở chiến trường Mông Cổ và Đông Bắc Trung Quốc, tiêu diệt một triệu tên phát xít Nhật, giáng đòn quyết định, giành thắng lợi cho phe đồng minh. Cũng thời gian này, Mỹ ném hai quả bom nguyên tử xuống Hiroshima và Nagasaki.
- Ngày 15/8/1945, Nhật đầu hàng vô điều kiện. Chiến tranh thế giới thứ hai kết thúc.
1.4. Kết cục
- Chiến tranh thế giới thứ hai kết thúc với sự sụp đổ hoàn toàn của phát xít Đức, Italia, Nhật. Thắng lợi vĩ đại thuộc về các dân tộc trên thế giới đã kiên cường chiến đấu chống chủ nghĩa phát xít.
- Chiến thắng phát xít là một mốc son sáng ngời trong lịch sử thế giới, tạo điều kiện xây dựng xã hội tiến bộ, cổ vũ phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc, chống chủ nghĩa thực dân trên các châu lục vào những năm 40, 50 và 60 của thế kỷ XX.
- Liên Xô, Mĩ, Anh là lực lượng trụ cột, giữ vai trò quyết định trong việc tiêu diệt chủ nghĩa phát xít.
Tính chất:
+ Giai đoạn 1939- 1941: là cuộc chiến tranh đế quốc, xâm lược phi nghĩa. Đức với mong muốn làm chủ thế giới đã bành trướng ở châu Âu nhằm chà đạp nghiêm trọng lên quyền độc lập, tự chủ thiêng liêng của các dân tộc, đã đẩy hàng triệu người dân vô tội vào chết chóc.
+ Giai đoạn 1941- 1945: là cuộc chiến tranh chống chủ nghĩa phát xít do các cường quốc Liên Xô, Mĩ, Anh đi đầu.
2. Một số câu hỏi trắc nghiệm
Câu 1: Các nước giữ vai trò trụ cột trong chiến tranh chống phát xít là ?
A. Liên Xô, Mĩ, Anh.
B. Liên Xô, Mĩ, Trung quốc.
C. Anh, Pháp, Mĩ.
D. Anh, Pháp, Trung Quốc.
Đáp án: A
Giải thích: Ba cường quốc Liên Xô, Mĩ, Anh là ba quốc gia đứng đầu trong khối đồng minh chống lại liên minh phát xít trong chiến tranh thế giới lần thứ hai. Và khi chiến tranh bước vào giai đoạn kết thúc, ba đất nước này được hưởng nhiều quyền lợi nhất.
Câu 2: Chủ trương của Liên Xô với các nước tư bản sau khi Đức, Italia, Nhật Bản hình thành liên minh phát xít?
A. Đối đầu với các nước tư bản Anh, Pháp.
B. Hợp tác chặt chẽ với các nước Anh, Mĩ, Pháp trên mọi lĩnh vực.
C. Liên kết với các nước tư bản Anh, Pháp để chống phát xít.
D. Không hợp tác vơi các nước tư bản vì các nước tư bản dung dưỡng phe phát xít.
Đáp án: C
Giải thích: Trong bối cảnh liên minh phát xít được hình thành, Liên Xô coi chủ nghĩa phát xít là kẻ thù nguy hiểm nhất nên đã chủ trương liên kết với các nước tư bản lớn là Anh, Pháp để chống phát xít nhưng bị từ chối vì Anh, Pháp, Mĩ muốn giữ nguyên trật tự thế giới có lợi cho mình.
Câu 3: Ngày 1/1/1942, khối Đồng minh chống phát xít được thành lập ở Wasinhton, gồm:
A. 26 nước
B. 27 nước
C. 28 nước
D. 29 nước
Đáp án: A
Giải thích: Ngày 01/01/1942, tại Oa-sinh-tơn,26 quốc gia và đứng đầu là Liên Xô, Mĩ, Anh đã ra “Tuyên ngôn Liên hiệp quốc” cam kết cùng nhau chống phát xít dẫn đến khối Đồng minh chống phát xít được thành lập.
Luật Minh Khuê cung cấp cho bạn những lý thuyết và những câu hỏi trắc nghiệm liên quan đến đề bài Các quốc gia giữa vai trò trụ cột trong chiến tranh chống phát xít là? Trong quá trình tìm hiểu, nếu bạn có những thắc mắc, hãy liên hệ điện thoại tổng đài: 1900.6162, chúng tôi sẽ cùng bạn giải quyết mọi vấn đề. Chúc các bạn có kiến thức và chuẩn bị bài tốt trước khi len lớp. Trân trọng cảm ơn bạn đã đón xem bài viết này!
