1. Cám gạo là gì?
Cám gạo, chiếm 10% trọng lượng của hạt thóc, thường được xem là sản phẩm phụ của ngành nông nghiệp và được sử dụng làm thức ăn cho gia súc hoặc xuất khẩu dưới dạng nguyên liệu thô.
Cám gạo là một phần của kết quả sau khi mài những hạt lúa. Với sự đa dạng về thành phần dinh dưỡng, cám gạo đã lâu được thu thập và thương mại hóa, song song với việc thu hoạch và tiêu thụ gạo. Các ứng dụng của cám gạo bao gồm việc sử dụng làm thức ăn cho gia súc và động vật, chế biến thành bánh cám khô và sản xuất dầu ăn.
Hạt lúa ban đầu bao gồm phần trung tâm được gọi là nội nhũ, sau đó trở thành hạt gạo sau khi qua quá trình mài xát. Phần vỏ trấu ở bên ngoài sẽ được loại bỏ do không chứa giá trị dinh dưỡng. Cám gạo nằm ở giữa nội nhũ và vỏ trấu, chiếm khoảng 10% trọng lượng của hạt lúa trước khi được chế biến. Một số nghiên cứu đã chỉ ra rằng cám gạo chứa đến 60% tổng giá trị dinh dưỡng của hạt lúa.
Cùng với sản phẩm chính là hạt gạo, cám gạo là một thành phần quan trọng được thu thập để tiêu thụ trên thị trường, nhờ vào giá trị dinh dưỡng cao của nó. Cám gạo thường có dạng bột mịn màu ngà nâu. Sau khi được mài xát, cám gạo thường ở dạng ẩm. Để kéo dài thời hạn bảo quản, cám gạo thường được sấy khô. Ở khắp nơi trên thế giới, có đến 90% nguồn cung cấp cám gạo đến từ các quốc gia châu Á.
2. Các thành phần dinh dưỡng có trong cám gạo như thế nào?
Bởi vì cám gạo chứa một lượng lớn dinh dưỡng, nó thường không bị lãng phí và được tiếp thị trên thị trường. Trong cám gạo, chúng ta có thể tìm thấy nhiều thành phần dinh dưỡng, bao gồm các vitamin nhóm B, vitamin E, và chất béo không bão hòa. Ngoài ra, danh sách dinh dưỡng trong cám gạo còn bao gồm:
- Chất xơ
- Kali
- Kẽm
- Canxi
- Đường
- Protein
Thành phần dinh dưỡng đa dạng và cân đối trong cám gạo khiến nó trở thành một nguồn thực phẩm tốt cho con người. Tuy nhiên, thường thì cám gạo có mùi hôi khi được chế biến. Do đó, thực tế là nó thường được sử dụng làm thức ăn cho gia súc và động vật. Nguyên nhân chính là do cám gạo chứa một số enzyme oxy hóa chất béo hoạt động mạnh mẽ, và trong khoảng thời gian ngắn sau khi chế biến, có thể tạo ra mùi hôi. Ngoài ra, kỹ thuật xay xát lúa gạo tại một số nơi chưa phát triển hoàn toàn, vì vậy cám gạo sau khi được mài xát thường chứa nhiều tạp chất, bao gồm cả vỏ trấu và đất cát.
3. Công dụng của cám gạo là gì?
Nhiều nghiên cứu trên toàn cầu đã chứng minh rằng việc sử dụng cám gạo mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe con người. Các lợi ích này bao gồm khả năng chống lão hóa, duy trì áp lực máu ổn định, tăng cường hệ thống miễn dịch, cân bằng đường huyết, điều chỉnh hệ thống nội tiết cho phụ nữ tiền mãn kinh và đặc biệt là khả năng hạn chế sự phát triển của tế bào ung thư.
Cám gạo có thành phần dinh dưỡng đa dạng, bao gồm protein (11-17%), chất béo (12-29%), carbohydrate (10-55%), và chất xơ (6-31%). Ngoài ra, nó cung cấp các vitamin nhóm B (B1, B2, B3, B5, B6), vitamin E, vitamin K, cholin, acid folic và các khoáng chất như sắt (Fe), kali (K), photpho (P), selen (Se), magiê (Mg), kẽm (Zn). Ngoài ra, cám gạo còn chứa hơn 100 chất có hoạt tính sinh học như γ-oryzanol, acid ferulic, tocotrienol, tocopherol, octacosanol, squalen...
Hợp chất arabinoxylan có thể được trích xuất từ cám gạo và đã được chứng minh có khả năng kích thích hệ thống miễn dịch mạnh mẽ và hiệu quả. Nó thúc đẩy sản xuất các cytokine tự nhiên trong cơ thể, giúp loại bỏ tế bào lạ và vi rút, kích hoạt hệ thống miễn dịch bằng cách tăng hoạt động của tế bào lympho B, T và tế bào NK chống lại các tác nhân gây bệnh. Arabinoxylan với khối lượng phân tử từ 5-300 kDa thể hiện khả năng kích thích miễn dịch mạnh nhất, và nó đã được sử dụng rộng rãi trên toàn cầu dưới dạng thực phẩm chức năng, đặc biệt là cho bệnh nhân mắc HIV, viêm gan và ung thư.
Bên cạnh đó, dầu cám gạo chứa các axit béo chưa no (acid oleic, acid linolenic, acid linoleic) và axit béo no (acid palmitic, acid stearic), cùng với các chất không xà phòng hóa (γ-oryzanol, vitamin E, squalen, tocopherol). Lượng chất béo trong cám gạo rất cao và thường được chiết xuất để sản xuất dầu cám. Tỷ lệ giữa 3 thành phần axit béo no - axit béo không no đơn - axit béo không no đa trong dầu cám gạo là 10:15:10. Đây là tỷ lệ được khuyến nghị bởi Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ cho bệnh nhân có nguy cơ về bệnh tim mạch để giảm nguy cơ xơ vữa động mạch, tăng huyết áp và tăng cholesterol máu.
Đặc biệt, đã có nhiều nghiên cứu tập trung vào tác dụng của hợp chất γ-oryzanol. Một số tác dụng đáng chú ý của nó đã được công bố trong các tạp chí khoa học quốc tế, bao gồm:
- Tác dụng trên hệ thần kinh trung ương: γ-oryzanol đã được chứng minh giúp cải thiện các triệu chứng của phụ nữ tiền mãn kinh, tăng cường trí nhớ ở người già, giảm rối loạn thần kinh vận động và làm giảm nồng độ TSH bằng cách ức chế trực tiếp vùng dưới đồi hoặc tuyến yên.
- Tác dụng chống ôxy hóa: γ-oryzanol có khả năng chống ôxy hóa gấp 10 lần so với tocotrienol và tocopherol, nó ức chế quá trình oxy hóa, bảo vệ tế bào gan và ngăn ngừa tổn thương gan do rượu.
- Tác dụng trên chuyển hóa lipid và cholesterol: γ-oryzanol làm giảm hấp thu cholesterol ở đường tiêu hóa, tăng quá trình đào thải cholesterol qua đường tiêu hóa bằng cách tạo muối mật.
- Tác dụng chống viêm và chống dị ứng: γ-oryzanol ức chế hoạt động của NF-kB, ức chế biểu hiện gen của TNFα, COX-2, IL-1β, dẫn đến tác dụng chống viêm. γ-oryzanol cũng gắn kết với IgE, ngăn ngừa phản ứng quá mẫn xảy ra.
- Tác dụng trên da: γ-oryzanol giúp ức chế enzym tyrosinase, ngăn chặn sự hình thành melanin, tác động lên tuyến dầu và cải thiện tình trạng da khô trong các trường hợp viêm da cơ địa, da khô, giúp duy trì độ ẩm da và bảo vệ da khỏi tác động của tia UV.
- Tác dụng chống ung thư: γ-oryzanol giúp kích hoạt đại thực bào và tế bào NK, ức chế sự phát triển của tế bào ung thư trong các nghiên cứu trên chuột thí nghiệm về ung thư đại tràng. Nó cũng ức chế sự phát triển của dòng tế bào ung thư DU145 và PC3 trong ung thư bàng quang.
4. Ứng dụng thực tế của cám gạo là gì?
Cám nguyên chất có sự ứng dụng đa dạng trong nhiều lĩnh vực và mang lại lợi ích cho con người theo nhiều cách khác nhau. Dưới đây là một số ứng dụng quan trọng của cám nguyên chất:
(1) Ứng dụng trong chăn nuôi:
Trong ngành chăn nuôi ở Việt Nam, cám gạo đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp thức ăn cho các loài động vật, đặc biệt là cá heo và da trơn, chủ yếu tại mạn đồng bằng sông Cửu Long. Cám từ gạo được coi là một nguồn cung cấp chất dinh dưỡng quan trọng, bao gồm vitamin, chất béo, protein và khoáng chất, giúp cá phát triển khỏe mạnh. Quy trình sản xuất thức ăn cho gia súc từ cám thường bao gồm nấu cám cho đến khi chín, sau đó thêm rau muống, tấm, nước và cá biển trước khi đóng gói sản phẩm.
(2) Nguyên liệu cho sản phẩm có lợi cho sức khỏe:
Cám gạo chứa nhiều loại vitamin và chất béo không bão hòa, có lợi cho sức khỏe con người. Do đó, nó đã được tận dụng để trích ly dầu, đặc biệt tại các quốc gia phát triển. Dầu từ cám được sử dụng để bổ sung chất béo cần thiết trong thực phẩm, đặc biệt là những chất béo mà cơ thể con người không tự sản xuất được. Ngoài ra, loại dầu này cũng có ứng dụng trong ngành công nghiệp mỹ phẩm và y học để sản xuất kem dưỡng da và các sản phẩm chức năng hỗ trợ sức khỏe.
Bài viết liên quan: Thành phần dinh dưỡng trong khoai lang bao gồm những gì?
Trên đây là toàn bộ nội dung bài viết của Luật Minh Khuê về các thành phần dinh dưỡng có trong cám gạo. Xin cảm ơn quý bạn đọc đã quan tâm theo dõi bài viết của Luật Minh Khuê.
