Cách tính lãi suất mới: Bỏ quy ước “1 năm có 360 ngày”

1. Cách tính lãi suất mới - Bỏ quy ước “1 năm có 360 ngày”

Từ ngày 1/1/2018, phương pháp tính lãi trong hoạt động nhận tiền gửi và cấp tín dụng giữa tổ chức tín dụng và khách hàng được thực hiện theo quy định tại Thông tư số 14/2017/TT-NHNN do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam mới ban hành.

Theo đó, để quy đổi mức lãi suất từ tỷ lệ %/ngày sang tỷ lệ %/năm và ngược lại, thời gian chuẩn được sử dụng là 1 năm = 365 ngày (quy định trước đó đã hết hiệu lực tại Quyết định số 652/2001/QĐ-NHNN là 1 năm = 360 ngày).

Đối với khoản tiền gửi và cấp tín dụng có thời hạn từ một ngày trở lên, tổ chức tín dụng và khách hàng thỏa thuận về thời hạn tính lãi và thời điểm xác định số dư để tính lãi theo một trong hai cách sau:

Cách 1: Thời hạn tính lãi bắt đầu từ ngày tiếp theo ngày giải ngân khoản cấp tín dụng hoặc ngày tiếp theo ngày nhận tiền gửi và kết thúc vào ngày thanh toán hết khoản cấp tín dụng hoặc khoản tiền gửi (bỏ qua ngày đầu, tính ngày cuối của thời hạn tính lãi). Thời điểm xác định số dư để tính lãi là đầu mỗi ngày trong thời hạn tính lãi.

Cách 2: Thời hạn tính lãi bắt đầu từ ngày giải ngân khoản cấp tín dụng hoặc ngày nhận tiền gửi và kết thúc vào ngày liền trước ngày thanh toán hết khoản cấp tín dụng hoặc khoản tiền gửi (tính ngày đầu, bỏ qua ngày cuối của thời hạn tính lãi). Thời điểm xác định số dư để tính lãi là cuối mỗi ngày trong thời hạn tính lãi.

Đối với khoản tiền gửi và cấp tín dụng có thời gian duy trì số dư thực tế hơn một ngày trong kỳ tính lãi, công thức rút gọn sau được sử dụng để tính lãi:

Số tiền lãi = ∑ (Số dư thực tế x số ngày duy trì số dư thực tế x Lãi suất tính lãi) / 365

Với khoản tiền gửi và cấp tín dụng có thỏa thuận được lập thành văn bản dưới hình thức thỏa thuận cụ thể hoặc thỏa thuận khung và thỏa thuận cụ thể, văn bản thỏa thuận giữa tổ chức tín dụng và khách hàng phải bao gồm thông tin về phương pháp tính lãi và mức lãi suất tính lãi. Trong trường hợp thỏa thuận áp dụng lãi suất điều chỉnh, văn bản thỏa thuận phải bao gồm nguyên tắc và các yếu tố để xác định lãi suất điều chỉnh và tổ chức tín dụng phải thông báo cho khách hàng bằng văn bản về mức lãi suất cụ thể được điều chỉnh.

Thông tư này có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/01/2018.

2. Lý do thay đổi cách tính lãi suất

Đại diện của các ngân hàng đã giải thích rằng sự thay đổi nhằm tuân thủ quy định tại Thông tư 14/2017 của Ngân hàng Nhà nước (NHNN), có hiệu lực từ ngày 1-1-2018.

Theo lý giải của NHNN, việc áp dụng cách tính lãi suất mới nhằm đáp ứng quy định của Luật Dân sự đã được sửa đổi và bổ sung, đồng thời tạo cơ sở để các ngân hàng thương mại thống nhất cách tính lãi suất, thay vì mỗi ngân hàng áp dụng một phương thức tính riêng biệt.

Trước đây, thực tế đã có các ngân hàng thực hiện tính lãi theo số ngày thực tế là 365 hoặc 366 ngày, nhưng khi quy đổi lãi suất năm theo hợp đồng, thì tính trên số ngày quy định là 360 ngày.

Điều này dẫn đến những vướng mắc khó giải quyết, thậm chí khiếu nại kéo dài giữa khách hàng và ngân hàng về việc áp dụng số ngày trong một năm để tính, thu, trả lãi, NHNN giải thích thêm.

Có nhiều ý kiến nhất trí rằng quyết định thay đổi cách tính lãi suất là cần thiết và mang tính chuẩn mực hóa. Sự thay đổi này cũng tạo thuận lợi trong việc giải quyết những vướng mắc và tranh chấp về lãi suất giữa các ngân hàng và khách hàng.

Trước khi có Thông tư 14/2017, để tối đa lợi nhuận cho ngân hàng, nhiều ngân hàng đã chọn tính lãi suất huy động theo 365 ngày, nhưng lại tính lãi suất cho vay theo 360 ngày.

Cách tính không thống nhất như vậy đã gây bất lợi cho khách hàng, đặc biệt là trong trường hợp khách hàng vừa là người gửi tiền và có thể là người vay tiền. Đồng thời, nhiều khách hàng cũng không hiểu được phương thức tính lãi suất nào là có lợi cho mình.

Do đó, việc thống nhất cách tính lãi suất trên cơ sở 365 ngày là phù hợp, tạo sự minh bạch đối với khách hàng. Thực tế đã chứng minh rằng ở các quốc gia trên thế giới, như Mỹ, đã áp dụng cách tính lãi suất trên cơ sở 365 ngày từ nhiều năm trước.

3. Những tác động của cách tính lãi suất mới

3.1. Người gửi thiệt, người vay lợi

Có nhiều ý kiến cho rằng với cách tính lãi mới, người gửi tiền sẽ nhận ít lãi hơn so với cách tính trước đây, trong khi người vay tiền sẽ được hưởng lợi. Ví dụ, trước đây các ngân hàng áp dụng công thức tính lãi suất tiết kiệm như sau: Lãi = Số tiền gửi x Lãi suất (%/năm) x Số ngày gửi thực / 360. Tuy nhiên, hiện tại áp dụng số ngày trong năm là 365, điều này dẫn đến việc người gửi tiền bị thiếu 5 ngày tính lãi. Điều này có nghĩa là số lãi hàng năm sẽ giảm đi một chút.

Một ví dụ khác là một khách hàng gửi tiết kiệm 220 triệu đồng, kỳ hạn 13 tháng, lãi suất 8,8%/năm, gửi vào ngày 7-7-2017 và đáo hạn vào ngày 7-8-2018. Trước đây, lãi suất được tính như sau: Lãi = 220.000.000 đồng x (365 + 31) x 0,088 / 360 = 21.296.000 đồng.

Tuy nhiên, với cách tính lãi suất mới áp dụng, một năm được xác định là 365 ngày, số tiền lãi thực lĩnh của khách hàng sẽ chỉ còn 21.004.273 đồng. Điều này có nghĩa là số tiền lãi thực lĩnh của khách hàng sẽ giảm đi 292.000 đồng và người gửi tiền bị mất 5 ngày tính lãi.

3.2. Thúc đẩy sự cạnh tranh công bằng

Theo phân tích của Tổng giám đốc một ngân hàng thương mại cổ phần nhỏ, việc áp dụng cách tính lãi suất quy đổi theo năm như Thông tư 14/2017 đóng góp vào việc tạo ra sự công bằng và cạnh tranh bình đẳng trong hoạt động huy động vốn giữa các ngân hàng thương mại. Trước đây, mỗi ngân hàng áp dụng một cách tính lãi suất khác nhau dựa trên quy ước một năm = 12 tháng và = 360 ngày, gây khó khăn cho khách hàng trong việc hiểu được cách tính lãi suất nào có lợi cho họ.

Mặc dù lợi ích mà các ngân hàng thu được từ cách tính lãi suất mới là không đáng kể, vì lãi suất tiền gửi thấp hơn lãi suất cho vay, biên lợi nhuận hiện tại đang ở mức khá thấp.

Tuy ngược lại, lãi suất cho vay sẽ giảm khoảng 0,13% trên dư nợ, đồng nghĩa với việc người vay sẽ được hưởng lợi. Đối với các khách hàng cá nhân vay vài ba tỉ đồng, mức giảm lãi suất theo cách tính mới (365 ngày) không nhiều. Tuy nhiên, với các doanh nghiệp hay đại gia vay ngân hàng hàng chục, thậm chí hàng ngàn tỉ đồng, cách tính mới giúp tiết kiệm số tiền lãi đáng kể.

Không chỉ người vay mà cách tính lãi suất mới cũng có lợi cho các ngân hàng với dư nợ tín dụng lớn. Ví dụ, nếu biên lợi nhuận là 2%/năm, nhà băng sẽ thu được lợi nhuận là 0,0002% từ biên lợi nhuận hằng ngày trong 5 ngày (2%/360 x 5). Với các ngân hàng có dư nợ tín dụng lớn lên đến hàng trăm ngàn tỉ đồng, khoản lợi nhuận thu được từ cách tính lãi suất mới là đáng kể.

Tuy nhiên, có ý kiến cho rằng ngân hàng là đơn vị trung gian huy động tiền từ cộng đồng để cho vay, trong đó số tiền cho vay thường nhỏ hơn số tiền huy động. Khi thay đổi thời gian từ 360 lên 365 ngày, phần lãi suất sẽ được phân chia nhỏ hơn và người gửi tiền không được hưởng lợi như trước đây, trong khi người vay có lợi. Người gửi tiền có thể cảm thấy buồn, trong khi người vay thì vui. Riêng ngân hàng cũng không thu được lợi ích lớn từ việc thay đổi cách tính lãi suất mới.

3.3. Nhiều phương án với thời hạn gửi tiền

Thông tư 14/2017 cũng quy định rằng tổ chức tín dụng có thể thỏa thuận với khách hàng về phương pháp tính thời hạn lãi theo hai phương pháp khác nhau. Theo phương pháp đầu tiên, bỏ qua ngày đầu và tính ngày cuối của thời hạn lãi (theo quy định tại Bộ luật Dân sự); còn phương pháp thứ hai là tính ngày đầu và bỏ qua ngày cuối của thời hạn lãi.

Đối với các khoản tiền gửi đã có kỳ hạn trước ngày 1-1-2018, các ngân hàng vẫn sẽ tiếp tục áp dụng nguyên tắc và công thức tính lãi suất đã ký kết và thỏa thuận trước đó cho đến khi hết hạn. Riêng đối với tiền gửi không kỳ hạn, sẽ áp dụng ngay theo quy định mới.

Đối với các khoản tiền gửi mới được mở hoặc tái tục từ ngày 1-1-2018 trở đi, sẽ áp dụng phương pháp tính lãi mới.

Bài viết liên quan: Cách tính lãi suất mới của ngân hàng áp dụng hiện nay ? 

Mọi thắc mắc về mặt pháp lý, mời quý khách hàng liên hệ với Luật Minh Khuê qua số hotline: 1900.6162 hoặc qua email: lienhe@luatminhkhue.vn, chúng tôi luôn sẵng sàng hỗ trợ một cách nhanh chóng. Xin trân trọng cảm ơn!