Vào dịp cuối năm, nhiều người cũng hay sử dụng sớ để cúng nhưng không phải ai cũng biết cách viết sớ cúng Tất niên đúng cách. Dưới đây Luật Minh sẽ hướng dẫn bạn cách viết sớ Tất niên đầy đủ và chi tiết.
1. Sớ cúng tất niên là gì?
Sớ là một loại văn bản cổ thường được dùng để trình bày nguyện vọng, nguyện ước của gia chủ kính gửi lên các bậc thần linh. Ứng dụng của sớ rất rộng rãi, nhưng đa số trong thời đại ngày nay sớ chỉ được sử dụng trong việc cúng lễ, tâm linh. Ngày xưa, mỗi khoa cúng khi hành trì đều có đoạn phải tuyên sớ, khoa cúng nào có loại sớ đó, riêng trong việc cúng lễ thôi cũng có tới vài trăm loại sớ. Ngoài việc gắn liền với các khoa cúng, thì trong sinh hoạt tín ngưỡng, văn hóa truyền thống người ta cũng hay dùng sớ khi tự thân lễ lạt nơi đền chùa miếu mạo, bởi người ta quan niệm sớ là một loại đơn từ giấy trắng mực đen gửi lên các đấng siêu hình, mong các ngài ban cho được sở cầu như ý, sở nguyện tòng tâm, sớ thay cho lời khấn khi đi lễ, nên thường trên mâm lễ vật có tờ sớ.
Sớ cúng tất niên 2024 được xem là loại văn bản dùng để trình bày ước vọng của người dưới dâng lên bề trên mong được y chuẩn. Loại văn hành chính nên sớ tất niên cũng có những quy định chung mà mọi người cần thực hiện theo.
2. Ý nghĩa của sớ cúng tất niên
Lễ tất niên đã trở thành phong tục tập quán từ lâu đời của người Việt Nam ta vào ngày Tết Nguyên Đán nhằm đánh dấu kết thúc một năm và chuẩn bị bước sang thềm năm mới.
Lễ cúng tất niên thường được tiến hành vào chiều ngày 30 Tết hoặc cũng có nhà cúng sớm hơn là vào ngày 28, 29 Tết. Vào ngày lễ tất niên, mọi người thường quây quần với nhau bên mâm cơm tất niên, cùng nhau tổ chức tiệc tùng để tổng kết và nhìn lại một năm đã qua, cùng nhau đón chờ khoảnh khắc giao thừa thiêng liêng.
Trong đó, sớ tất niên thường được gia chủ viết để đọc trong lễ cúng. Và đây là một nét đẹp văn hóa đặc biệt trong sinh hoạt tâm linh, tín ngưỡng của người Việt. Bởi vì từ ngày xưa quan niệm rằng sớ cúng tất niên là một giấy trắng mực đen, để gửi lên các vị thần linh, mong các ngài ban phước lành, được sở cầu như ý, sở nguyện tòng tâm. Sớ này cũng thay cho lời khấn khi đi lễ, do vậy mà trên mâm lễ vật của người Việt thường có tờ sớ thì sẽ thâm phần hoàn hảo và viên mãn đầy đủ.
3. Hướng dẫn cách viết sớ
Cấu trúc của một lá sớ thông thường bao gồm cả lá sớ cúng tất niên có các phần theo thứ tự sau:
1. Mở đầu lá sớ là hai chữ "phục dĩ", đa số các tờ sớ có phần phi lộ, thông thường là một câu văn biền ngẫu viết theo thể phú, có nội dung liên quan tới lá sớ.
2. Tiếp theo phần ghi địa chỉ của người dâng sớ: Phần này tiếp theo lời phi lộ, được mở đầu bằng hai chữ "viên hữu" tiếp theo là "việt nam quốc... tỉnh, ... huyện,... xã, ... thôn. Tiếp theo là hai chữ "y vu" hoặc "nghệ vu" ở cuối hàng địa chỉ. Đầu cột tiếp theo là ghi nơi tiến sớ, ví dụ: "... linh từ".
3. Phần nêu lý do dâng sớ: Phần này được mở đầu bằng hai chữ "thượng phụng" nằm dưới tên đền, chùa của phần 2. Đầu cột tiếp theo đa phần là mấy chữ "Phật, Thánh hiến cúng ... thiên tiến lễ...". Kết thúc là chữ "sự". Chú ý trong sớ, tất cả các chữ Phật, Thánh, hoặc hồng danh của các ngài đều phải viết tôn cao thêm bằng 1 chữ.
4. Phần ghi họ tên người dâng sớ, có vài loại sớ thì ghi thêm cả tuổi, bản mệnh, sao gì, cung bát quái nào... (ví dụ sớ cúng sao đầu năm). Nếu sớ ghi nhiều người, hoặc thay mặt cho cả gia đình thì bao giờ cũng có chữ "đẳng". Ví dụ "hiệp đồng toàn gia quyến đẳng". Kết thúc phần này là mấy chữ: "tức nhật mạo (hoặc ngưỡng) can"... Mấy chữ này, cúng hai chữ "y vu" ở trên nhà in sớ không in mà người viết phải tự điền vào. Lý do là mấy chữ đó có thể thay đổi cho phù hợp hơn hoặc văn vẻ hơn theo sở học của người viết sớ.
5. Phần tán thán: Ở phần này là những câu văn giải thích rộng hơn lý do dâng sớ. Kết thúc phần này là câu "do thị kim nguyệt cát nhật, sở hữu sớ văn kiền thân thượng tấu".
6. Phần thỉnh Phật thánh: Phần này mở đầu bằng 2 chữ "cung duy" tiếp theo là Hồng danh của các ngài. Dưới mỗi hồng danh là các chữ "tòa hạ" dành cho Phật, "vị tiền" dành cho Thánh, Thần cùng các bộ hạ các ngài. Đôi khi với các vị Tiên thì dung "cung khuyết hạ".
7. Phần thỉnh cầu: Phần này được mở đầu bằng hai chữ "phục nguyện". Tiếp theo là đoạn văn biền ngẫu (thường là rất hay) nói về sự mong mỏi được các bề trên ban ân huệ cho bản thân và gia đình. Kết thúc bằng câu "đãn thần hạ tình vô nhậm, kích thiết bình doanh chi chí, cẩn sớ."
8. Phần cuối cùng, là ghi ngày tháng năm (có khi ghi cả giờ). Kết thúc bằng mấy chữ "... thần khấu thủ thượng sớ".
4. Mẫu sớ đầy đủ, chi tiết
Phục dĩ
Thánh công tham tán tiệm hồi ngọc luật chi xuân thiên ý trùng hàn dục tống lạp mai chi tuyết tuế diệc mạc chỉ tế dĩ an chi
Viên hữu
Việt Nam quốc,... tỉnh,... huyện,... xã,... thôn y vu
Thượng phụng
Phật hiến cúng
... thiên tiến lễ
Tạ ân tất niên tập phúc nghênh tường cầu vạn an sự
Kim thần tín chủ: Trần Lâm Anh (họ tên người dâng sớ)
Cao ngự phủ giám phàm tình ngôn niệm tuế nguyệt như lưu nãi thiên thì chi mặc vận thủy chung bất thất tư tự sự chi khổng minh.
Cố quyên cát nhật vi hi đông vu bá chu thi thập nhi cát tinh dĩ tế công xã thùy nguyệt lệnh chi văn cố
Tư đại lữ sao thanh tam bách lục tuần tương tận chị thử nhi dương ứng độ thất thập nhị hầu sơ chu thành khả thông
Thần liêu dĩ tốt tuế do thị kim nguyệt cát nhật kiền bị phỉ
Cụ hữu sớ văn mạo thân
Thuowngjt ấu
Cung duy
Thập phương vô lượng trụ tam bảo
Nam mô sa bà giáo chủ bản sư thích ca mâu ni phật
Nam mô tam thừa đẳng giác chư đại bồ tát chư hiền thánh tăng
Tam giới thiên chủ tứ phủ vạn linh công đồng đại đế
Cung vọng
Duệ gián tập hi kim luân thường chuyển tự chính nguyệt nhi kết nguyệt hồng đăng khai cát khánh chi hoa quá kim niên phục lai niên lục.
Trúc báo bình an chi tự phúc lộc thường xuân chi cảnh phục dĩ nhi lai tai ương biến quái chi tường kim đương thỉnh giải
Đãn thần hạ tình vô nhân kích thiết bình doanh chi chi cẩn sớ
Thiên vận... niên... nguyệt... nhật thần khấu thủ bách bái thượng sớ
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Con lạy chín phương Trời, mười phương chư Phật, chư Phật mười phương
Con kính lạy ngài Đông trù Tư mệnh Táo phủ Thần quân
Tín chủ chúng con là Trần Lâm Anh ngụ tại .... (thôn/xóm/phường/xã...)
Hôm nay, ngày 30 tháng Chạp, tín chủ chúng con thành tâm sắp sửa hương hoa phẩm luật, xiêm hài áo mũ, kính dâng tôn thần. Thắp nén tâm hương, tín chủ con thành tâm kính bái.
Chúng con kính mời ngài Đông trù Tư mệnh Táo phủ Thần quân hiển linh trước án hưởng thụ lễ vật.
Cúi xin tôn thần gia ân xá tội cho mọi lỗi lầm trong năm qua gia chủ chúng con sai phạm. Xin tôn thần ban phước lộc, phù hộ toàn gia chúng con, trai gái, già trẻ sức khỏe dồi dào, an khang thịnh vượng, vạn sự tốt lành.
Chúng con lễ bạc tâm thành, kính lễ cầu xin, mong tôn thần phù hộ độ trì
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Trên đây là cách viết sớ cúng tất niên chuẩn nhất, hy vọng các bạn đã có thể tự viết sớ tất niên để cúng vào ngày lễ Tết. Cảm ơn các bạn đã theo dõi bài viết. Luật Minh Khuê xin chân thành cảm ơn!
