Cách xác định thẩm quyền điều tra của Cơ quan Cảnh sát Điều tra Công an cấp tỉnh và cấp quận, huyện, thị xã

Căn cứ pháp lý:

- Bộ luật Hình sự năm 2015

- Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015

- Luật tổ chức cơ quan điều tra hình sự 2015

Cơ quan Cảnh sát điều tra là cơ quan là lực lượng trực tiếp sử dụng các nghiệp vụ trong ngành Cảnh sát để đấu tranh, phòng ngừa, phát hiện và trấn áp tội phạm đối với các loại tội phạm được quy định trong Bộ Luật Hình sự. Cơ quan Cảnh sát điều tra được tổ chức theo 3 cấp: Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an; Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (Cơ quan Cảnh sát điều tra cấp tỉnh) và Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thành phố thuộc thành phố trực thuộc trung ương (Cơ quan Cảnh sát điều tra cấp huyện). Trong đó:

Tổ chức bộ máy của Cơ quan An ninh Điều tra được quy định tại Điều 18 Luật tổ chức cơ quan điều tra hình sự 2015 có hiệu lực kể từ ngày 01/01/2018. Cụ thể là:

1. Tổ chức và hoạt động của Cơ quan Cảnh sát Điều tra Bộ Công an

Tổ chức bộ máy của Cơ quan Cảnh sát Điều tra Bộ Công an gồm có:

a) Văn phòng Cơ quan Cảnh sát điều tra;

b) Cục Cảnh sát Điều tra tội phạm về trật tự xã hội (gọi tắt là Cục Cảnh sát hình sự);

c) Cục Cảnh sát Điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế và chức vụ;

d) Cục Cảnh sát Điều tra tội phạm về ma túy;

đ) Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới, sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng cấm, xâm phạm sở hữu trí tuệ (gọi tắt là Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về buôn lậu).

- Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an được tổ chức thành Văn phòng Cơ quan Cảnh sát điều tra và các Cục cảnh sát điều tra để trực tiếp tiến hành công tác phòng ngừa nghiệp vụ với các tội phạm thuộc thẩm quyền đấu tranh của lực lượng Cảnh sát nhân dân theo sự phân công của Bộ trưởng Bộ Công an và có trách nhiệm kiểm tra, hướng dẫn hoạt động điều tra hình sự của Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an cấp dưới; điều tra các vụ án hình sự về những tội phạm đặc biệt nghiêm trọng, phức tạp thuộc thẩm quyền điều tra của Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an cấp tỉnh nhưng xét thấy cần trực tiếp điều tra.

2. Tổ chức và hoạt động của Cơ quan Cảnh sát Điều tra Công an cấp tỉnh

Tổ chức bộ máy của Cơ quan Cảnh sát Điều tra Công an cấp tỉnh gồm có:

a) Văn phòng Cơ quan Cảnh sát điều tra;

b) Phòng Cảnh sát Điều tra tội phạm về trật tự xã hội (gọi tắt là Phòng Cảnh sát hình sự);

c) Phòng Cảnh sát Điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế và chức vụ;

d) Phòng Cảnh sát Điều tra tội phạm về ma túy;

đ) Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới, sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng cấm, xâm phạm sở hữu trí tuệ (gọi tắt là Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về buôn lậu).

- Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an cấp tỉnh được tổ chức thành văn phòng Cơ quan Cảnh sát điều tra và các Phòng Cảnh sát điều tra để trực tiếp thực hiện, tham mưu, hướng dẫn tổ chức hoạt động phòng ngừa tội phạm thuộc thẩm quyền đấu tranh của lực lượng Cảnh sát nhân dân và hướng dẫn, quản lý hoạt động của Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an cấp huyện trên địa bàn tỉnh; điều tra các vụ án hình sự về các tội phạm theo pháp luật hình sự khi các tội phạm đó thuộc thẩm quyền xét xử của Tòa án nhân dân cấp tỉnh (trừ các tội thuộc thẩm quyền điều tra của Cơ quan điều tra Viện kiểm sát nhân dân tối cao và Cơ quan An ninh điều tra trong Công an nhân dân) và các vụ án thuộc thẩm quyền điều tra của Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an cấp huyện nhưng xét thấy cần trực tiếp điều tra.

3. Tổ chức và hoạt động của Cơ quan Cảnh sát Điều tra Công an cấp huyện

Tổ chức bộ máy của Cơ quan Cảnh sát Điều tra Công an cấp huyện gồm có:

a) Đội Điều tra tổng hợp;

b) Đội Cảnh sát Điều tra tội phạm về trật tự xã hội (gọi tắt là Đội Cảnh sát hình sự);

c) Đội Cảnh sát Điều tra tội phạm về kinh tế và chức vụ;

d) Đội Cảnh sát Điều tra tội phạm về ma túy.

- Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an cấp huyện được tổ chức thành các Đội điều tra để trực tiếp thực hiện công tác phòng ngừa tội phạm thuộc thẩm quyền đấu tranh của lực lượng Cảnh sát nhân dân trên địa bàn huyện; điều tra vụ án hình sự về các tội phạm quy định pháp luật hình sự khi các tội phạm đó thuộc thẩm quyền xét xử của Tòa án nhân dân cấp huyện, trừ các tội thuộc thẩm quyền điều tra của Cơ quan điều tra Viện Kiểm sát nhân dân tối cao và Cơ quan An ninh điều tra trong Công an nhân dân.

4. Xác định thẩm quyền điều tra của Cơ quan điều tra Công an tỉnh

Câu hỏi: Ngày 8/1/2018, Phạm Đình Thương, sinh năm 1982, trú tại Thường Tín, Hà Nội điều khiển ô tô biển kiểm soát 29B - 001.25 chử hàng lậu trị giá 1,2 tỷ đồng từ Đồng Đẳng, Lạng Sơn về thành phố Bắc Giang. Khi đến địa phận huyện Hữu Lũng, tỉnh Lạng Sơn, Thương bị Phòng Cảnh sát kinh tế Công an tỉnh Lạng Sơn bắt quả tang. Lợi dụng sơ hở của lực lượng chức năng khỉ đang làm thủ tục để xử lý theo quy định thì Thương nhảy lên xe ô tô của Thương, nổ máy và bỏ chạy về hướng huyện Lạng Giang, tình Bắc Giang. Lực lượng chức năng đã lập tức đuổi theo và trao đổi, đề nghị Phòng Cảnh sát giao thông Công an tinh Bắc Giang phối hợp, chặn bắt. Khi Thương chạy đến địa phận cầu Lường thuộc huyện Lạng Giang, tình Bắc Giang thì bị lực lượng Cảnh sát giao thông Công an tinh Bắc Giang chặn bắt. Tuy nhiên, khỉ bị tổ công tác của Phòng Cảnh sát giao thông Công an tinh Bắc Giang chặn bắt, Thương đã đánh, đạp vào người trung úy Nguyễn Thanh Tùng (thuộc tổ công tác của Phòng Cảnh sát giao thông Công an tình Bắc Giang), cướp súng của trung úy Tùng và chạy vào nhà dân gần đó cố thủ. Sau gần 2 tiếng thuyết phục, Thương mói chịu nộp vũ khí đầu hàng.

Vậy, Cơ quan điều tra nào có thấm quyền giải quyết các vụ án trên?

Trả lời:

Trong tình huống trên, hành vi của Thương phạm vào hai tội:

Thứ nhất, tội buôn lậu (Điều 188) Bộ luật Hình sự năm 

2015. Hàng lậu trị giá 1,2 tỷ đồng nên hành vi phạm tội của Thương thuộc Khoản 4, Điều 188 có khung hình phạt từ 12 năm đến 20 năm, là tội phạm đặc biệt nghiêm trọng.

Căn cứ Điều 163, Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 về thẩm quyền điều tra thì tội danh trên của Thương thuộc thẩm quyền điều tra của Cơ quan điều tra trong Công an nhân dân. Đồng thời, căn cứ Điều 268, Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 về thẩm quyền xét cử của Toàn án thì hành vi của Thương thuộc thẩm quyền xét cử của Tòa án nhân dân cấp tỉnh.

Hành vi phạm tội xảy ra trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn, bị lực lượng chức năng Công an tỉnh Lạng Sơn phát hiện, bắt giữ trên địa phận huyện Hữu Lũng, thuộc tỉnh Lạng Sơn.

Do đó, Cơ quan điều tra có thẩm quyền khởi tố, điều tra vụ án này là Cơ quan điều tra Công an tỉnh Lạng Sơn.

Thứ hai, tội chống người thi hành công vụ (Điều 330) Bộ luật Hình sự năm 2015 có khung hình phạt cao nhất đến 7 năm tù là tội phạm nghiêm trọng.

Căn cứ Điều 163, Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 về thẩm quyền điều tra thì tội danh trên của Thương thuộc thẩm quyền điều tra của Cơ quan điều tra trong Công an nhân dân. Đồng thời, căn cứ Điều 268 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 về thẩm quyền xét cử của Toà án thì: Tòa án nhân dân cấp huyện và Tòa án quân sự khu vực xét xử sơ thẩm những vụ án hình sự về tội phạm ít nghiêm trọng, tội phạm nghiêm trọng và tội phạm rất nghiêm trọng. 

Tội phạm này xảy ra trên địa bàn huyện Lạng Giang, tỉnh Bắc Giang. Do đó, Cơ quan điều tra Công an huyện Lạng Giang có thẩm quyền điều tra đối với tội chống người thi hành công vụ mà Thương phạm phải.

Tuy nhiên, căn cứ theo quy định tại Điều 170, Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 về việc nhập hoặc tách vụ án hình sự để điều tra thì Cơ quan điều tra có thể ra quyết định nhập vụ án để điều tra trong trường hợp: “Bị can phạm nhiều tội; Bị can phạm tội nhiều lần; Nhiều bị can cùng thực hiện một tội phạm hoặc cùng với bị can còn có những người khác che giấu tội phạm hoặc không tố giác tội phạm, tiêu thụ tài sản do bị can phạm tội mà có”. Đồng thời căn cứ khoản 2, Điều 7, Bộ luật Hình sự năm 2015 là các quy định khác không có lợi cho người phạm tội thì không được áp dụng. Khi có đủ căn cứ thì Cơ quan điều tra có thể nhập vụ án để điều tra nhằm tránh lãng phí thời gian, tiền của và gây khó khăn bất lợi cho bị cáo khi bị xét xử nhiều lần.

Vì vậy, trong tình huống này, Cơ quan điều tra Công an tỉnh Lạng Sơn có thể nhập vụ án để điều tra theo thẩm quyền của mình.

Câu hỏi: Zeng Zhi Tao (SN 1976, là người dân tộc Choang, tình Quảng Tây, Trung Quốc) thường xuyên nhập cảnh vào Việt Nam để tìm cách trộm cắp tài sản hoặc thực hiện các hành vi vỉ phạm pháp luật khác. Khoảng 16h ngày 30/3/2018, Zeng Zhi Tao đi xe máy qua khu vực cổng doanh nghiệp Trường Hà thuộc phường cẩm Sơn, thành phố Cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh thì phát hiện anh Nguyễn Hoài Nam cầm trên tay một túi da, đang đứng ở bên cạnh xe ô tô hiệu Mercedes BKS 14A-250.48, xung quanh rất vắng vẻ (anh Nam là Tổng giám đốc doanh nghiệp Trường Hà). Zeng Zhi Tao áp sát giật túi da trên tay anh Nam rồi bỏ trốn. Trong túi da có chứa 395 triệu đồng tiền mặt, là số tiền anh Nam vừa rút từ Ngân hàng thương mại cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam Chi nhánh TP. cẩm Phả, để chỉ trả cho khách hàng.

-        Hỏi: Vụ án trên Cơ quan điều tra nào có thẩm quyền giải quyết?

-        Trả lời

-        Tình huống trên cấu thành hành vi phạm tội cướp giật tài sản, theo quy định tại Điều 171 (tội cướp giật tài sản) của Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017. số tiền bị cướp giật là 395 triệu đồng thuộc khoản 3, Điều 171 Bộ luật Hình sự năm 2015 có khung hình phạt từ 7 đến 15 năm tù thuộc loại tội phạm rất nghiêm trọng.

-        Căn cứ vào Điều 163 (thẩm quyền điều tra), Điều 268 (thẩm quyền xét xử của Tòa án) Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015. Theo đó, khoản 1, Điều 268 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 quy định: Tòa án nhân dân cấp huyện và Tòa án quân sự khu vực xét xử sơ thẩm những vụ án hình sự về tội phạm ít nghiêm trọng, tội phạm nghiêm trọng và tội phạm rất nghiêm trọng.

-        Tuy nhiên, khoản 2, Điều 268 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 lại quy định: Tòa án nhân dân cấp tỉnh và Tòa án quân sự cấp quân khu xét xử sơ thẩm những vụ án hình sự có bị cáo, bị hại, đương sự ở nước ngoài hoặc tài sản có liên quan đến vụ án ở nước ngoài.

-        Zeng Zhi Tao là người dân tộc Choang, tỉnh Quảng Tây, Trung Quốc do vậy, mặc dù hành vi phạm tội của Tao chỉ có khung hình phạt từ 07 đến 15 năm tù, thông thường thuộc thẩm quyền xét xử của Tòa án nhân dân cấp huyện, nhưng do Tao là người nước ngoài nên vụ án hình sự này thuộc thẩm quyền xét xử của Tòa án nhân dân cấp tỉnh.

Do đó, vụ án hình sự trên thuộc thẩm quyền điều tra của Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Quảng Ninh.

5. Xác định thẩm quyền điều tra của Bộ đội Biên phòng

Câu hỏi: Ngày 29/9/2018, Bộ đội biên phòng tỉnh Quảng Ninh bắt quả tang đối tượng Nguyễn Thành Nam (sinh năm 1987), trú tại phường Vạn Phúc, quận Hà Đông, thành phố Hà Nội, vận chuyển 5 bánh heroỉn qua biên giới thuộc địa bàn xã Quảng Đức, huyện Hảỉ Hà, tỉnh Quảng Ninh. Khám người đối tượng Nam thu được 1 cuốn sổ tay loại nhỏ ghi những ỉần giao nhận ma túy ở Quảng Ninh giữa Nam vói các đối tượng khác. Bộ đội biên phòng tỉnh 

Quảng Ninh đã tiến hành lập biên bản phạm tội quả tang, tạm giữ người và đồ vật, ma túy thu được. Sau đó, thông báo cho Cơ quan CSĐT biết để phối hợp giải quyết. Vậy, căn cứ vào nội dung vụ án: Bộ đội biên phòng tỉnh Quảng Ninh có thực hiện đúng thẩm quyền hay không? Tại sao? Cơ quan nào có thẩm quyền Khởi tố vụ án, khởi tố bị can? Vì sao?

Trả lời:

Thứ nhất: Căn cứ vào Điều 9 (Các cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra), Điều 32 (Nhiệm vụ, quyền hạn điều tra của Bộ đội biên phòng) Luật Tổ chức điều tra hình sự năm 2015, Điều 35 (Cơ quan và người được giào nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra) và Điều 164 (Nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan của Bộ đội biên phòng, Hải quan, Kiểm lâm, lực lượng Cảnh sát biển, Kiểm ngư và cơ quan khác của Công an nhân dân, Quân đội nhân dân được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra) Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, thì trong tình huống trên, Bộ đội biên phòng tỉnh Quảng Ninh đã thực hiện đúng thẩm quyền điều tra theo quy định của pháp luật.

Thứ hai: Lực lượng nào có thẩm quyền khởi tố vụ án, khởi tố bị can?

-        Cơ quan có thẩm quyền khởi tố vụ án: Căn cứ vào Điều 9, Điều 32 Luật Tổ chức điều tra hình sự năm 2015, Điều 35, Điều 164 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, Điều 250 (Tội vận chuyển trái phép chất ma túy) Bộ luật Hình sự năm 2015 thì trong tình huống trên, Bộ đội biên phòng tỉnh Quảng Ninh có thẩm quyền khởi tố vụ án.

Trường hợp, Bộ đội biên phòng tỉnh Quảng Ninh không tiến hành khởi tố vụ án mà phối hợp, bàn giao vụ án cho Cơ quan CSĐT thì căn cứ vào Điều 163 (thẩm quyền điều tra), Điều 268 (thẩm quyền xét xử của Tòa án) Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, Điều 250 Bộ luật Hình sự năm 2015 thì Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Quảng Ninh có thẩm quyền khởi tố vụ án.

-        Cơ quan có thẩm quyền khởi tố bị can: Cũng căn cứ vào các Điều luật trên thì chỉ có Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Quảng Ninh có thẩm quyền khởi tố bị can.

6. Xác định thẩm quyề của cơ quan công an cấp quận, huyện, trị xã

Câu hỏi: Khoảng 12h30 ngày 12/9/2018, Nguyễn Trọng Nghĩa (SN 1970, trú tại Hà Nội) lên máy bay số hiệu VN 104 của Vietnam Airlines, đi từ sân bay Nội Bài, thuộc địa phận huyện Sóc Sơn, thành phố Hà Nội sang Los Angeles (Mỹ), Nghĩa ngồi ở ghế 21C. Đi cùng trên chuyến bay có vợ chồng anh Ngô Ngọc Thuận (42 tuổi, trú Thành phố Hồ Chí Minh). Anh Thuận ngồi ờ ghế 20B, mang theo hành lý xách tay bên trong có hơn 1,6 tỷ đồng. Chuyến bay dự kiến sẽ đến Los Angeles vào khoảng 5h sáng ngày 13/9/2018.

-        Tuy nhiên, chuyến bay sau đó buộc phải thay đổi lịch trình do gặp thòi tiết xấu và máy bay bị trục trặc kỹ thuật, phải hạ cánh tại sân bay quốc tế Phnom Penh vào lúc 151130 ngày 12/9/2018 để tiếp nhiên liệu và kiểm tra kỹ thuật rồi quay trở lại sân bay Tân Sơn Nhất, thuộc quận Tân Bình, Thành phố Hồ Chi Minh vào lúc 1711 ngày 12/9/2018 để sửa chữa, sau đó mói có thể tiếp tục hành trình đi Los Angeles.

-        Trong thời gian bay tứ Phnom Penh về Thành phố Hồ Chí Minh, Nghĩa lọi dụng sơ hở của vợ chồng anh Thuận đã lấy trộm 420 triệu đồng trong túi xách của anh Thuận. Hành vi của Nghĩa bị anh Tuyền (trú tại Hà Nội) phát hiện và báo cho anh Thuận cùng phi hành đoàn. Quá trình kiểm tra, anh Thuận cùng phi hành đoàn đã xác định số tiền bị mất là 420 triệu mà Nghĩa đã lấy trước đó. Các thành viên phi hành đoàn đã tiến hành lập biên bản đối với hành vi trộm cắp của Nghĩa. Vậy, Vụ án trên Cơ quan điều tra nào có thẩm quyền giải quyết?

Trả lời:

-        Căn cứ vào Điều 270 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 quy định về thẩm quyền xét xử tội phạm xảy ra trên tàu bay, tàu biển của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đang hoạt động ngoài không phận hoặc ngoài lãnh hải của Việt Nam. Theo đó: Tội phạm xảy ra trên tàu bay hoặc tàu biển của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đang hoạt động ngoài không phận hoặc ngoài lãnh hải của Việt Nam thuộc thẩm quyền xét xử của Tòa án Việt Nam nơi có sân bay hoặc bến cảng trở về đầu tiên hoặc nơi tàu bay, tàu biển đó được đăng ký.

-        Theo quy định của pháp luật quốc tế thì tàu bay, tàu biển mang quốc tịch quốc gia nào, dù đang hoạt động ngoài không phận hay lãnh hải của quốc gia đó vẫn được coi là một bộ phận của lãnh thổ quốc gia mà nó mang quốc tịch. Do vậy, tội phạm xảy ra trên tàu bay, tàu biển của Việt Nam đã rời khỏi không phận hoặc lãnh hải của-Việt Nam vẫn là tội phạm thuộc thẩm quyền xét xử của Tòa án Việt Nam. Tòa án có thẩm quyền xét xử là Tòa án nơi có sân bay, bến cảng mà tàu bay, tàu biển đãng đó trở về đầu tiên ở trong nước hoặc Tòa án nơi tàu bay, tàu biển đó được đãng ký. Tùy vào tội phạm đó là tội phạm ít nghiêm .trọng, nghiêm trọng, rất nghiêm trọng hay đặc biệt nghiêm trọng để xác định cấp Tòa án xét xử là Tòa án cấp huyện hay cấp tỉnh.

-        Hành vi của Nghĩa cấu thành hành vi phạm tội trộm cắp tài sản, theo quy định tại Điều 173 (Tội trộm cắp tài sản) của Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017. số tiền bị mất là 420 triệu đồng thuộc khoản 2, Điều 173 Bộ luật Hình sự năm 2015 có khung hình phạt từ 7 đến 15 năm tù thuộc loại tội pphạm rất nghiêm trọng.

-        Căn cứ vào Điều 163 (Thẩm quyền điều tra), Điều 268 (Thẩm quyền xét xử của Tòa án) Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015. Theo đó, khoản 2, Điều 268 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 quy định: Tòa án nhân dân cấp huyện và Tòa án quân sự khu vực xét xử sơ thẩm những vụ án hình sự về tội phạm ít nghiêm trọng, tội phạm nghiêm trọng và tội phạm rất nghiêm trọng.

-        Do đó, vụ án hình sự trên thuộc thẩm quyền điều tra của Cơ quan CSĐT Công an quận Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh. 

Câu hỏi: Chiều ngày 28/6/2017, do quen biết từ trước nên Nguyễn Công Thức (trú tại huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên) mòi ông Ngô Ngọc Sơn (trú tại Cầu Giấy, Hà Nội) về nhà chơi. Ông Sơn đồng ý và lấy xe Chevrolet Colorado 2.8, BKS 29C-524.61 đi từ Hà Nội về nhà Thức. Thức đã mời ông Sơn ờ lại ăn tối, đi hát và chuốc ông Sơn uống nhiều bia rượu cho thật say. Sau đó, Thức đã lái xe dưa ông Sơn về nhà nghỉ Mai Anh ở trung tâm thị trấn Trại Cau để nghỉ tạm rồi lấy xe của ông Thức mang sang thành phố Thái Nguyên cầm cố trong một hiệu cầm đồ để vay 200 triệu. Khoảng 8h sáng hôm sau, ông Sơn gọi điện thoại cho Thức thì Thức nói là đã dùng xe của ông Sơn đi Lạng Sơn đòi nợ từ 5h sáng và hẹn trong ngày sẽ đem xe về trả. Sau đó, Thức tắt liên lạc. Ông Sơn tìm hiểu thì được biết, xe ô tô của ông bị trao đỉ, đổi lại thành tang vật trong một vụ án khác. Ngày 7/7/2017, ông Sơn đã đến Công an huyện Đồng Hỷ, tình Thái Nguyên nộp đơn tố cáo đối tượng Nguyễn Công

-        Thức lừa đảo, chiếm đoạt chiếc xe ô tô của ông. Qua điều tra, Cơ quan điều tra đã làm rõ hành vỉ lừa đảo, chiếm đoạt tài sản của Thức, ra lệnh bắt và khỏi tố bị can đối với Thức. Tuy nhiên, quá trình xử lý, quan điểm về thẩm quyền điều tra của Cơ quan điều tra còn có nhiều ý kiến như sau:

-        Quan điểm thứ nhất cho rằng, đối tượng Nguyễn Công Thức đã dùng xe ô tô thuộc sở hữu của ông Sơn để giao dịch, cầm cố, vay số tiền 200 triệu đồng không có sự đồng ý của chủ xe, sau khỉ vay được 200 triệu đồng cũng không trả gốc và lãi để lấy xe về trả cho chủ xe, thể hiện dấu hiệu chiếm đoạt tài sản đã hoàn thành. Do việc cầm cố, vay tiền này xảy ra trên địa bàn thành phố Thái Nguyên nên thuộc thẩm quyền giải quyết của thành phố Thái Nguyên.

-        Quan điểm thứ hai cho rằng, thòi điểm hoàn thành tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản đươc xác định từ lúc kẻ phạm tội đã chiếm giữ được tài sản sau khỉ đã dùng thủ đoạn gian dối để làm cho người chủ sở hữu tài sản bị mắc lừa giao tài sản cho kẻ phạm tội. Trong vụ án này, Thức đã tìm cách chuốc rượu cho ông Sơn say. Nhưng sáng hôm sau, Thức mang xe của ông Sơn đi cầm cố, thì ngay thòi điểm đó đối tượng đã hoàn thành tội phạm ỉừa đảo chiếm đoạt tài sản. Do xe đã đưa về đến nhà nghỉ trên địa bàn Đồng Hỷ, Thức mới chiếm đoạt nên tộỉ phạm xảy ra trên địa bàn Đồng Hỷ, không phải xảy ra ở nơi đối tượng cầm cô. Do đó, thẩm quyền giải quyết thuộc về Cơ quan điều tra Công an huyện Đồng Hỷ mới đúng quy định của pháp luật. Vậy, Vụ án trên Cơ quan điều tra nào có thẩm quyền giải quyết?

Trả lời:

-        Đối với tình tiết nêu trên, Thức đã cầm cố chiếc xe để chiếm đoạt 200 triệu, hành vi của Thức phạm vào tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản, thuộc khoản 3, Điều 174, Bộ luật Hình sự năm 2015, có khung hình phạt từ 7 đến 15 năm, là tội phạm rất nghiêm trọng, thuộc thẩm quyền xét xử của Tòa án nhân dân cấp huyện theo quy định tại Điều 268, Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015.

-        Việc xác định thẩm quyền điều tra theo lãnh thổ được quy 

-        định tại khoản 4, Điều 163 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015: “Cơ quan điều tra có thẩm quyền điều tra những vụ án hình sự mà tội phạm xảy ra trên địa phận của mình. Trường hợp tội phạm được thực hiện tại nhiều nơi khác nhau hoặc không xác định được địa điểm xảy ra tội phạm thì việc điều tra thuộc thẩm quyền của Cơ quan điều tra nơi phát hiện tội phạm, nơi bị can cư trú hoặc bị bắt”.

-        Đối với những tình tiết nêu trên, hành vi của Thức đã phạm vào tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản, tuy nhiên, để trả lời Cơ quan điều tra nào có thẩm quyền điều tra thì cần phải xác định được: Tội phạm xảy ra ở đâu? Hành vi của Thức đã cấu thành tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Nhưng Thức bắt đầu thực hiện hành vi nhận xe, sử dụng xe và dùng điện thoại liên lạc với ông Sơn ở huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên, sau đó xe lại đem cầm cố, thế chấp ở thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên. Vậy hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản xảy ra ở đâu? Thành phố Thái Nguyên hay huyện Đồng Hỷ? Tội phạm xảy ra có được hiểu là tội phạm đã hoàn thành hay không? Hay chưa hoàn thành cũng được xem là xảy ra?

-        Trong vụ án nêu trên, do tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản là cấu thành vật chất nên chỉ khi có hậu quả xảy ra thì tội phạm mới cấu thành. Do đó thời điểm tội phạm hoàn thành chính là thời điểm sau khi Thức chiếm hữu được tài sản mà Thức có được do dùng thủ đoạn gian dối để ông Sơn giao chiếc ô tô cho Thức. Dựa trên tình tiết nêu trên, thời điểm Thức chiếm hữu được chiếc ô tô chính là thời điểm đưa ông Sơn về nhà nghỉ Mai Anh (thị trấn Trại Cau) và Thức điều khiển xe ô tô của ông Sơn khi đó tội phạm hoàn thành. Cũng cần phải hiểu rõ tội phạm hoàn thành và tội phạm kết thúc là hai giai đoạn khác nhau trong tố tụng hình sự. Vì vậy, trường hợp này tội phạm hoàn thành khi Thức đã điều khiển xe của ông Sơn rời khỏi nhà nghỉ Mai Anh, còn tội phạm kết thúc là khi Thức đã bị Cơ quan điều tra bắt giữ và khởi tố theo quy định của pháp luật.

-        Do vậy, quan điểm thứ hai là đúng. Tội phạm xảy ra trên địa bàn huyện Đồng Hỷ nên thẩm quyền điều tra thuộc về Cơ quan điều tra Công an huyện Đồng Hỷ.

-        Do tội phạm xảy ra tại thị xã Từ Sơn nên thẩm quyền điều tra thuộc về Cơ quan điều tra công an thị xã Từ Sơn.