1. Cảm giác bị tổn thương là như thế nào?
Nghiên cứu về não bộ đã phát hiện rằng nỗi đau của cảm giác tổn thương tinh thần tương tự như nỗi đau từ chấn thương thể chất. Trong một bài báo được công bố trên tạp chí Science của Tiến sĩ Matthew D. Lieberman, phương pháp quét não thời gian thực đã được sử dụng để theo dõi hoạt động não bộ ở những người trải qua đau đớn tinh thần hoặc đau đớn liên quan đến mối quan hệ xã hội.
Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng, khi một người trải qua đau đớn về thể xác, các khu vực não tương ứng sáng lên, giống như những người trải qua tổn thương cảm xúc. Một điểm đặc biệt trong nghiên cứu là khi Tiến sĩ Matthew cùng đồng nghiệp Naomi I. Eisenberger và Kipling D. Williams thực hiện thí nghiệm trên 13 sinh viên tình nguyện, đặt họ vào máy quét não MRI trong khi tham gia một trò chơi điện tử đơn giản. Ban đầu, sinh viên được chứng kiến hai cầu thủ tung bóng, sau đó họ chủ động tham gia vào trò chơi và cảm nhận sự cải thiện. Tuy nhiên, khi cầu thủ còn lại chọn chơi với nhau, bỏ qua sinh viên, họ trải qua cảm giác bị bỏ rơi và đau lòng. Cảm giác này kích thích khu vực não liên quan đến đau đớn, đồng thời càng nhiều hoạt động ở khu vực này, sinh viên càng đánh giá rõ nỗi đau của họ hơn.
Quá trình xác định nỗi đau có thể giúp giảm hoạt động của những vùng não ghi nhận đau khổ. Vỏ não có khả năng điều chỉnh có thể giải thích vì sao phương pháp và biểu hiện cảm xúc đau đớn được áp dụng. Sự mất mát xã hội kích thích tín hiệu đau khổ, mô phỏng cơ chế này ở những động vật phụ thuộc vào mối quan hệ xã hội để tồn tại. Nỗi đau tâm lý ở con người, đặc biệt là đau buồn và cô đơn, có thể chia sẻ cùng một số đường thần kinh tạo nên nỗi đau thể xác.
Khi bạn cảm thấy tổn thương, đó có thể là trải nghiệm đau đớn thực sự, mô tả như cú đấm vào ruột hoặc sự đâm sâu vào trái tim. Bạn có thể liên tục nắm bắt những khía cạnh khiến bạn tổn thương, làm cho khả năng tiếp tục trở nên khó khăn. Thường một cảm giác muốn tránh xa và ẩn mình để tránh sự quan sát của người khác trở nên mạnh mẽ. Thay vào đó, bạn có thể kìm nén cảm xúc này vào bên trong và nỗ lực kiểm soát nó càng nhiều càng tốt.
Cảm giác bị tổn thương thực sự có thể bao gồm nỗi đau tâm linh, đau tinh thần, chứng đau tâm thần, đau khổ về mặt tinh thần, nỗi đau tâm lý, chứng đau về tâm hồn, nỗi đau về tâm hồn hoặc nỗi đau về tinh thần. Tuy nhiên, trong số những cảm giác này, đau khổ về cảm xúc thường là một trong những trạng thái phổ biến nhất.
Đau khổ về cảm xúc không phải là cảm giác đau mà bạn có khi cảm nhận một vết thương vật chất, như khi cắt ngón tay hay làm tổn thương lưỡi bởi một ngụm cà phê nóng. Thay vào đó, cảm giác tổn thương này thường bắt nguồn từ các cảm xúc mà bạn thường tránh đối mặt, như tức giận, buồn bã, xấu hổ, tội lỗi và lo lắng.
Cảm giác tổn thương có thể xuất hiện khi người khác không chú ý đến các sự kiện quan trọng trong cuộc sống của bạn, cho thấy họ không đủ quan tâm. Chẳng hạn, khi ai đó quên ngày sinh của bạn, đây có thể là nguồn đau khổ về cảm xúc vì bạn cảm thấy bị bỏ lỡ. Tương tự, khi cha mẹ phê phán quyết định về ngành học mà bạn đam mê, cảm giác tổn thương có thể xuất hiện khi bạn mong muốn họ hiểu và tôn trọng sự lựa chọn của mình.
Quan trọng nhất, để hiểu rõ hơn nguyên nhân của cảm giác tổn thương, quan sát kỹ những suy nghĩ và cảm xúc đang xuất hiện. Điều này giúp phân biệt xem liệu cảm giác tổn thương của bạn có phản ánh thực tế hay chỉ là kết quả của những ước định cá nhân không chắc chắn.
Khi cảm giác tổn thương về mặt tinh thần, nó sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần của bạn theo nhiều cách. Để chia sẻ về biểu hiện của cảm giác tổn thương tình cảm, có một số cảm xúc và trạng thái mà bạn có thể trải qua, như cảm giác choáng ngợp, bất lực, tuyệt vọng, tội lỗi không rõ nguyên nhân, lo lắng quá mức, khó tập trung, trở nên thù địch và cáu kỉnh, cũng như khó khăn trong việc thực hiện các công việc hàng ngày.
Hình ảnh minh họa (nguồn sưu tầm)
2. Tại sao những tổn thương tâm lý cần được quan tâm?
Về mặt tâm lý học, độ dễ bị tổn thương đóng vai trò quan trọng trong việc đánh giá lòng dũng cảm, mở cửa cho khả năng hiểu và nhìn nhận bản thân qua con mắt của những người quan trọng trong cuộc sống. Tình trạng dễ bị tổn thương cũng là một phương tiện quan trọng để nuôi dưỡng tính chân thật, sự sở hữu và tình yêu. Hơn nữa, việc chấp nhận sự tổn thương mở ra những lợi ích quan trọng về mặt tinh thần, bao gồm:
- Sức mạnh tăng cường: Đặt bản thân vào những tình huống có thể gây tổn thương giúp tăng cường lòng tự tin và niềm tin vào khả năng giải quyết vấn đề. Điều này giúp tăng cường sức mạnh tinh thần khi đối mặt với những thách thức trong cuộc sống.
- Mối quan hệ vững chắc hơn: Dễ bị tổn thương cũng tạo điều kiện cho sự thân thiết, làm sâu sắc tình cảm, đồng cảm và kết nối với người khác trong cuộc sống.
- Cải thiện khả năng chấp nhận bản thân: Sự chấp nhận sự tổn thương giúp mở lòng với những khía cạnh khác nhau của bản thân, đồng thời thúc đẩy lòng tự tin và tính trung thực.
Tuy nhiên, nhiều người vẫn sợ sự tổn thương. Sự dễ bị tổn thương thường liên quan đến các trạng thái cảm xúc khó khăn như thất vọng, xấu hổ, sợ hãi và đau buồn. Nỗi sợ này cũng thường kết nối với lo ngại về sự từ chối hoặc bị bỏ rơi.
3. Cách để hạn chế tổn thương khi dễ bị tổn thương
Bạn sẽ gặp khó khăn trong việc tìm ra giải pháp nếu không đối mặt với những thách thức có thể đe dọa tâm lý của bản thân. Do đó, việc nhận diện và đối mặt với những vấn đề này trở nên vô cùng quan trọng. Đầu tiên, hãy học cách chấp nhận những cơ hội mới, thậm chí khi có nguy cơ bị từ chối. Hãy thảo luận về những sai lầm bạn đã mắc phải, chia sẻ những tâm sự cá nhân mà bạn thường giữ bí mật, và tự chủ động nhận thức những cảm xúc khó khăn như xấu hổ, đau buồn, hoặc sợ hãi. Kết nối lại với những người mà bạn đã từng yêu, và trung thực về những gì bạn mong đợi trong mối quan hệ, bao gồm cả việc thiết lập ranh giới.
Nếu bạn đã từng trải qua tổn thương trước đó, hãy tìm cách giảm thiểu nguy cơ bị tổn thương lại bằng cách tránh lặp lại những đường đi quen thuộc từ quá khứ.
Sau khi nhận ra tổn thương tâm lý của mình, tùy thuộc vào mức độ và tình huống, bạn có thể áp dụng các phương pháp trị liệu do chuyên gia tâm lý đề xuất. Tuy nhiên, điều quan trọng là học cách yêu thương chính bản thân. Yêu thương bản thân là một bài học khó khăn, đòi hỏi bạn nhìn nhận về những sai lầm và khuyết điểm mà mọi người đều có. Dù có những lỗi lầm và những điều xấu hổ trong quá khứ, nhưng đó không phải là tất cả về họ. Hãy nhớ về những thành công và khoảnh khắc tỏa sáng. Tại sao lại luôn nhìn về những góc tối của bản thân khi bạn có thể tự tin hơn trong cuộc sống?
Để cải thiện khả năng chấp nhận bản thân, hãy đối xử với bản thân như bạn đối xử với bạn bè hoặc người thân. Thể hiện lòng đồng cảm và sự hiểu biết mà bạn dành cho người khác trong cùng tình huống. Khi bạn thực sự học cách chấp nhận và yêu thương chính mình, việc vượt qua tổn thương tâm lý và tư duy lạc quan sẽ trở nên dễ dàng hơn. Nếu ý thức về giá trị bản thân được xây dựng mạnh mẽ, bạn sẽ không còn phải dựa vào sự chấp nhận hay ủng hộ từ người khác nữa.
Tuy nhiên, đôi khi, việc tự chữa lành không phải lúc nào cũng dễ dàng. Đó là lúc mà nhiều người tìm kiếm sự hỗ trợ và lời khuyên từ chuyên gia sức khỏe tâm lý có kinh nghiệm.
Bài viết liên quan: Con tôi bị tổn thương tâm lý khi không được gặp ba, tôi phải làm gì ?
Trên đây là nội dung bài viết của Luật Minh Khuê về: Cảm giác bị tổn thương là như thế nào? Cách để hạn chế tổn thương. Xin cảm ơn quý bạn đọc đã quan tâm theo dõi!
