Mục lục bài viết

1. Mẫu số 1

Truyền thống con người Việt Nam từ xưa đến nay vốn rất xem trọng và đề cao gia đình. Gia đình chính là cội nguồn của tình cảm, tình yêu thương và kính trọng, biết ơn đối với ông bà, cha mẹ. Thứ tình cảm thiêng liêng này đã được thể hiện đầy phong phú, sâu sắc, tinh tế qua văn học dân gian nói chung và đặc biệt là qua ca dao, dân ca. Bài ca dao dưới đây là một trong những tác phẩm rất ý nghĩa viết về tình cảm gia đình.

Công cha như núi ngất trời

Nghĩa mẹ như nước ở ngoài biển Đông

Núi cao biển rộng mênh mông

Cù lao chín chữ ghi lòng con ơi!

Chân thành, thân mật, ấm áp mà cũng đầy thiêng liêng, trang trọng là tất cả những gì ta có thể cảm nhận được qua bài ca dao, một khúc dạo nhẹ nhàng, âm điệu thủ thỉ của giai điệu hát ru đã được thể hiện rất rõ ràng qua tác phẩm. Có lẽ đây là lời ru của mẹ dành cho đứa con bé bỏng đang say giấc nồng trong vòng tay yêu thương. Lời ru con đồng thời là lời nhắc nhở con về công lao như biển trời của cha mẹ đã nuôi nấng, chăm sóc con từng ngày và bổn phận, trách nhiệm của đạo làm con. Cha mẹ là những người gần gũi với chúng ta nhất, đã cho chúng ta biết bao nhiêu điều hay, lẽ phải. Trước tiên là cha mẹ cho ta sự sống, cho ta được xuất hiện trên cõi đời này. Rồi bằng vòng tay êm ái, dịu dàng, nâng niu vỗ về ta, bằng dòng giữa ngọt lành, mẹ nuôi ta khôn lớn và bằng những lời ru êm dịu. Những bài học mà "ta đi trọn kiếp người" cũng không thể nào đi hết. Không chỉ có mẹ, ta còn có vòng tay và bờ vai vững chắc của người cha. Vòng tay và bờ vai ấy đã tạo ra một điểm tựa vững chắc để ta bước vào đời, đem theo những khát vọng to lớn và hành trang trong suốt hành trình khó khăn của cuộc đời. Điều thiêng liêng ấy được tác giả thể hiện thật giản dị. Phép so sánh ngang bằng"

Công cha như núi ngất trời

Nghĩa mẹ như nước ở ngoài biển Đông

Đã làm nổi bật lên công lao sinh thành, dưỡng dục của cha mẹ. Lấy cái trừu tượng (công cha, nghĩa mẹ) để so sánh với những sự kỳ vĩ, to lớn của hình ảnh (núi ngất trời, nước biển Đông), tác giả không chỉ đem đến cho ta sự nhận thức về công lao to lớn của cha mẹ mà còn giúp ta cảm nhận về sự vĩnh hằng bất biến của công cha, nghĩa mẹ theo năm tháng. Như núi cao kia, như nước biển kia đã xuất hiện và tồn tại hàng tỷ năm trên trái đất, công cha, nghĩa mẹ hiện diện quanh ta từ lúc ta được sinh ra cho đến những ngày cuối cùng của cuộc đời con người. Cách so sánh, ví von rất quen thuộc của ca dao xưa đã đem đến cho ta một sự nhận thức sâu sắc, thấm thía và vô cùng kính trọng thứ tình cảm thiêng liêng đó về điều đó. Không chỉ thế, ngọn núi cao hùng vĩ, biển rộng bao la còn được cụ thể hóa bằng những tính từ chỉ mức độ: núi - ngất trời, biển - mênh mông. Cụ thể, hài hòa mà vẫn rất thấm thía, gợi cảm và vì thế nó có tác động sâu sắc đến nhận thức, tình cảm của con người. Núi lòa nhòa ẩn hiện trong mây kia liệu dù có hùng vĩ đến mấy cũng liệu đo nổi công lao của cha mẹ? Biển mênh mông kia như lòng mẹ bao la làm sao có thể vơi cạn? Tác giả đã vô cùng tinh tế, khéo léo và chính xác khi lựa chọn núi cao ngất trời và nước biển mênh mông để diễn tả công lao vô cùng to lớn, cao cả, thiêng liêng của cha mẹ. Bởi chỉ có những hình ảnh hùng vĩ, to lớn đó mới có thể xứng tầm phác họa được đầy đủ, chính xác công thành dưỡng dục, thứ công lao không có mỹ từ nào trên thế giới này có thể miêu tả chính xác được hết, không có vật chất nào có thể mang ra để đánh đổi. Bằng hình ảnh so sánh cổ xưa mà không hề lạc hậu, bằng âm điệu ngọt ngào, dịu dàng thanh thoát của lời hát ru, tác giả đã khẳng định và ca ngợi công lao to lớn cha mẹ. Lời ca ngợi không khô khan, nặng triết lý mà là tiếng nói của tấm lòng, tình cảm, tiếng nói tâm tình từ trái tim đến với trái tim lay động lòng ta. Ngoài bài ca dao trên diễn tả về công lao của cha mẹ, ta còn có thể bắt gặp rất nhiều bài ca dao khác với nội dung tương tự:

Ơn cha nặng lắm ai ơi

Nghĩa mẹ bằng trời chín tháng cưu mang

Hay:

Công cha như núi Thái Sơn

Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra.

Dù cách nói có khác nhau nhưng mục đích của những bài ca dao đó là vẫn nhắc nhở chúng ta về công lao to lớn của cha mẹ. Tiếng tục dòng tâm tình ấy, tác giả đi đến các kết rất tự nhiên nhưng vô cùng thấm thía.

Cù lao chín chữ ghi lòng con ơi!

Cách sử dụng sáng tạo thành ngữ "cù lao chín chữ" để một lần nữa nhắc nhở chúng ta về sự vất vả của cha mẹ. Chín chữ ấy là: cúc - nâng đỡ, sinh - đẻ, phủ - vuốt ve, súc - bú mớm, trưởng -  nuôi lớn, dục - dạy dỗ, cố - trông nom, phục - theo dõi, phúc - giữ gìn. Thử tự đặt câu hỏi rằng có ai trong số chúng ta không nhận được những điều vô cùng tốt đẹp đó từ cha mẹ? Không chỉ gói gọn ở con số chín chữ bởi công lao to lớn của cha, mẹ là không thể kể hết. Để rồi từ đó, ta luôn khắc sâu trong tâm trí về thái độ và hành động của bản thân "ghi lòng con ơi!". Lời nhắc nhở tuy ngắn gọn mà thấm thía vô cùng! Tác giả không nhắc ta phải trả công cho những sự hy sinh to lớn của cha, mẹ cho những gì mà chúng ta đã đón nhận. Điều đó là không tưởng bởi trên đời này, chỉ tình cảm là thứ không bao giờ người ta có thể đo đếm và sòng phẳng được với nó. Tình cảm của cha mẹ thì lại càng không, điều đó là vô giá. Bởi vậy chỉ cần ghi lòng thôi nhưng đó là sự tạc ghi trong sâu thẳm tâm hồn không phai nhạt qua thời gian.

Giản dị mà sâu sắc, nhẹ nhàng mà thấm thía, bài ca dao đã để lại trong lòng người đọc cảm giác bâng khuâng, ảnh hưởng đến tiếng lòng của người đọc về chữ "hiếu". Và dù có như nào đi chăng nữa, bài ca dao ấy đã thực sự khiến cho chúng ta luôn ghi lòng công ơn cha mẹ.

 

2. Mẫu số 2

Công cha như núi ngất trời

Nghĩa mẹ như nước ở ngoài biển Đông

Núi cao bể rộng mênh mông

Cù lao chín chữ ghi lòng con ơi!

Bài ca dao trên đã thực sự chạm vào đáy lòng của người đọc bởi nó đã gợi lên công ơn to lớn của cha mẹ đối với những người con thân yêu của mình.

Mở đầu ca dao, tác giả nhắc đến "công cha", "nghĩa mẹ".

Đó là công sinh thành, dưỡng dục. Đó là ơn nghĩa mang nặng đẻ đau mới có thể cho chúng ta được sinh ra và thấy những điều tốt đẹp nhất trên cuộc đời và những yêu thương mẹ dành hết cho con. Ví "công cha", "nghĩa mẹ" như "núi ngất trời", như "nước ở ngoài biển Đông" là lấy cái trừu tượng của tình phụ tử, tình mẫu tử so sánh với sự hùng vĩ, mênh mông, to lớn đến vô hạn của trời đất, thiên nhiên, biển cả. Ví "công cha" với "núi ngất trời" là khẳng định sự to lớn, ví "nghĩa mẹ" như "nước biển Đông" là để khẳng định chiều sâu, chiều rộng và sự dạt dào. Đây cũng là một nét văn hóa đặc trưng của người Việt. Hình ảnh người cha thì mạnh mẽ, cứng rắn, trụ cột trong gia đình là thế nhưng vẫn rất lãng mạn trong thể hiện tình cảm với con. Hình ảnh mẹ không lớn lao, kì vĩ nhưng thấm thía, sâu xa và dạt dào cảm xúc dành cho con. Đối "công cha" với "nghĩa mẹ", "núi" với "biển" là cách diễn đạt quen thuộc, đồng thời cũng làm cho các hình ảnh được tôn cao thêm trở nên vô cùng sâu sắc và to lớn hơn.

Phép so sánh trên đã làm nổi bật ý nghĩa sâu xa: công ơn cha mẹ là không có mỹ từ nào có thể diễn tả được, không có một vật chất nào để đo được: "Núi cao bể rộng mênh mông". Bởi vậy, kết lại bài ca dao, tác giả đã đưa ra lời thủ thỉ, nhắn nhủ con cái: "Cù lao chín chữ ghi lòng con ơi!" Nhắc đến "cù lao chín chữ" là nhắc đến công ơn mang nặng đẻ đau để con có thể được sinh và thấy được những điều tốt đẹp nhất của cuộc đời, công ơn sinh thành dưỡng dục nuôi nấng con thành người của cha mẹ. Để có con khôn lớn hôm nay, cha mẹ đã phải hy sinh thầm lặng, trải qua bao nhiêu là vất vả, khó khăn, thử thách để đem lại cho con sự đầy đủ về vật chất và tinh thần. Bởi vậy, nghĩ đến công ơn cha mẹ, bài ca dao da diết nhắn nhủ những người con thân yêu "ghi lòng con ơi!" những công ơn trời bể đó. Tiếng "ơi!'' vang lên thể hiện tình cảm da diết, mong muốn chân thành cảm động của tác giả.

Bài ca dao đã để lại trong lòng người đọc những sự bâng khuâng, suy nghĩ về chữ "hiếu", nỗi niềm xúc động thiêng liêng về công ơn trời bể của đấng sinh thành. Và hơn thế là định hướng về cách suy nghĩ, lối sống làm sao có thể để bày tỏ lòng biết ơn dành cho cha mẹ.

Trên đây Luật Minh Khuê đã trình bày nội dung về Cảm nghĩ cảm nghĩ về câu ca dao Công cha như núi ngất trời/Nghĩa mẹ như nước ở ngoài biển Đông. Hy vọng đây sẽ là những thông tin hữu ích đối với quý bạn đọc. Xin chân thành cảm ơn!