Những sáng tác của Nguyễn Duy sâu lắng mà mang đậm chất ca dao, dân ca Việt Nam. Thơ ông không cố tìm ra cái mới mẻ mà đi sâu vào nghĩa tình. Qua tác phẩm Ánh trăng là những tâm sự nhà thơ gửi gắm, trăng đối với nhà thơ có ý nghĩa đặc biệt: đó là vầng trăng tri kỉ, vầng trăng tình nghĩa và vầng trăng thức tỉnh.

 

1. Dàn ý cảm nhận bài thơ Ánh trăng của Nguyễn Duy

A. Mở bài

- Giới thiệu tác giả, tác phẩm

- Nêu cảm nhận khái quát về Ánh trăng

 

B. Thân bài

* Suy nghĩ và cảm nhận về vầng trăng trong quá khứ

- Khi còn nhỏ

+ Điệp từ "hồi" gợi nhắc sự hồi tưởng và gắn bó của trăng với con người

+ Hồi tưởng về kỉ niệm với ánh trăng khi còn nhỏ

+ Ánh trăng luôn gắn liền với cuộc sống sinh hoạt dù đi đâu trăng cũng bên cạnh.

- Kỉ niệm hồi còn chiến tranh

+ Trăng trở thành tri kỉ

+ Trăng bình dị, mộc mạc

=> Thời chiến tuy thiếu thốn nhưng vẫn có trăng làm tri kỷ

+ Tình cảm thắm thiết của nhà thơ với trăng

+ Trăng là niềm vui bầu bạn của người lính trong gian lao cuộc kháng chiến

+ Vầng trăng gắn bó thân thiết với con người từ nhỏ đến lúc trưởng thành

* Cảm nhận về vầng trăng ở hiện tại

- Hoàn cảnh nhà thơ ở hiện tại

+ Đất nước hoà bình, sống ở thành phố đầy đủ tiện nghi => một cuộc sống xa rời thiên nhiên

+ Trăng trở nên nhỏ bé, xa lạ

+ Trăng vẫn chung thuỷ nhưng người đã quên trăng

+ Khi thay đổi hoàn cảnh sống con người dễ dàng quên đi quá khứ

- Sự đối diện giữa trăng và người

+ Khi mất điện, xung quanh tối om

+ Nhận ra sự tồn tại của trăng

+ Sự xuất hiện bất ngờ của trăng khiến tác giả bối rối

+ Mối quan hệ giữa người và trăng không còn là tri kỉ

* Cảm nhận của tác giả khi đối diện với vầng trăng

- Đối diện với trăng như đối diện với chính mình, với quá khứ

+ Ngửa mặt lên nhìn mặt

+ Cảm xúc rung động, xao xuyến

+ Ánh trăng đã khơi dậy những kỉ niệm tốt đẹp, đánh thứ tình cảm bạn bè năm xưa

+ Hình ảnh trăng thuỷ chung

+ Ánh trăng nghiêm khắc nhắc nhở, sự trách móc trong lặng im

+ Nhà thơ giật mình nhận ra cách sống vô tình của mình

+ Sự giật mình ấy như là sự ăn năn, tự trách, tự thấy bản thân mình cần thay đổi

* Nghệ thuật

+ Thể thơ năm chữ

+ Bố cục rõ ràng, mạch lạc

+ Kết hợp nhuần nhuyễn giữa trữ tình và tự sự

+ Hình ảnh thơ cụ thể, sinh động

 

C. Kết bài

Tổng kết lại nội dung bài viết.

 

2. Cảm nhận bài thơ Ánh trăng của Nguyễn Duy

 Mỗi tác phẩm văn học sinh ra đều mang trong mình những bài học nhân sinh sâu sắc. Ánh trăng của Nguyễn Duy là một tác phẩm chân chính, gửi gắm thông điệp về lối sống ân nghĩa, thuỷ chung.

Nguyễn Duy quê ở Thanh Hoá, ông tham gia quân đội từ sớm. Sau chiến dịch biên giới phía Bắc, ông giải ngũ và làm việc tại Tuần báo Văn nghệ Hội nhà văn Việt Nam. Khi còn là học sinh cấp ba, ông đã theo con đường làm thơ. Ông được coi là một trong những cây bút tài hoa không chỉ bởi ở ngôn ngữ thơ mà còn ở hình tượng sáng tác gợi cảm, chân quê. Ông được trao tặng giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật. Hoài Thanh nhận xét về thơ Nguyễn Duy: "Thơ Nguyễn Duy đưa ta về một thế giới quen thuộc. Đọc thơ Nguyễn Duy thấy anh hau cảm xúc, suy nghĩ trước những chuyện lớn, chuyện nhỏ quanh mình. Cái điều ở người khác thì có thể chỉ là chuyện thoáng qua thì ở anh nó lắng sâu và dường như đọng lại"

Ánh trăng ra đời năm 1978, ba năm sau ngày miền Nam giải phóng. Đó là một lời tâm sự chân thành "vầng trăng không chỉ là một vẻ đẹp của thiên nhiên đất nước mà còn gắn bó với tuổi thơ, những tháng ngày kháng chiến gian khổ. Đọc Ánh trăng ta cảm nhận được một ngòi bút sâu sắc, một trái tim tinh tế, rung động trước những thay đổi nhỏ và cả một khát vọng về lẽ sống trọn vẹn tình nghĩa.

Trăng là hình ảnh quen thuộc trong sáng và trữ tình. Trăng đã là đề tài xuất hiện trên những trang thơ của các thi sĩ qua bao thời đại. Nếu như trăng trong thơ của Lí Bạch là nỗi nhớ quê hương, trăng trong thơ của Hồ Chí minh thể hiện tâm hồn lạc quan, phong thái ung dung và lòng yêu thiên nhiên tha thiết thì trăng trong thơ của Nguyễn Duy lại mang ý nghĩa nhân sinh sâu sắc đó là ân nghĩa, thuỷ chung.

Khổ đầu bài thơ là sự hồi tưởng hình ảnh trăng trong ký ức tuổi thơ và trong chiến tranh:

"Hồi nhỏ sống với đồng

với sông rồi với bể

hồi chiến tranh ở rừng

vầng trăng thành tri kỉ"

Hình ảnh vầng trăng được hiện ra trong không gian êm đềm và trong sáng của tuổi thơ. Ai trong chúng ta sinh ra cũng có một thứ gắn bó với tuổi thơ của mình. Đối với Nguyễn Duy, hình ảnh đồng, sông, bể là những nơi cất giữ bao kỉ niệm một thời ấu thơ, ở nơi bình dị đó, ta bắt gặp hình ảnh trăng. Với cách gieo vần lưng "đồng", "sông" và điệp từ "với" diễn tả một tuổi thơ được ngắm nhìn nhiều cái đẹp thiên nhiên của tác giả. Khi lớn lên, trở thành một người lính, vầng trăng chính là người bạn trong chiến trường của nhà thơ. Trăng luôn sát cánh bên người lính, cùng họ vượt sương gió, những đau thương khốc liệt của bom đạn kẻ thù. Trăng đồng hành cùng người lính trên con đường hành quân, trăng là người bạn để người lính gửi gắm những tâm sự về nỗi nhớ nhà, nhớ quê. Ta dễ dàng bắt gặp hình ảnh trăng trong chiến trường qua tác phẩm Đồng chí:

"Đầu súng trăng treo"

Trong thơ của Nguyễn Duy trăng đã thật sự trở thành tri kỉ của người lính. Khổ thơ thứ hai là lời nhắc nhở về những năm tháng đã qua của cuộc đời người lính gắn bó với thiên nhiên. Người bạn tri kỉ đó ngỡ như không bao giờ quên được:

"trần trụi với thiên nhiên

hồn nhiên như cây cỏ

ngỡ không bao giờ quên

cái vầng trăng tình nghĩa"

Chính sự so sánh kết hợp ẩn dụ đã tô đậm thêm cái trần trụi, cái chất hồn nhiên của người lính trong quãng thời gian ở rừng. Vầng trăng mộc mạc giản dị đó là những tâm hồn của những người lính chân chất. Tưởng chừng như không thể quên được vầng trăng ấy, nhưng những tâm hồn giản dị đó phải làm quen với hoàn cảnh sống mới mẻ:

"từ hồi về thành phố

quen ánh điện cửa gương

vầng trăng đi qua ngõ

như người dưng qua đường"

Thời gian trôi qua khiến lòng người đổi thay. Khi thay đổi hoàn cảnh sống, con người ta dễ dàng quên đi quá khứ. Người lính năm xưa nay đã dần quen với những thứ xa hoa "ánh điện, cửa gương" và trong sự xa hoa đó người lính đã quên đi người bạn tri kỉ của mình, người bạn mà cứ ngỡ chẳng thể quên được ấy. "Người tri kỉ" ấy đi qua ngõ nhà mình mà mình lại xem như không quen biết. Nghệ thuật nhân hoá khiến vầng trăng như có hồn, khiến người đọc cảm thấy rung động bởi vầng trăng ấy chính là một con người. Chính sự nhân hoá đó khiến người đọc cảm thấy thương xót cho một người bạn tri kỷ bị bỏ rơi. Sự ồn ã của phố phường, những nỗi lo cơm áo gạo tiền đã đẩy con người ra xa những giá trị tinh thần ấy. Con người khi có đầy đủ về vật chất thường hay quên đi những giá trị tinh thần, quên đi thứ gọi là tình cảm. Một tình huống bất ngờ xảy đến buộc người lính phải đối mặt:

"thình lình đèn điện tắt

phòng buyn đinh tối om

vội bật tung cửa sổ

đột ngột vầng trăng tròn"

Khi đèn điện tắt cũng chính là lúc không còn được sống trong cái xa hoa lộng lẫy, người lính đối mặt với cái hiện thực tối tăm. Trong "thình lình", "đột ngột" ấy, người lính vội bật tung cửa sổ bất chợt nhận ra. Chẳng phải cái gì xa lạ, đó chính là người bạn năm xưa. "Người bạn ấy" luôn chờ đợi con người mặc dù con người đã quên. Vầng trăng ấy vị tha, khoan dung, không trách móc, sẵn sàng đón nhận tấm lòng của con người. Trong những lúc khó khăn, ta mới nhận thấy ai là bạn, ai là thù, ai sẽ gắn bó với họ trong suốt hành trình dài và rộng của cuộc đời. Dường như người lính trong bài thơ đã hiểu được điều đó:

"ngửa mặt lên nhìn mặt

có cái gì rưng rưng

như là đồng là bể

như là sông là rừng"

Khi đối mặt với trăng, người lính áy náy, xúc động. Trong lòng người lính có một cảm xúc đang trào dâng, từ tận đáy lòng người lính xúc động bởi tấm lòng vị tha của người bạn tri kỷ. Đối mặt với vầng trăng, người lính như được du hành về quá khứ, với những hình ảnh quen thuộc thuở ấu thơ và lúc trong chiến trường, đó là "bể" là "sông" là "rừng". Những giọt nước mắt khiến tâm hồn người lính trở nên thanh thản hơn. Người lính nhận ra, tâm hồn, vẻ đẹp mộc mạc luôn tồn tại trong mỗi con người cho dù vì những lý do khách quan mà nó bị lu mờ, nhưng khi bắt gặp những hình ảnh quen thuộc nó sẽ khơi gợi lại những vẻ đẹp ấy.

"Trăng cứ tròn vành vạnh

Kể chi người vô tình

Ánh trăng im phăng phắc

Đủ cho ta giật mình"

Khổ thơ cuối đạt tới chiều sâu tư tưởng và triết lý. Trăng vẫn đẹp, vẫn tròn như vậy dù trải qua biết bao thăng trầm. Trăng không nói gì cả khiến cho con người ta giật mình. Ánh trăng như tấm gương để con người soi mình qua đó, để con người nhận ra mình để thức tỉnh lương tri.

Tác phẩm không chỉ hay về mặt nội dung mà còn có những nét đột phá trong nghệ thuật. Thể thơ năm chữ được vận dụng sáng tạo, các chữ đầu dòng thơ không viết hoa thể hiện những cảm xúc liền mạch của nhà thơ. Nhịp thơ nhanh chóng, giọng thơ tâm tình gây ấn tượng mạnh cho người đọc.

Ánh trăng đã đi vào lòng người đọc qua bao thế hệ, như là lời nhắc nhở bao người. Nếu ai đã đánh mất những giá trị tinh thần quý giá thì hãy thức tỉnh và tìm lại những giá trị đó.

Trên đây là bài cảm nhận bài thơ Ánh trăng Luật Minh Khuê xin gửi tới bạn đọc. Hy vọng đó là tài liệu tham khảo hữu ích dành cho bạn. Chúc các bạn học tốt.