1. Căn cứ pháp lý về phân loại hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu
Căn cứ pháp lý cho các hoạt động hải quan tại Việt Nam
- Luật: Luật Hải quan 2014 là văn bản pháp luật cao nhất quy định về hoạt động hải quan tại Việt Nam. Luật này quy định về phạm vi điều chỉnh, nguyên tắc hoạt động hải quan, thủ tục hải quan, kiểm tra, giám sát, kiểm soát hải quan, nghĩa vụ và trách nhiệm của các bên liên quan trong hoạt động hải quan, và các vấn đề khác liên quan đến hoạt động hải quan.
- Nghị định: Nghị định số 08/2015/NĐ-CP ngày 21/01/2015 quy định chi tiết và biện pháp thi hành Luật Hải quan về thủ tục hải quan, kiểm tra, giám sát, kiểm soát hải quan. Nghị định này quy định chi tiết về thủ tục hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh, tạm nhập, tái xuất, kho ngoại quan, kho tự do, khu vực cạn, khu vực nước, khu vực kiểm soát hải quan, khu vực thông quan, khu vực giám sát hải quan, kiểm tra hải quan, giám sát hải quan, kiểm soát hải quan, và các vấn đề khác liên quan đến thủ tục hải quan, kiểm tra, giám sát, kiểm soát hải quan.
- Thông tư: Thông tư số 31/2022/TT-BTC ngày 08/6/2022 ban hành danh mục hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu Việt Nam. Thông tư này quy định về danh mục hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu Việt Nam, bao gồm mã hàng hóa, tên hàng hóa, đơn vị tính, và các thông tin khác liên quan đến hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu.
- Ngoài ra, còn có một số văn bản pháp luật khác quy định về hoạt động hải quan như Bộ luật Dân sự, Bộ luật Tố tụng hành chính, Luật Doanh nghiệp, v.v.
- Lưu ý: Cần tra cứu và áp dụng đúng văn bản pháp luật mới nhất để đảm bảo tính chính xác và hợp pháp trong các hoạt động hải quan.
2. Một vài khái niệm liên quan đến phân loại hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu
Ngoài các căn cứ pháp lý chính thức như luật, nghị định, thông tư, một số văn bản phi pháp lý cũng đóng vai trò quan trọng trong việc hướng dẫn và điều chỉnh hoạt động hải quan tại Việt Nam. Những văn bản này bao gồm:
- Hệ thống hài hòa mô tả và mã hóa hàng hóa (HS):
+ Do Tổ chức Hải quan Thế giới (WCO) ban hành và được sử dụng rộng rãi trên toàn cầu.
+ Cung cấp mã số và tên gọi tiêu chuẩn cho hàng hóa, tạo thuận lợi cho việc trao đổi thông tin, thống kê và quản lý thương mại quốc tế.
+ Áp dụng cho tất cả các mặt hàng xuất khẩu, nhập khẩu tại Việt Nam.
- Danh mục hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu Việt Nam:
+ Do Bộ Tài chính ban hành, dựa trên Hệ thống HS.
+ Quy định mã số và tên gọi cụ thể cho hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu vào Việt Nam.
+ Phân loại hàng hóa theo nhóm, ngành, lĩnh vực, giúp cho việc quản lý hải quan được hiệu quả hơn.
- Các quy định liên quan khác:
+ Quy định về kiểm tra chất lượng hàng hóa: Đảm bảo hàng hóa nhập khẩu đáp ứng các tiêu chuẩn về chất lượng, an toàn, vệ sinh.
+ Quy định về an toàn thực phẩm: Bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng khỏi các nguy cơ do thực phẩm không an toàn gây ra.
+ Quy định về nhãn mác bao bì: Đảm bảo thông tin về sản phẩm được cung cấp đầy đủ, chính xác, dễ hiểu.
- Lưu ý:
+ Mặc dù các văn bản phi pháp lý không có tính ràng buộc như luật, nghị định, thông tư, nhưng nó đóng vai trò quan trọng trong việc hướng dẫn và cụ thể hóa các quy định pháp luật liên quan đến hoạt động hải quan.
+ Do đó, các doanh nghiệp và cá nhân tham gia vào hoạt động xuất nhập khẩu cần nắm rõ các quy định này để đảm bảo thực hiện đúng nghĩa vụ và trách nhiệm của mình.
3. Các quy tắc giải thích việc phân loại hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu
Dựa theo Hệ thống hài hòa mô tả và mã hóa hàng hóa của Tổ chức Hải quan thế giới được ban hành kèm theo Thông tư 31/2022/TT-BTC thì hệ thống hài hòa mô tả và mã hóa hàng hóa (HS) sử dụng 6 quy tắc cơ bản để phân loại hàng hóa. Các quy tắc này được áp dụng theo thứ tự từ quy tắc 1 đến quy tắc 6, cho đến khi tìm được mã HS phù hợp cho mặt hàng. Dưới đây là chi tiết về từng quy tắc:
- Quy tắc 1: Xác định theo danh mục cụ thể
+ Ưu tiên: Quy tắc này được áp dụng đầu tiên.
+ Cách thức: Tìm kiếm trong Danh mục HS những nhóm, phân nhóm, mục và tiểu mục có mô tả cụ thể nhất cho mặt hàng cần phân loại.
+ Ví dụ: Mặt hàng "Máy tính xách tay" được phân loại vào nhóm 8471 (Máy tính điện tử xách tay và máy tính bảng) thay vì nhóm 8470 (Máy tính điện tử và thiết bị ngoại vi của chúng) vì mô tả cụ thể hơn.
- Quy tắc 2: Xác định theo công dụng chính
+ Áp dụng: Khi không có danh mục cụ thể cho mặt hàng, hoặc có nhiều danh mục có thể áp dụng.
+ Cách thức: Xác định công dụng chính của mặt hàng dựa trên mục đích sử dụng và chức năng.
+ Ví dụ: Mặt hàng "Dụng cụ cắt gọt bằng kim loại" được phân loại vào nhóm 8214 (Dao, kéo và các dụng cụ cắt gọt tương tự) thay vì nhóm 8205 (Công cụ cầm tay) vì công dụng chính là cắt gọt.
- Quy tắc 3: Xác định theo nguyên liệu chủ yếu
+ Áp dụng: Khi không thể xác định công dụng chính, hoặc có nhiều công dụng chính.
+ Cách thức: Xác định nguyên liệu chiếm tỷ lệ cao nhất về khối lượng hoặc giá trị trong cấu tạo của mặt hàng.
+ Ví dụ: Mặt hàng "Túi xách làm bằng da và vải" được phân loại vào nhóm 4202 (Sản phẩm làm bằng da) thay vì nhóm 6306 (Sản phẩm dệt may) vì nguyên liệu chủ yếu là da.
- Quy tắc 4: Xác định theo nhóm hàng có đặc điểm tương tự
+ Áp dụng: Khi không thể xác định nguyên liệu chủ yếu, hoặc có nhiều nguyên liệu chủ yếu.
+ Cách thức: Phân loại mặt hàng vào nhóm hàng có đặc điểm, tính chất, công dụng tương tự nhất với mặt hàng cần phân loại.
+ Ví dụ: Mặt hàng "Mô hình đồ chơi bằng nhựa và kim loại" được phân loại vào nhóm 9503 (Đồ chơi, trò chơi và dụng cụ thể thao, đồ dùng giải trí) thay vì nhóm 3926 (Sản phẩm từ nhựa) hoặc nhóm 8504 (Máy điện tử, thiết bị điện tử và các bộ phận của chúng) vì có đặc điểm, tính chất, công dụng tương tự với các mặt hàng khác trong nhóm 9503.
- Quy tắc 5: Xác định theo bao bì
+ Áp dụng: Chỉ áp dụng trong trường hợp đặc biệt, khi không thể áp dụng các quy tắc từ 1 đến 4.
+ Cách thức: Phân loại mặt hàng theo loại bao bì thường được sử dụng cho loại hàng hóa đó.
+ Ví dụ: Mặt hàng "Nước hoa" được phân loại vào nhóm 3304 (Nước hoa và nước toalet) thay vì nhóm 2208 (Nước, kể cả nước khoáng và nước có ga) vì thường được đựng trong chai lọ thủy tinh, là loại bao bì thường dùng cho nước hoa.
- Quy tắc 6: Xác định theo ý kiến của Ủy ban phân loại HS
+ Áp dụng: Khi áp dụng các quy tắc từ 1 đến 5 vẫn không tìm được mã HS phù hợp, doanh nghiệp có thể đề nghị Ủy ban phân loại HS xem xét và đưa ra ý kiến phân loại.
- Lưu ý:
+ Việc phân loại hàng hóa cần được thực hiện một cách chính xác và nhất quán để đảm bảo thuế, phí đúng quy định và tránh các rủi ro trong quá trình thông quan hàng hóa.
+ Doanh nghiệp nên tham khảo ý kiến của cơ quan hải quan hoặc các chuyên gia về phân loại hàng hóa nếu gặp khó khăn trong việc xác định mã HS phù hợp cho mặt hàng của mình.
4. Quy trình phân loại hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu
Quy trình phân loại hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu tại Việt Nam bao gồm các bước sau:
* Bước 1: Xác định thông tin về hàng hóa
Thu thập đầy đủ thông tin về hàng hóa bao gồm:
- Tên gọi chính xác của hàng hóa
- Mô tả về tính chất, thành phần, cấu tạo, công dụng của hàng hóa
- Quy cách đóng gói, bao bì của hàng hóa
- Xuất xứ hàng hóa
- Mục đích sử dụng hàng hóa (nếu có)
* Bước 2: Tra cứu mã số hàng hóa
- Sử dụng Danh mục hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu Việt Nam (ban hành kèm theo Thông tư số 31/2022/TT-BTC ngày 08/6/2022) để tra cứu mã số hàng hóa phù hợp với thông tin đã thu thập ở bước 1.
- Có thể tra cứu mã số hàng hóa theo nhiều cách:
+ Tra cứu trực tiếp trong Danh mục
+ Sử dụng phần mềm tra cứu mã HS
+ Tham khảo ý kiến của cơ quan hải quan hoặc các chuyên gia về phân loại hàng hóa
* Bước 3: So sánh thông tin và áp dụng các quy tắc phân loại
- So sánh thông tin về hàng hóa với các quy định về phân loại hàng hóa trong HS, Danh mục hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu Việt Nam và các quy định liên quan khác.
- Áp dụng các quy tắc phân loại hàng hóa theo thứ tự từ quy tắc 1 đến quy tắc 6 để xác định mã số hàng hóa chính xác.
* Bước 4: Xác định mã số hàng hóa chính xác. Sau khi áp dụng các quy tắc phân loại, doanh nghiệp sẽ xác định được mã số hàng hóa chính xác cho mặt hàng xuất khẩu, nhập khẩu của mình.
* Lưu ý:
- Việc phân loại hàng hóa cần được thực hiện một cách chính xác và nhất quán để đảm bảo thuế, phí đúng quy định và tránh các rủi ro trong quá trình thông quan hàng hóa.
- Doanh nghiệp nên tham khảo ý kiến của cơ quan hải quan hoặc các chuyên gia về phân loại hàng hóa nếu gặp khó khăn trong việc xác định mã HS phù hợp cho mặt hàng của mình.
Ngoài ra, có thể tham khảo: Sử dụng kết quả phân loại hàng hóa xuất khẩu như thế nào. Còn khúc mắc, liên hệ 1900.6162 hoặc gửi email tới: lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ. Xin cảm ơn.
