1. Mục đích của việc phá dỡ nhà ở?

Mục đích của việc phá dỡ nhà ở được xác định bởi nhiều yếu tố khác nhau, như sau:

- Nhà ở bị hư hỏng nặng và nguy cơ sập đổ: Các trường hợp nhà ở không đảm bảo an toàn cho người sử dụng được xác định thông qua kiểm định chất lượng của cơ quan quản lý nhà ở cấp tỉnh. Những ngôi nhà này có nguy cơ sập đổ, làm hại đến an toàn của cư dân và có thể đặt ra tình trạng khẩn cấp, đặc biệt trong việc phòng chống thiên tai.

- Nhà chung cư theo quy định Luật Nhà ở 2023 (chưa có hiệu lực): Nhà chung cư phải phá dỡ theo quy định của Điều 59 Luật Nhà ở 2023 trong những trường hợp như cháy, nổ không còn điều kiện an toàn, hư hỏng do thiên tai hoặc xuất hiện nguy cơ sập đổ. Những tình huống này đặt ra mối quan tâm đặc biệt đối với an toàn cộng đồng cư dân.

- Giải tỏa để thu hồi đất: Nhà ở cần phải được phá dỡ khi có quyết định của cơ quan nhà nước để thu hồi đất. Điều này có thể xuất phát từ nhu cầu phát triển hạ tầng hoặc các dự án quy hoạch đô thị.

- Xây dựng không đúng quy hoạch hoặc trong khu vực cấm xây dựng: Nhà ở xây dựng không tuân thủ quy hoạch đã được phê duyệt hoặc nằm trong khu vực cấm xây dựng cũng là lý do phải phá dỡ.

- Các yếu tố nguy hiểm khác: Các trường hợp khác có thể xuất hiện theo quy định của pháp luật về xây dựng, ngoài những điều khoản đã nêu trên. Điều này bao gồm những tình huống đặc biệt mà pháp luật đã quy định.

- Cải tạo và chỉnh trang đô thị: Nhà chung cư có thể phải phá dỡ để đảm bảo an toàn trong vận hành, khai thác và sử dụng. Các yếu tố như hệ thống hạ tầng kỹ thuật, cấp nước, thoát nước, và cấp điện không đáp ứng yêu cầu tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật hiện hành là lý do để tiến hành cải tạo hoặc phá dỡ.

Tổng cộng, mục đích chính của việc phá dỡ nhà ở là đảm bảo an toàn, tuân thủ quy hoạch và các quy định pháp luật, cũng như đáp ứng nhu cầu phát triển đô thị và hạ tầng.

 

2. Lưu ý khi phá dỡ nhà ở theo quy định

Theo quy định tại Điều 138 của Luật Nhà ở 2023, quá trình phá dỡ nhà ở đòi hỏi sự tuân thủ một số yêu cầu quan trọng để đảm bảo an toàn và bảo vệ môi trường. Để đảm bảo tuân thủ đầy đủ các quy định của pháp luật về xây dựng, việc lập phương án phá dỡ trước khi thực hiện là một quy trình quan trọng và bắt buộc đối với chủ sở hữu, người quản lý, và người sử dụng nhà ở, cũng như chủ đầu tư dự án đầu tư xây dựng nhà ở hoặc công trình. Dưới đây là các điều cần lưu ý:

- Di chuyển người và tài sản: Quá trình phá dỡ phải đảm bảo an toàn cho cư dân và tài sản trong khu vực. Việc di dời người và tài sản ra khỏi khu vực phá dỡ là ưu tiên hàng đầu để tránh rủi ro và đảm bảo tính mạng của mọi người.

- Biển báo và cách ly: Trong quá trình phá dỡ, cần phải sử dụng biển báo và giải pháp cách ly để thông báo cho công dân và các bên liên quan về tình trạng công trình. Điều này giúp tạo ra một khu vực an toàn và giảm thiểu nguy cơ tai nạn.

- An toàn cho công trình và hạ tầng: Việc phá dỡ phải được thực hiện một cách cẩn thận để bảo đảm an toàn cho các công trình xung quanh, đồng thời không gây ảnh hưởng đến hạ tầng kỹ thuật và xã hội. Các biện pháp an toàn và cảnh báo phải được thực hiện để ngăn chặn các vấn đề tiềm ẩn.

- Vệ sinh và bảo vệ môi trường: Trong quá trình phá dỡ, cần tuân thủ các quy định của pháp luật về vệ sinh và bảo vệ môi trường. Việc quản lý chất thải và xử lý môi trường xung quanh khu vực phá dỡ là quan trọng để giữ cho môi trường sống lân cận được bảo tồn.

- Lập phương án phá dỡ: Trước khi tiến hành phá dỡ, các bên liên quan phải thực hiện việc lập phương án phá dỡ theo quy định của pháp luật về xây dựng. Phương án này không chỉ nắm vững quy trình phá hủy mà còn bao gồm các biện pháp an toàn, bảo vệ môi trường, và cách thức thông báo cho cộng đồng.

- Thời gian thực hiện phá dỡ: Quy định rõ ràng về thời gian thực hiện phá dỡ là một phần quan trọng của quy tắc xây dựng. Việc này giúp đảm bảo rằng các hoạt động phá dỡ không làm phiền đến cuộc sống hàng ngày của cư dân. Đặc biệt, không được thực hiện phá dỡ trong khoảng thời gian từ 12 giờ đến 13 giờ và từ 22 giờ đến 05 giờ, trừ trường hợp khẩn cấp.

- Trường hợp khẩn cấp: Trong những tình huống khẩn cấp, khi việc phá dỡ là cần thiết ngay lập tức để đảm bảo an toàn cho cộng đồng và môi trường, thì quy định này có thể được miễn phí. Tuy nhiên, nguyên tắc chung là thực hiện các biện pháp bảo đảm an toàn và thông báo cho cộng đồng một cách kịp thời.

Quá trình phá dỡ không chỉ là một hoạt động hủy diệt, mà còn là cơ hội để tạo ra một quy trình an toàn, hiệu quả và bảo vệ môi trường, hòa nhập với nhu cầu phát triển đô thị và tiêu chuẩn quản lý xây dựng của xã hội hiện đại. Điều này đồng nghĩa với việc chúng ta không chỉ phá hủy, mà còn xây dựng một cơ sở hạ tầng bền vững và an toàn.

 

3. Trách nhiệm khi thực hiện phá dỡ nhà ở

Điều 137 Luật Nhà ở 2023 quy định trách nhiệm và quy định phá dỡ nhà ở:

​- Trách nhiệm phá dỡ nhà ở đầu tiên đặt ra tại chính chủ sở hữu hoặc người đang quản lý, sử dụng nhà ở. Trong trường hợp cần giải tỏa để xây dựng lại nhà mới hoặc công trình khác, trách nhiệm này chuyển sang chủ đầu tư của dự án đầu tư xây dựng nhà ở, công trình.

​- Chủ sở hữu nhà ở có quyền tự thực hiện công việc phá dỡ, miễn là họ có đủ năng lực theo quy định của pháp luật về xây dựng. Ngược lại, họ có thể thuê tổ chức hoặc cá nhân có năng lực trong lĩnh vực xây dựng phá dỡ để đảm bảo quá trình diễn ra một cách chặt chẽ và an toàn.

​- Đối với trường hợp phá dỡ nhà chung cư, quy định cụ thể được quy định tại Chương V của Luật Nhà ở. Điều này đảm bảo rằng các quy trình và biện pháp an toàn đặc biệt được thực hiện để bảo vệ cộng đồng cư dân và môi trường xung quanh.

​- Uỷ ban nhân dân cấp xã không chỉ có trách nhiệm theo dõi quá trình phá dỡ nhà ở trên địa bàn mà còn đôn đốc chặt chẽ. Việc này đảm bảo sự tuân thủ các quy định và đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho sự hợp tác giữa chủ thực hiện và cộng đồng địa phương. Uỷ ban nhân dân cấp xã không chỉ đóng vai trò của người giám sát, mà còn là người đôn đốc quá trình phá dỡ nhà ở trên địa bàn. Việc này bao gồm sự theo dõi chặt chẽ để đảm bảo quy trình diễn ra đúng theo kế hoạch, đồng thời tạo cơ hội cho sự tương tác tích cực giữa cộng đồng và chủ thực hiện.

Bằng cách này, việc phá dỡ nhà ở không chỉ là một trách nhiệm pháp lý mà còn là một cơ hội để xây dựng và duy trì một môi trường sống an toàn, bền vững và hài hòa. Chủ sở hữu hoặc người quản lý, sử dụng nhà ở không chỉ đơn thuần là những bên liên quan đến không gian sống của mình, mà còn là những nhân tố quan trọng trong việc duy trì và phát triển đô thị.

Trách nhiệm của họ đối với quá trình phá dỡ nhà ở đặt ra một tầm quan trọng cao và đòi hỏi sự hiểu biết rõ ràng về quy trình và tác động của nó đối với cộng đồng xung quanh. Trách nhiệm và quản lý trong quá trình phá dỡ nhà ở không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là một cơ hội để xây dựng cộng đồng vững mạnh và môi trường sống thịnh vượng. Sự hiểu biết, tính chủ động và tương tác tích cực sẽ hình thành nên quá trình này như một chương trình hài hòa và phát triển bền vững.

Ngoài ra, có thể tham khảo: Khi nào không được phá dỡ nhà ở trường hợp nhà thuộc khu dân cư. Còn khúc mắc, liên hệ 1900.6162 hoặc gửi email tới: lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ. Xin cảm ơn.