1. Cây chó đẻ răng cưa là cây gì?
Cây chó đẻ răng cưa là loài cây không còn xa lạ với người dân Việt Nam. Tên khoa học của cây chó đẻ răng cưa là Phyllanthus urinaria L. Cây Phyllanthus urinaria L., còn được gọi là "Gale of the Wind" hoặc "Chamber bitter," . Cây này phân bố rộng rãi ở các khu vực nhiệt đới và cận nhiệt đới trên khắp thế giới, bao gồm khu vực châu Á, châu Phi, châu Mỹ và châu Úc. Phyllanthus urinaria thường được tìm thấy trong các khu vực mở, cánh đồng, bãi cỏ và các khu vực rừng mở. Cây Phyllanthus urinaria có một loạt ứng dụng trong y học dân gian và có thể được sử dụng để điều trị một số vấn đề sức khỏe, chẳng hạn như viêm nhiễm đường tiểu, tiểu đường, và một số bệnh về gan. Một số nghiên cứu khoa học cũng đã nghiên cứu các tác dụng của cây này với hy vọng tìm hiểu thêm về tiềm năng của nó trong điều trị một số bệnh lý.
Đây là loại cây thuộc họ thầu dầu Euphorbiaceae, thân thảo, cao 20cm - 30cm, có khi tới 60-70cm. Thân cây nhẵn có màu hồng đỏ, có loại màu xanh. Thân cây có phần xốp ở giữa tạo thành một đường rỗng bên trong. Lá cây nhỏ, hình bầu dục, chúng tạo thành 2 hàng ở 2 bên cành lá. Các cành lá mọc so le với nhau.
Tên gọi chó đẻ có lẽ xuất phát từ một nguyên nhân hết sức tình cờ và hài hước đó là người ta thấy rằng những con chó sau khi đẻ thường đi ăn cây này. Bên cạnh đó cây này còn được gọi với cái tên như là diệp hạ long châu bởi vì nó có các hạt nằm nhỏ dưới cành lá. Không chỉ vậy, cây chó đẻ răng cưa còn được biết đến với nhiều tên gọi khác như: trân châu thảo, diệp hạ châu đắng, diệp hòe thái, lão nha châu...
Chó đẻ răng cưa là loài cây hoang dại, chúng mọc ở mọi nơi trên đất nước: từ thành thị đến nông thôn. Hiện nay, chúng được trồng nhiều trên các cánh đồng, trang trại để làm nguyên liệu cho công nghiệp dược liệu.
2. Tác dụng của cây chó đẻ răng cưa đối với sức khỏe
Các tác dụng của cây chó đẻ răng cưa đối với sức khỏe của con người mà có thể áp dụng như sau:
- Có tác dụng trong chữa viêm gan B: Các nghiên cứu được thực hiện tại Nhật bản và Ấn độ đã thu được hoạt chất trong cây chó đẻ răng cưa là phyllantin, triacontanal và hypophyllantin. Các hoạt chất này có tác dụng điều trị viêm gan, gan nhiễm mỡ. Phyllantin, triacontanal và hypophyllantin là các hợp chất được tìm thấy trong cây Phyllanthus urinaria và đã được nghiên cứu về tác dụng của chúng. Dưới đây là một số điểm chính liên quan đến tác dụng của các hoạt chất này:
+ Phyllantin: Phyllantin là một hợp chất có khả năng bảo vệ gan và giảm viêm nhiễm gan. Nó đã được nghiên cứu trong việc điều trị các bệnh lý gan, bao gồm viêm gan và gan nhiễm mỡ.
+ Triacontanal: Triacontanal cũng có tác dụng bảo vệ gan và có tiềm năng giúp cải thiện sức khỏe gan. Nó có thể giúp kiểm soát mức đường huyết và cải thiện chức năng gan.
+ Hypophyllantin: Hypophyllantin là một hợp chất khác có khả năng giảm viêm nhiễm gan và có thể được sử dụng trong điều trị các bệnh gan liên quan đến viêm nhiễm.
Theo 1 báo cáo năm 1988 đăng trên tạp chí Lancet, một thử nghiệm điều trị 37 người bị viêm gan B được điều trị bằng chó đẻ răng cưa. Kết quả thu được 22/37 người có kết quả xét nghiệm virus viêm gan B âm tính sau 1 tháng điều trị.
- Bên cạnh đó thì cây chó đẻ răng cưa còn được biết đến như là một vị thuốc thần dược vì chữa được nhiều bệnh lý khác nhau theo đông y. Cây chó đẻ răng cưa là vị thuốc có vị đắng, tính mát. Nó thường được dùng như một bài thuốc tiêu độc, sát trùng, tiêu viêm, tán ứ, thông huyết mạch và lợi tiểu. Ở nhiều nơi, chó đẻ răng cưa được dùng để trị mụn nhọt, đinh râu, chữa rắn cắn. Có thể dùng bằng cách đắp ngoài hoặc sắc nước uống. Ngoài ra, loại thảo dược này còn dùng để hạ sốt, lợi tiểu, đái tháo đường, u xơ tuyến tiền liệt, viêm âm đạo, viêm đại tràng. Đặc biệt là khả năng chữa bệnh viêm gan vàng da. Cụ thể cách dùng như sau:
- Rửa sạch cây chó đẻ sau đó thì phơi khô, đến khi cây khô ráo thì cho vào lọ hoặc túi kín để bảo quản, tránh trường hợp bị mốc hoặc ẩm. Khi dùng thì có thể đem là sắc uống. Thành phần của cây này rất tốt nên có thẻ uống hàng ngày, mỗi ngày một thang thuốc. Tùy theo mục đích sử dụng và người sử dụng cân nhắc lượng uống sao cho phù hợp. Ví dụ như trong chữa viêm gan vàng da thì bạn có thể sắc thuốc theo công thức như sau: Cây chó đẻ răng cưa 40g, mã đề 12g, chí tử 12g, nhân trần 16g. Sắc tất cả các nguyên liệu này với nhau. Mỗi ngày uống 1 thang và uống liên tục trong 30 ngày. Còn đối với trường hợp là chữa mụn nhọt sưng đau thì bạn lấy một nắm cây chó đẻ răng cưa giã nhuyễn với một ít muối sau đó thì cho nước sôi trộn đều và tiến hành vắt lấy nước cốt để uống và bã thì đắp vào chỗ đau.
Trong công thức để chữa sốt rét thì cây chó đẻ răng cưa được áp dụng theo công thức như sau: Cây chó đẻ răng cưa 8g; thảo quả, dây hà thủ ô, lá mãng cầu ta tươi, thường sơn, dây gắm mỗi loại 10g; binh lang, ô mai, dây cóc, mỗi loại 4g. Tất cả nguyên liệu trên sắc với 600ml nước đến khi cô đặc lại còn 1⁄3 lượng nước ban đầu. Lọc lấy nước, chia làm 2 phần và uống trước khi lên cơn sốt rét 2 giờ. Thêm 10g sài hồ nếu không lên cơn sốt rét.
Bài thuốc trị nổi mề đay từ diệp hạ châu: Khi bị nổi mề đay, dùng cây chó đẻ răng cưa tươi rửa sach, giã nát và dắp lên nốt mề đay. Diệp hạ châu giải độc giúp vết mề đay bớt ngứa và đem lại cảm giác dễ chịu. Dùng để uống thì bạn lấy cây chó đẻ răng cưa phơi khô rồi sắc nước uống, mỗi ngày thì bạn nên uống từ 10 đến 15g, có tác dụng là mát gan và giải độc hỗ trợ điều trị mề đay.
Tóm lại thì cây chó đẻ răng cưa được sử dụng khá là nhiều và phổ biến trong chữa bệnh đặc biệt là trong đông y, theo đó thì tùy thuộc vào từng bệnh tình mà có thể có các cách sử dụng cây khác nhau. Ngoài ra thì có thể kết hợp thêm với một số loại cây khác để bảo vệ sức khỏe được tốt nhất. Tuy nhiên thì nên sử dụng khi có hướng dẫn của bác sĩ, không nên tự tiện dùng sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe.
3. Một số lưu ý trong sử dụng cây chó đẻ răng cưa
Cây chó đẻ răng cưa là một loại cây quen thuộc đối với người dân Việt Nam và được sử dụng khá là phổ biến trong cuộc sống hàng ngày của chúng ta. Tuy nhiên thì khi sử dụng loại cây này thì bạn cần phải chú ý đến một vài lưu ý như sau:
- Không dùng cây chó đẻ răng cưa với một liều lượng lớn khi chưa có sự đồng ý của bác sĩ
- Không dùng cây chó đẻ răng cưa với những người mà có những biểu hiện mẫn cảm với các thành phần của cây thuốc vì điều này là nguy hiểm và có thể phản tác dụng.
- Phụ nữ đang trong thời gian thai kỳ không dùng bất kỳ bài thuốc nào chứa thành phần cây chó đẻ.
- Không chỉ định dùng cây chó đẻ với số lượng lớn trong một thời gian dài cho những bệnh nhân ở thể hàn. Cây chó đẻ khi vào cơ thể thì có thể làm cho bệnh ngày một nặng hơn và có thể ức chế sự sinh nhiệt của cơ thể, từ đó có thể sinh ra bệnh tật.
- Bạn nên phối hợp cây chó đẻ răng cưa với các vị thuốc khác nữa để đem lại hiệu quả cao hơn.
Trong một số trường hợp mà bệnh tình của bạn nặng hoặc không xác định rõ tình trạng bệnh lý của mình thì chúng tôi khuyến cáo bạn nên điều trị tại các cơ sở y tế thay vì là tự điều trị tại nhà, điều đó thì không đem lại hiệu quả cao và ảnh hưởng đến tình trạng sức khỏe của bạn. Nội dung này thì chỉ mang tính chất là tham khảo theo đó thì việc sử dụng loại cây này thì thường theo khuyến cáo hướng dẫn của bác sĩ.
Tham khảo thêm: Công dụng của quả vú sữa không phải ai cũng biết
