Mục lục bài viết

Làn dừng xe khẩn cấp là một bộ phận có ý nghĩa đặc biệt đối với an toàn giao thông trên đường cao tốc. Tuy nhiên, trên thực tế vẫn xuất hiện tình trạng người điều khiển phương tiện tự ý chạy vào làn khẩn cấp để vượt xe, tránh ùn tắc hoặc dừng xe vì những nhu cầu không thực sự cấp thiết. Những hành vi này không chỉ tiềm ẩn nguy cơ tai nạn mà còn có thể cản trở quá trình xử lý sự cố và cứu hộ trên cao tốc.

Từ ngày 01/01/2025, Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ năm 2024 và Nghị định 168/2024/NĐ-CP chính thức có hiệu lực, tạo ra nhiều thay đổi đối với quy tắc giao thông cũng như cơ chế xử phạt, trừ điểm giấy phép lái xe. Đến năm 2026, một số quy định tiếp tục được sửa đổi, bổ sung. Vì vậy, người điều khiển phương tiện cần nắm được quy định đang có hiệu lực để sử dụng đường cao tốc đúng cách và xử lý an toàn khi xảy ra sự cố.

 

1. Quy định về việc sử dụng làn dừng xe khẩn cấp trên cao tốc

Làn dừng xe khẩn cấp không phải là một làn lưu thông thông thường. Đây là phần đường có chức năng phục vụ những tình huống đặc biệt, trong đó đáng chú ý là trường hợp phương tiện gặp sự cố và cần rời khỏi dòng phương tiện đang lưu thông.

 

1.1. Có được chạy xe trên làn dừng xe khẩn cấp không?

Về nguyên tắc, người điều khiển phương tiện không được tự ý cho xe chạy ở làn dừng xe khẩn cấp hoặc phần lề đường của đường cao tốc.

Điều này có nghĩa là người lái không được coi làn khẩn cấp như một làn đường bổ sung để:

  • Vượt phương tiện khác.
  • Đi nhanh hơn khi các làn chính đang ùn tắc.
  • Tránh dòng phương tiện đang di chuyển chậm.
  • Dừng nghỉ tùy ý.
  • Chờ người hoặc xử lý những công việc cá nhân không mang tính khẩn cấp.

Ngay cả khi làn dừng xe khẩn cấp đang hoàn toàn trống, người điều khiển cũng không được tự ý sử dụng nếu không thuộc trường hợp pháp luật cho phép hoặc tình huống thực tế buộc phải xử lý khẩn cấp.

 

1.2. Vì sao phải giữ thông thoáng làn dừng xe khẩn cấp?

Đường cao tốc có đặc điểm là phương tiện di chuyển với tốc độ cao. Khi xảy ra tai nạn, phương tiện hỏng hoặc một sự cố bất ngờ, việc nhanh chóng đưa phương tiện gặp sự cố ra khỏi dòng xe đang lưu thông có ý nghĩa rất quan trọng.

Đồng thời, việc giữ khu vực khẩn cấp thông thoáng còn tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình tiếp cận và xử lý sự cố trên tuyến.

Nếu nhiều phương tiện cùng sử dụng làn khẩn cấp để vượt khi ùn tắc, khu vực vốn dành cho tình huống bất thường có thể bị chiếm dụng. Điều này làm gia tăng nguy cơ mất an toàn và gây khó khăn cho hoạt động cứu hộ, cứu nạn.

 

1.3. Phân biệt chạy trên làn khẩn cấp và dừng xe khẩn cấp

Hai trường hợp này có bản chất khác nhau.

Chạy trên làn dừng xe khẩn cấp là việc người điều khiển sử dụng khu vực này như một làn đường lưu thông khi không thuộc trường hợp được phép.

Trong khi đó, dừng xe khẩn cấp xảy ra khi phương tiện hoặc người trên xe gặp tình huống khiến việc tiếp tục lưu thông không còn an toàn hoặc không thể thực hiện được.

Vì vậy, không phải cứ có phương tiện xuất hiện tại làn dừng xe khẩn cấp thì mặc nhiên được xác định là vi phạm. Cần xem xét lý do phương tiện có mặt tại đó, hành vi cụ thể của người điều khiển và việc người lái đã thực hiện các biện pháp bảo đảm an toàn cần thiết hay chưa.

 

2. Mức xử phạt hành vi chạy xe vào làn khẩn cấp mới nhất năm 2026

Từ ngày 01/01/2025, Nghị định 168/2024/NĐ-CP được áp dụng trong xử phạt vi phạm hành chính về trật tự, an toàn giao thông đường bộ và cơ chế trừ điểm, phục hồi điểm giấy phép lái xe.

Đến năm 2026, Nghị định 238/2026/NĐ-CP tiếp tục sửa đổi, bổ sung một số nội dung của Nghị định 168/2024/NĐ-CP. Vì vậy, đối với hành vi xảy ra ở thời điểm hiện nay cần căn cứ hệ thống quy định đang có hiệu lực, không sử dụng mức xử phạt cũ trước năm 2025.

 

2.1. Mức phạt ô tô chạy trên làn dừng xe khẩn cấp

Đối với người điều khiển ô tô, hành vi chạy ở làn dừng xe khẩn cấp hoặc phần lề đường của đường cao tốc không đúng quy định thuộc nhóm hành vi bị xử phạt nghiêm.

Theo quy định hiện hành, người điều khiển ô tô thực hiện hành vi này có thể bị phạt tiền từ 6.000.000 đồng đến 8.000.000 đồng.

Bên cạnh tiền phạt, hành vi vi phạm còn có thể bị áp dụng cơ chế trừ điểm giấy phép lái xe theo quy định.

Do đó, người điều khiển phương tiện không nên vì muốn vượt qua một đoạn ùn tắc hoặc tiết kiệm vài phút di chuyển mà tự ý sử dụng làn khẩn cấp.

 

2.2. Trường hợp vi phạm dẫn đến tai nạn giao thông

Hậu quả của hành vi vi phạm là một yếu tố quan trọng khi xác định chế tài.

Nếu việc vi phạm quy tắc giao thông trên cao tốc dẫn đến tai nạn, người điều khiển có thể phải chịu mức xử phạt cao hơn và số điểm giấy phép lái xe bị trừ cũng có thể lớn hơn so với trường hợp vi phạm thông thường.

Ngoài xử phạt hành chính, nếu hành vi gây hậu quả đến mức có dấu hiệu tội phạm thì trách nhiệm của người điều khiển còn phải được xem xét theo quy định của pháp luật hình sự. Việc xác định trách nhiệm cụ thể phải dựa trên hành vi, hậu quả, lỗi và các tình tiết của từng vụ việc.

 

2.3. Cơ chế trừ điểm giấy phép lái xe

Một trong những thay đổi quan trọng từ năm 2025 và tiếp tục được áp dụng trong năm 2026 là cơ chế điểm giấy phép lái xe.

Theo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ, giấy phép lái xe có 12 điểm để quản lý việc chấp hành pháp luật của người lái xe. Khi người điều khiển thực hiện hành vi thuộc trường hợp bị trừ điểm, số điểm tương ứng sẽ được cập nhật theo quy định.

Trường hợp giấy phép lái xe bị trừ hết điểm, người có giấy phép không được điều khiển phương tiện tương ứng theo giấy phép đó. Việc kiểm tra kiến thức và phục hồi điểm được thực hiện theo trình tự pháp luật quy định.

Cơ chế này khiến hậu quả của một hành vi vi phạm không chỉ dừng ở việc nộp tiền phạt mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến tình trạng điểm của giấy phép lái xe.

 

2.4. Phân biệt lỗi chạy trên làn khẩn cấp với lỗi dừng, đỗ sai quy định

Đây là hai hành vi thường bị nhầm lẫn.

Người điều khiển sử dụng làn dừng xe khẩn cấp để chạy, vượt phương tiện khác hoặc tránh ùn tắc là một dạng hành vi.

Ngược lại, người điều khiển cho phương tiện dừng hoặc đỗ trên cao tốc không đúng vị trí, không đúng trường hợp hoặc không thực hiện đầy đủ yêu cầu cảnh báo lại là hành vi khác.

Do đó, mức xử phạt phải được xác định căn cứ vào hành vi thực tế. Không thể mặc nhiên lấy mức phạt của hành vi chạy trên làn khẩn cấp để áp dụng cho tất cả các trường hợp dừng xe trên cao tốc.

 

3. Các trường hợp ngoại lệ được phép dừng đỗ trên làn khẩn cấp

Nguyên tắc chung là người điều khiển không được tùy ý dừng, đỗ trên đường cao tốc. Tuy nhiên, pháp luật phải tính đến những tình huống thực tế mà phương tiện không thể tiếp tục hành trình hoặc việc tiếp tục di chuyển có thể gây nguy hiểm.

Trong trường hợp buộc phải dừng xe, người điều khiển còn phải thực hiện các biện pháp cần thiết để cảnh báo và bảo đảm an toàn.

 

3.1. Phương tiện gặp sự cố kỹ thuật

Xe có thể buộc phải dừng khi xảy ra sự cố kỹ thuật làm cho việc tiếp tục lưu thông không bảo đảm an toàn.

Một số trường hợp có thể gặp gồm:

  • Lốp xe gặp sự cố.
  • Động cơ ngừng hoạt động đột ngột.
  • Hệ thống lái hoặc bộ phận quan trọng của xe gặp trục trặc.
  • Xe xuất hiện dấu hiệu bất thường ảnh hưởng đến khả năng vận hành an toàn.
  • Những sự cố khách quan khác khiến phương tiện không thể tiếp tục di chuyển bình thường.

Nếu xe vẫn còn khả năng kiểm soát, người điều khiển cần cố gắng đưa phương tiện ra khỏi các làn lưu thông chính đến vị trí an toàn nhất có thể.

 

3.2. Tình huống khẩn cấp liên quan đến người trên xe

Trong quá trình di chuyển, người lái hoặc hành khách có thể gặp tình trạng sức khỏe khẩn cấp khiến việc tiếp tục hành trình không bảo đảm an toàn.

Trong tình huống này, người lái cần ưu tiên bảo vệ tính mạng, sức khỏe của người trên xe và thực hiện các biện pháp cảnh báo cần thiết.

Tuy nhiên, không nên đánh đồng tình huống khẩn cấp với những nhu cầu thông thường như muốn nghỉ ngơi, nghe điện thoại, kiểm tra hành lý hoặc chờ người.

Nếu người lái cảm thấy mệt hoặc buồn ngủ, cần chủ động tìm trạm dừng nghỉ hoặc vị trí được phép dừng trước khi tình trạng đó ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng điều khiển phương tiện.

 

3.3. Dừng hoặc di chuyển theo hiệu lệnh của người điều khiển giao thông

Khi có tai nạn, ùn tắc, sự cố công trình, thiên tai hoặc tình huống bất thường khác, lực lượng chức năng có thể tổ chức lại dòng phương tiện.

Người điều khiển phải tuân thủ hiệu lệnh của người điều khiển giao thông và hướng dẫn tại hiện trường.

Do đó, trường hợp phương tiện được yêu cầu đi vào hoặc dừng tại khu vực nhất định để phục vụ việc phân luồng, xử lý sự cố sẽ khác với hành vi người lái tự ý sử dụng làn khẩn cấp.

 

3.4. Bật đèn cảnh báo có được dừng trên làn khẩn cấp không?

Không thể chỉ bật đèn cảnh báo rồi tùy ý dừng xe.

Đèn cảnh báo nguy hiểm có chức năng giúp những phương tiện khác nhận biết đang có tình huống bất thường. Nó không thay thế điều kiện pháp luật đối với việc dừng, đỗ xe.

Do đó, người lái không nên dừng tại làn khẩn cấp chỉ để nghe điện thoại, nghỉ ngơi, kiểm tra hành lý hoặc thực hiện công việc cá nhân rồi cho rằng việc bật đèn cảnh báo đã khiến hành vi đó trở thành hợp pháp.

 

4. Cách xử lý khi gặp sự cố trên cao tốc để đảm bảo an toàn

Khi xe gặp sự cố trên đường cao tốc, điều quan trọng là hạn chế nguy cơ xảy ra va chạm tiếp theo. Do các phương tiện xung quanh có thể đang lưu thông với tốc độ cao, mọi thao tác của người lái cần được thực hiện thận trọng.

 

4.1. Giữ bình tĩnh và tránh xử lý đột ngột

Khi phát hiện xe có dấu hiệu bất thường, người điều khiển không nên lập tức phanh gấp hoặc đánh lái mạnh.

Nếu phương tiện vẫn còn khả năng kiểm soát, cần giảm tốc phù hợp, quan sát dòng phương tiện xung quanh và phát tín hiệu trước khi chuyển hướng.

 

4.2. Đưa phương tiện đến vị trí an toàn nếu điều kiện cho phép

Nếu xe vẫn có khả năng di chuyển, người lái cần cố gắng đưa phương tiện ra khỏi các làn lưu thông chính.

Mục tiêu là hạn chế việc một phương tiện đang gặp sự cố phải nằm giữa dòng xe đang di chuyển với tốc độ cao.

Nếu xe không còn khả năng di chuyển, người lái cần chuyển sang thực hiện các biện pháp cảnh báo phù hợp càng sớm càng tốt.

 

4.3. Sử dụng tín hiệu cảnh báo

Khi phương tiện buộc phải dừng vì sự cố, người lái cần sử dụng tín hiệu cảnh báo theo quy định để những người tham gia giao thông khác có thể nhận biết.

Việc cảnh báo càng quan trọng trong điều kiện ban đêm, mưa, sương mù hoặc tầm nhìn bị hạn chế.

 

4.4. Thực hiện biện pháp cảnh báo an toàn

Người lái cần sử dụng phương tiện, thiết bị hoặc tín hiệu cảnh báo phù hợp theo quy định và điều kiện thực tế.

Khi thực hiện việc cảnh báo, phải đặc biệt chú ý đến dòng xe đang lưu thông. Không nên vì muốn đặt thiết bị cảnh báo mà đi vào khu vực có nguy cơ bị phương tiện khác va chạm.

Đồng thời, không nên sử dụng những vật tùy tiện có khả năng trở thành chướng ngại vật và tạo thêm nguy hiểm cho người tham gia giao thông.

 

4.5. Đưa người trên xe tới vị trí an toàn

Nếu điều kiện hiện trường cho phép, người trên xe không nên đứng tập trung ngay phía sau hoặc sát phương tiện đang gặp sự cố.

Cần lựa chọn vị trí an toàn, hạn chế tiếp xúc với dòng phương tiện đang lưu thông và tuân thủ hướng dẫn của lực lượng chức năng hoặc đơn vị quản lý tuyến.

 

4.6. Liên hệ cứu hộ hoặc lực lượng chức năng khi cần thiết

Khi cần hỗ trợ, người lái nên cung cấp thông tin rõ ràng về:

  • Tuyến cao tốc đang di chuyển.
  • Hướng lưu thông.
  • Mốc lý trình hoặc địa điểm gần nhất có thể xác định.
  • Đặc điểm của phương tiện.
  • Tình trạng sự cố.
  • Tình trạng của người trên xe nếu có trường hợp cần hỗ trợ khẩn cấp.

Thông tin về vị trí càng chính xác thì việc tiếp cận và hỗ trợ càng thuận lợi.

 

5. Những sai lầm phổ biến khi lái xe trên cao tốc cần tránh

Bên cạnh hành vi sử dụng sai làn dừng xe khẩn cấp, người điều khiển phương tiện còn cần tránh nhiều lỗi khác có thể làm tăng nguy cơ mất an toàn khi di chuyển trên cao tốc.

 

5.1. Chạy vào làn khẩn cấp để vượt khi ùn tắc

Đây là một trong những sai lầm phổ biến nhất.

Khi các làn đường chính ùn tắc, việc nhìn thấy làn khẩn cấp đang trống có thể khiến một số tài xế muốn sử dụng phần đường này để vượt lên.

Tuy nhiên, nếu phía trước xảy ra tai nạn hoặc sự cố, việc nhiều phương tiện chiếm dụng làn khẩn cấp có thể gây khó khăn cho hoạt động xử lý hiện trường.

Vì vậy, khi ùn tắc, người điều khiển cần tiếp tục tuân thủ làn đường và hướng dẫn phân luồng thay vì tự ý chạy vào làn khẩn cấp.

 

5.2. Dừng xe trên cao tốc vì những lý do không cần thiết

Dừng xe để nghỉ, sử dụng điện thoại, kiểm tra hành lý hoặc thực hiện những công việc có thể chờ đến trạm dừng nghỉ đều làm phát sinh nguy cơ không cần thiết.

Người lái cần chủ động sắp xếp hành trình và sử dụng những vị trí được phép dừng.

 

5.3. Cho rằng bật đèn cảnh báo là có thể dừng ở bất cứ đâu

Đây là quan niệm không chính xác.

Đèn cảnh báo chỉ giúp những người điều khiển phương tiện khác nhận diện tình huống bất thường. Nó không tự động hợp pháp hóa việc dừng, đỗ không đúng quy định.

 

5.4. Chuyển làn đột ngột

Tốc độ cao làm giảm khoảng thời gian mà người điều khiển phương tiện phía sau có thể phản ứng.

Khi cần chuyển làn, người lái phải quan sát, sử dụng tín hiệu phù hợp và chỉ thực hiện khi bảo đảm an toàn.

Việc liên tục chuyển làn để tìm khoảng trống hoặc đánh lái bất ngờ có thể làm tăng nguy cơ va chạm.

 

5.5. Không giữ khoảng cách an toàn

Khoảng cách giữa các phương tiện cần phù hợp với tốc độ, tình trạng mặt đường, mật độ phương tiện và điều kiện thời tiết.

Khi trời mưa, sương mù hoặc mặt đường trơn, người lái cần tăng khoảng cách để có đủ thời gian phản ứng nếu phương tiện phía trước giảm tốc.

 

5.6. Đi quá chậm không phù hợp với điều kiện lưu thông

Người điều khiển không chỉ cần chú ý đến tốc độ tối đa mà còn phải quan sát biển báo về tốc độ tối thiểu và điều kiện giao thông thực tế.

Việc di chuyển quá chậm không phù hợp có thể tạo ra chênh lệch tốc độ lớn giữa các phương tiện và phát sinh tình huống nguy hiểm.

 

5.7. Lùi xe, quay đầu hoặc đi ngược chiều trên cao tốc

Khi bỏ lỡ lối ra, người lái cần tiếp tục di chuyển đến vị trí phù hợp để điều chỉnh hành trình.

Không được vì muốn tiết kiệm thời gian mà tự ý lùi xe, quay đầu hoặc đi ngược chiều trên cao tốc. Đây đều là những hành vi đặc biệt nguy hiểm do các phương tiện khác không dự đoán được sự xuất hiện của xe theo hướng bất thường.

 

5.8. Không kiểm tra phương tiện trước khi vào cao tốc

Nhiều tình huống phải dừng xe khẩn cấp có thể hạn chế nếu phương tiện được kiểm tra trước hành trình.

Người điều khiển nên chú ý đến tình trạng lốp, hệ thống đèn, nhiên liệu hoặc năng lượng và những dấu hiệu bất thường của xe trước khi đi vào cao tốc.

 

5.9. Nhầm làn dừng xe khẩn cấp với một làn đường bổ sung

Làn dừng xe khẩn cấp không được thiết kế để giải quyết nhu cầu vượt xe hoặc tránh ùn tắc của người điều khiển.

Nguyên tắc cần ghi nhớ là không tự ý chạy, vượt hoặc dừng, đỗ trên làn khẩn cấp. Khi thực sự phát sinh tình huống buộc phải sử dụng khu vực này, người điều khiển phải đồng thời thực hiện các biện pháp cảnh báo và bảo đảm an toàn cần thiết.

Việc tuân thủ quy định về làn dừng xe khẩn cấp không chỉ giúp người điều khiển tránh các chế tài xử phạt mà quan trọng hơn còn góp phần duy trì một khoảng không gian cần thiết để xử lý những tình huống bất thường trên đường cao tốc. Trong môi trường giao thông có tốc độ cao, một quyết định sử dụng sai làn đường hoặc dừng xe không đúng cách có thể tạo ra nguy cơ cho nhiều phương tiện khác. Vì vậy, chủ động nắm quy định, kiểm tra phương tiện trước hành trình và bình tĩnh xử lý khi xảy ra sự cố là những nguyên tắc cần thiết đối với mỗi người cầm lái.

Quý bạn đọc cũng có thể tham khảo thêm: