Chế độ ăn thực dưỡng được hiểu như thế nào?

1. Thực dưỡng là gì? Chế độ ăn thực dưỡng

Thực dưỡng còn được biết đến với tên gọi chế độ ăn thực dưỡng Ohsawa. Đây là chế độ ăn sử dụng gạo lứt làm chủ đạo, kết hợp với các thực phẩm khác theo học thuyết âm dương. Điều này sẽ duy trì sự cân bằng để cơ thể khỏe mạnh hơn.

Chế độ ăn thực dưỡng (hay còn được gọi là "chế độ ăn sạch" hoặc "chế độ ăn tự nhiên") là một cách ăn uống tập trung vào việc tiêu thụ các thực phẩm tự nhiên, chưa qua xử lý hoặc chế biến ít, với mục tiêu cung cấp đủ chất dinh dưỡng cần thiết cho sức khỏe và phòng ngừa bệnh tật. Chế độ ăn thực dưỡng thường bao gồm các nguyên liệu sau:

Trái cây và rau cải: Chế độ này tập trung vào tiêu thụ nhiều loại trái cây và rau cải khác nhau, bởi chúng chứa nhiều vitamin, khoáng chất và chất xơ quan trọng cho sức khỏe.

Hạt, hạt và quả hạch: Đây là nguồn cung cấp các loại dưỡng chất như protein, chất béo không no, và các khoáng chất quan trọng như sắt và magiê.

Thực phẩm có nguồn gốc thực vật: Chế độ ăn thực dưỡng thường hạn chế tiêu thụ thịt và sản phẩm từ sữa bò, và thay vào đó ưa chuộng thực phẩm từ nguồn thực vật như đậu, lúa mạch, ngũ cốc và các loại thực phẩm chay.

Thực phẩm nguyên hạt: Hạn chế tiêu thụ thực phẩm xử lý và tinh lọc, thay vào đó, tập trung vào các sản phẩm nguyên hạt như gạo lứt, bún mì nguyên hạt, và bột mỳ nguyên hạt.

Thực phẩm không chứa chất phụ gia và đường tinh lọc: Chế độ này thường hạn chế tiêu thụ thực phẩm chứa chất bảo quản, phẩm màu và đường tinh lọc, với mục tiêu giảm tiêu thụ thực phẩm công nghiệp.

Thực phẩm tự nhiên và không chế biến nhiều: Ưu tiên tiêu thụ thực phẩm không qua nhiều quá trình chế biến, chẳng hạn như nấu hấp, nướng, hoặc chiên ít dầu.

Chế độ ăn thực dưỡng thường được xem là có lợi cho sức khỏe vì nó giúp cung cấp đủ dinh dưỡng, giảm nguy cơ mắc các bệnh liên quan đến chế độ ăn uống như béo phì, tiểu đường, và bệnh tim mạch. Tuy nhiên, việc duy trì một chế độ ăn thực dưỡng đòi hỏi kiên nhẫn và tỉnh táo trong việc lựa chọn thực phẩm và chuẩn bị bữa ăn.

Chế độ ăn thực dưỡng không chỉ quan tâm về cân nặng, hơn cả nó hướng tới sự cân bằng của cuộc sống. Về tổng thể nó là một lối sống lành mạnh dành cho tất cả mọi người: nam giới, nữ giới, trẻ em, nhờ sự kết hợp giữa chọn lựa thực phẩm cho thể chất và bồi dưỡng về mặt tinh thần. Những người theo chế độ ăn thực dưỡng được khuyến khích ăn thường xuyên, nhai thức ăn thật kỹ trước khi nuốt, lắng nghe cơ thể, sống năng động và duy trì tinh thần hạnh phúc.

Như vậy thì bản chất của chế độ ăn thực dưỡng là chế độ ăn kiêng, kiêng các loại thịt mà chỉ ăn hải sản, trứng, rau củ, sữa và cả ăn thuần chay một cách cố định. Nguyên tắc của chế độ này là cắt giảm nguồn thực phẩm từ động vật, thay vào đó sử dụng thực phẩm được trồng theo mùa, lượng tiêu thụ trong bữa ăn thấp.

2. Các thực phẩm trong chế độ ăn thực dưỡng

Các thực phẩm nên ăn trong chế độ thực dưỡng:

- Đầu tiên đó là ngũ cốc hạt nguyên hoặc là các sản phẩm làm từ ngũ cốc nguyên hạt như là gạo lứt và sợi mì kiều mạch của Nhật Bản (soba) nên chiếm khoảng 40 đến 60% tổng lượng thức ăn tiêu thụ mỗi ngày áp dụng chế độ ăn này. 

- Đậu và các sản phẩm từ đậu: Đậu nành, đậu xanh, đậu đen,... chiếm 5-10% tổng lượng thức ăn tiêu thụ mỗi ngày.

- Dầu thực vật hay gia vị tự nhiên: Dầu oliu, dầu hạt cải, dầu hướng dương vào các món ăn để tăng thêm hương vị và ngon miệng hơn.

- Bên cạnh đó thì còn một số thực phẩm khác mà đôi khi bạn có thể sử dụng một vài lần mỗi tuần như là cá, các loại quả cứng và hạt, gia vị, chất làm ngọt, trái cây và đồ uống không chưa chất kích thích

Các thực phẩm mà bạn không nên ăn trong chế độ thực dưỡng:

+ Tuyệt đối không ăn thịt heo, thịt bò, thịt gà, thịt vịt, trứng và sữa vì nó có thể ảnh hưởng nghiêm trọng tới hiệu quả của chế độ ăn thực dưỡng và nguy hại cho sức khỏe của bạn.

+ Không sử dụng các gia vị cay nóng

+ Không sử dụng đồ uống có cồn hoặc là có chứa chất bảo quản như là rượu, bia, nước ngọt có gas...

+ Socola, cafe, soda, cafe

+ Đồ ăn chế biến công nghiệp, có chất bảo quản hóa học.

+ Một số loại rau xanh như: cà chua, rau chân vịt, măng tây và bí xanh.

Người theo chế độ ăn thực dưỡng được khuyên chỉ nên uống nước lúc khát. Trong khi chuẩn bị đồ ăn, gia vị cay cùng các thức uống chứa nồng độ cồn cao, soda, cà phê và bất kỳ thứ gì được tinh chế, chế biến công nghiệp hoặc có chất bảo quản hóa học đều không được sử dụng.

3. Lợi ích và tác hại của chế độ ăn thực dưỡng

Chế độ ăn thực dưỡng có nhiều lợi ích cho sức khỏe, nhưng cũng có thể có một số tác hại nếu không thực hiện đúng cách. Dưới đây là một số lợi ích và tác hại của chế độ ăn thực dưỡng:

Lợi ích của chế độ ăn thực dưỡng:

Cung cấp dinh dưỡng cần thiết: Chế độ ăn thực dưỡng tập trung vào việc tiêu thụ thực phẩm tự nhiên, giàu chất xơ, vitamin và khoáng chất, giúp cung cấp đủ dinh dưỡng cho cơ thể để duy trì sức khỏe.

Phòng ngừa bệnh tật: Chế độ này có thể giảm nguy cơ mắc các bệnh liên quan đến chế độ ăn uống như béo phì, tiểu đường, bệnh tim mạch và một số loại ung thư. 

Giảm tác động của chất phụ gia và đường tinh lọc: Bằng cách tránh thực phẩm chứa chất phụ gia và đường tinh lọc, bạn có thể giảm nguy cơ mắc các vấn đề sức khỏe liên quan đến các thành phần này.

Giảm tác động tiêu cực của thực phẩm công nghiệp: Loại bỏ hoặc giới hạn thực phẩm công nghiệp và chế biến nhiều có thể giúp giảm tác động của các chất bảo quản, phẩm màu và hương liệu nhân tạo.

Tăng sự tỉnh táo về lựa chọn thực phẩm: Chế độ ăn thực dưỡng thường kích thích mọi người tỉnh táo hơn về lựa chọn thực phẩm và cách thực phẩm được chế biến.

Tác hại của chế độ ăn thực dưỡng:

Khó duy trì: Chế độ ăn thực dưỡng có thể khó duy trì trong một thời gian dài vì nó đòi hỏi sự kiên nhẫn và thời gian cho việc chọn lựa và chuẩn bị thực phẩm.

Rủi ro thiếu chất: Nếu không thực hiện đúng cách, chế độ ăn thực dưỡng có thể dẫn đến thiếu chất dinh dưỡng quan trọng như protein, canxi, sắt và vitamin B12.

Hạn chế về sự đa dạng: Chế độ này có thể hạn chế việc thưởng thức đa dạng về thức ăn, có thể khiến người ta cảm thấy buồn chán và khó lòng duy trì.

Khó thực hiện trong môi trường xã hội: Trong môi trường xã hội, việc duy trì chế độ ăn thực dưỡng có thể gặp khó khăn do sự hiện diện phổ biến của thực phẩm xử lý và đồ ăn nhanh.

Khả năng gây căng thẳng: Cảm giác áp lực để duy trì một chế độ ăn thực dưỡng hoàn hảo có thể gây căng thẳng và tạo áp lực không cần thiết.

Nhớ rằng mỗi người có cơ địa và mục tiêu sức khỏe riêng, và không có một chế độ ăn uống nào phù hợp cho tất cả mọi người. Trước khi thực hiện bất kỳ chế độ ăn uống nào, nên thảo luận với một chuyên gia dinh dưỡng hoặc bác sĩ để đảm bảo rằng nó phù hợp với tình trạng sức khỏe và mục tiêu cá nhân của bạn.

Hiện nay thì có nhiều thông tin cho rằng là ăn thực dưỡng thì giúp trị được ung thư. Tuy nhiên thì trên thực tế việc thực dưỡng không chữa được bệnh ung thư, theo đó thì bạn không nên quá mù quáng tin vào thông tin này. Theo các chuyên gia, hỗ trợ dinh dưỡng cho người bệnh ung thư với ý nghĩa hồi phục tình trạng suy mòn/suy dinh dưỡng, giúp ngăn ngừa các biến chứng và giảm nguy cơ tử vong liên quan đến ung thư. Các biện pháp điều trị cũng có thể khiến người bệnh ăn ít và sụt cân. Do đó, cần duy trì cân nặng phù hợp và áp dụng một chế độ ăn cân đối, lành mạnh để cung cấp năng lượng, sửa chữa, phục hồi và điều trị bệnh.

Tham khảo thêm: Qủa nhãn ăn có tốt cho bà bầu không?