1. Hiểu thế nào là chi phí bình quân và công thức tính chi phí bình quân?

Chi phí bình quân (trong tiếng Anh gọi là Average Total Cost) được hiểu đơn giản là biểu thị mức chi phí tính trung bình cho mỗi đơn vị sản lượng. Nó bằng tổng chi phí chia cho mức sản lượng, có thể thấy chi phí bình quân cũng là một hàm số của sản lượng. Tùy theo mức sản lượng, ta có các mức chi phí bình quân khác nhau.

Chi phí bình quân được tính theo công thức: ATC = TC/Q, trong đó:

+/ Q là sản lượng;

+/ TC là tổng chi phí của tất cả các loại đầu vào được sử dụng để sản xuất ra sản lượng.

Ngoài ra, chúng ta cũng có thể tính tổng chi phí bình quân theo công thức sau: ATC = AFC + AVC, cụ thể:

+/ AFC là chi phí cố định bình quân;

+/ AVC là chi phí biến đổi bình quân.

Với chi phí bình quân ngắn hạn thì đường tổng chi phí bình quân cụ thể nó ở dạng chữ U có lý do là ở sự giảm dần của chi phí cố định bình quân khi sản lượng tăng và vì ban đầu mức giảm của nó lớn hơn mức tăng chi phí biến đổi bình quân. Chi phí cố định bình quân giảm vì tổng chi phí cố định được phân bổ cho mức sản lượng ngày càng lớn hơn. Như vậy từ đó ta thấy với loại chi phí biến đổi bình quân tăng do tác động của quy luật lợi suất giảm dần và khi sản lượng đạt đến một quy mô nhất định, mức tăng của chi phí biến đổi bình quân lớn hơn mức giảm chi phí cố định bình quân và tổng chi phí bình quân bắt đầu tăng lên, bên cạnh đó trong dài hạn, hình dạng của đường tổng chi phí bình quân còn chịu tác động của kinh tế quy mô.

Tóm lại ta thấy rằng, tổng chi phí bình quân giảm trong trường hợp sản xuất thêm với số lượng đầu ra tương đối nhỏ và sau đó sẽ tăng đối với các trường hợp có số lượng đầu ra tương đối lớn. Theo đó nó được biểu thị như đường cong tổng chi phí bình quân hình chữ U với tổng chi phí bình quân khi được kết hợp với giá và theo đó ta có thể xác định lợi nhuận hoặc lỗ trên mỗi đơn vị mà một công ty tối đa hóa lợi nhuận nhận được từ sản xuất ngắn hạn.

2. Phân loại chi phí bình quân:

2.1. Chi phí bình quân ngắn hạn

Chi phí bình quân khác với giá và phụ thuộc vào sự tương tác với nhu cầu thông qua độ co giãn của nhu cầu và chi phí bình quân do định giá chi phí cận biên.

Chi phí bình quân ngắn hạn sẽ thay đổi liên quan đến số lượng sản xuất trừ khi chi phí cố định bằng không và chi phí biến đổi không thay đổi. Đường cong chi phí có thể được vẽ với chi phí trên trục y và số lượng trên trục x. Chi phí cận biên thường được hiển thị trên các biểu đồ này, với chi phí cận biên thể hiện chi phí của đơn vị cuối cùng được sản xuất tại mỗi điểm; chi phí cận biên là độ dốc của đường cong chi phí hoặc đạo hàm cấp 1 của tổng chi phí hoặc chi phí biến đổi.

Đường cong chi phí bình quân điển hình sẽ có hình chữ U, bởi vì chi phí cố định là tất cả phát sinh trước khi bất kỳ việc sản xuất nào diễn ra và chi phí cận biên thường tăng lên, do giảm năng suất cận biên. Trong trường hợp "điển hình" này, đối với chi phí biên sản xuất thấp hơn chi phí trung bình, do đó chi phí bình quân đang giảm khi số lượng tăng. Đường cong chi phí cận biên tăng sẽ cắt đường cong chi phí bình quân hình chữ U ở mức tối thiểu, sau đó đường cong chi phí bình quân bắt đầu dốc lên trên. Để tăng thêm sản lượng vượt quá mức tối thiểu này, chi phí cận biên là trên chi phí bình quân, do đó chi phí bình quân đang gia tăng khi số lượng tăng lên. Một ví dụ điển hình là một nhà máy được thiết kế để sản xuất một số lượng sản phẩm cụ thể do một công ty bất kì sản xuất trong một khoảng thời gian: dưới mức sản xuất nhất định, chi phí bình quân cao hơn do thiết bị sử dụng thấp, trong khi ở trên mức đó,tắc nghẽn sản xuất làm tăng chi phí bình quân.

2.2. Chi phí bình quân dài hạn

Thời gian dài là một khung thời gian trong đó công ty có thể thay đổi số lượng của tất cả các yếu tố đầu vào được sử dụng, ngay cả vốn hiện vật. Đường cong chi phí bình quân dài hạn có thể dốc lên hoặc dốc xuống ở mức đầu ra tương đối thấp và dốc lên ở mức đầu ra tương đối cao, với mức sản lượng ở giữa mức độ dốc của chi phí bình quân dài hạn là 0. Đường cong chi phí bình quân dài hạn điển hình là hình chữ U, theo định nghĩa phản ánh lợi nhuận ngày càng tăng về quy mô mà độ dốc giảm và giảm trở lại theo thang âm ở nơi có độ dốc tích cực.

Nếu công ty là một đối thủ cạnh tranh hoàn hảo trong tất cả các thị trường đầu vào, và do đó, giá đơn vị của tất cả các yếu tố đầu vào của nó không bị ảnh hưởng bởi số lượng đầu vào mà công ty mua, sau đó có thể thấy rằng, ở mức sản lượng cụ thể, công ty có tính kinh tế theo quy mô (tức là đang hoạt động trong một khu vực dốc xuống của đường cong chi phí bình quân dài hạn) khi và chỉ khi nó có lợi nhuận tăng theo quy mô. Tương tự như vậy, nó có tính phi kinh tế theo quy mô (đang hoạt động trong một khu vực dốc lên của đường cong chi phí bình quân dài hạn) khi và chỉ khi nó có lợi nhuận giảm theo quy mô, và không có tính kinh tế hay phi kinh tế do quy mô nếu nó có lợi nhuận không đổi theo quy mô. Trong trường hợp này, với sự cạnh tranh hoàn hảo trên thị trường đầu ra, cân bằng thị trường dài hạn sẽ liên quan đến tất cả các doanh nghiệp hoạt động ở điểm tối thiểu của đường chi phí bình quân dài hạn của họ (tức là, ở ranh giới giữa các nền kinh tế và phi kinh tế theo quy mô).

Tuy nhiên, nếu công ty không phải là đối thủ cạnh tranh hoàn hảo trong thị trường đầu vào, thì các kết luận trên được sửa đổi. Ví dụ, nếu có lợi nhuận ngày càng tăng để mở rộng quy mô ở một số mức sản lượng, nhưng công ty quá lớn trong một hoặc nhiều thị trường đầu vào làm tăng mua hàng của một đầu vào làm tăng chi phí mỗi đơn vị đầu vào, thì công ty có thể có tính phi kinh tế theo quy mô trong phạm vi đó của mức sản lượng. Ngược lại, nếu công ty có thể giảm giá hàng loạt đầu vào, thì nó có thể có quy mô kinh tế ở một số mức sản lượng ngay cả khi nó có lợi nhuận giảm trong sản xuất trong phạm vi đầu ra đó.

Xem thêm: Giá chi phí bình quân (average cost price) là gì?

3. Mối quan hệ giữa chi phí bình quân với một số yếu tố khác:

3.1. Mối quan hệ giữa chi phí bình quân và giá trong doanh nghiệp

Thông qua các nghiên cứu và đánh giá ở các khía cạnh trong thực tế, có thể rút ra mối quan hệ về chi phí bình quân và giá để xác định mức lợi nhuận cũng như các khoản thua lỗ mà một doanh nghiệp nhận được. Cụ thể: Nếu giá cao hơn chi phí bình quân thì công ty sẽ nhận được lợi nhuận trên mỗi đơn vị. Nếu giá thấp hơn chi phí bình quân, công ty phải chịu lỗ trên mỗi đơn vị. Nếu giá bằng tổng chi phí bình quân, thì công ty chỉ hòa vốn, không nhận được lợi nhuận cũng không phát sinh một khoản lỗ trên mỗi đơn vị.

3.2. Mối quan hệ giữa chi phí bình quân và chi phí cận biên

Các đường chi phí bình quân và chi phí cận biên rất hữu ích đối với việc phân tích hành vi của doanh nghiệp. Chi phí cận biên (tiếng anh là Marginal cost) là sự thay đổi chi phí khi một đơn vị bổ sung của hàng hóa hoặc dịch vụ được sản xuất.

Theo nghiên cứu, bất kỳ khi nào chi phí cận biên nhỏ hơn chi phí bình quân, tổng chi phí bình quân đều giảm. Bất kỳ khi nào chi phí cận biên lớn hơn chi phí bình quân, tổng chi phí bình quân đều tăng. Thuộc tính này đúng với gần như các doanh nghiệp. Chi phí bình quân giống như điểm trung bình của bạn. Chi phí cận biên giống như điểm trong học kỳ tiếp theo mà bạn sẽ đạt được. Nếu điểm của bạn trong kỳ sau nhỏ hơn điểm trung bình, thì điểm trung bình của bạn sẽ giảm. Nếu điểm của bạn kỳ sau lớn hơn điểm trung bình, thì điểm trung bình của bạn sẽ tăng. Cơ sở toán học này của chi phí cận biên và chi phí bình quân giống hệt như cơ sở toán học của điểm trung bình và điểm cận biên

Trên đây là toàn bộ nội dung về chủ đề Chi phí bình quân là gì? mà Luật Minh Khuê muốn gửi đến quý khách hàng. Ngoài ra, quý khách có thể tham khảo thêm bài viết về chủ đề Định giá theo chi phí bình quân (average cost pricing) là gì? của Luật Minh Khuê. Còn bất kỳ vướng mắc nào quý khách vui lòng liên hệ hotline: 1900.6162 hoặc email: lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ tốt nhất. Trân trọng./.