1. Chủ nghĩa bảo hộ là gì?

Chủ nghĩa bảo hộ (protectionis) là chính sách của chính phủ nhằm bảo vệ một số nhà sản xuất trong nước chống lại sự canh tranh của nước ngoài thông qua việc dựng lên các hàng rào đối với thương mại quốc tế như là đối với thuế quan và hạn ngạch. Có nhiều luận cứ ủng hộ chủ nghĩa vảo hộ như lao động rẻ mạt, duy trì sự cân bằng cán cân thanh toán, bảo vệ nền nông nghiệp non trẻ, cải thiện tỷ lệ trao đổi, nhưng nhìn chung chúng chỉ phục vụ cho lợi ích cục bộ của từng ngành hoặc địa phương, ít khi thực sự phục vụ cho lợi ích của quốc gia và quốc tế. 

Chủ nghĩa bảo hộ đã trở thành xu hướng trên toàn cầu kể từ năm 2008, khi mà các quốc gia sử dụng các chính sách mới nhằm hỗ trợ hoạt động của doanh nghiệp nội địa trước sức ép cạnh tranh từ các doanh nghiệp ngoại dưới nhiều hình thức khác nhau như áp dụng hạn ngạch, nâng thuế nhập khẩu, gia tăng các yêu cầu ký thuật. 

Hiện nay thì chủ nghĩa bảo hộ đang trỗi dậy nhất là ở các nền kinh tế phát triển, những tổn thương mà các nền kinh tế đang phát triển là hứng chịu dễ thấy, việc mà các nước phát triển nâng mức thuế nhập khẩu hàng hóa, hoặc là nâng cao các yêu cầu về kỹ thuật hàng hóa... thì căn bản các nước đang phát triển họ sẽ khó mà có thể cạnh tranh lại. Như vậy thì nền kinh tế họ sẽ chậm phát triển và chịu những tổn thất nặng nề. Để một nền kinh tế toàn cầu phát triển thì chủ nghĩa bảo hộ cần được áp dụng một cách đúng đắn và hợp lý

Ở Việt Nam thì chủ nghĩa bảo hộ cũng được áp dụng khá nhiều để bảo đảm rằng hàng hóa trong nước được phát triển và tiêu thụ tốt, thông qua đó chúng ta cũng áp dụng các biện pháp như tăng thuế nhập khẩu đối với một số hàng hóa. Những biện pháp này nhằm đảm bảo sự cạnh tranh lành mạnh giữa các doanh nghiệp trong nước với nhau. 

 

2. Những tác động của chủ nghĩa bảo hộ. 

Hiện nay thì có rất nhiều quan điểm xoay quanh về vấn đề chính sách chủ nghĩa bảo hộ, điển hình như là có hai quan điểm như sau:

- Thứ nhất là các nước tập trung sản xuất và bảo hộ những lĩnh vực mà mình đang có thế mạnh. Còn những lĩnh vực mà mình không có thế mạnh thì sẽ không tiếp tục đẩy mạnh bảo hộ nữa

- Thứ hai đó là các nước chú trọng và bảo hộ những lĩnh vực mà mình không có thể mạnh bằng cách như đặt các hàng rào thuế quan, đặt yêu cầu về kĩ thuật.... còn những lịch vực mà mình có thế mạnh thì tiếp tục bảo hộ nhưng chỉ ở mức độ phòng vệ

Tóm lại thì để thực hiện chủ nghĩa phòng hộ thì các quốc gia sẽ tùy thuộc vào khả năng của bản thân mình mà áp dụng các biện pháp khác nhau. Có thể là tăng thuế đối với hàng hóa nhập khẩu, tăng yêu cầu đối với chất lượng hàng hóa dịch vụ, áp dụng trợ giá....

Khi các quốc gia áp dụng chủ nghĩa bảo hộ thì chủ nghĩa bảo hộ sẽ có một số ưu điểm như là: Giảm bớt sức cạnh tranh của hàng nhập khẩu, khi mà hàng nhập khẩu được nhập với thuế xuất cao khi đó hàng hóa sẽ bán ra thị trường với giá cả rất là cao như vậy mà khả năng cạnh tranh của hàng nhập khẩu và hàng trong nước sẽ thay đổi, khả năng cạnh tranh hàng ; bảo hộ các nhà sản xuất trong nước làm tăng thêm sức mạnh của thị trường của hàng nội đia; bên cạnh đó thì áp dụng chủ nghĩa bảo hộ thì sẽ giúp cho các nhà sản xuất có thể tăng sức cạnh tranh để xâm chiếm thị trường nước ngoài, khi nền kinh tế trong nước mạnh, thì việc cạnh tranh ra thị trường quốc tế cũng trở nên mở rộng hơn. Giúp điều tiết cán cân thanh toán quốc tế quốc gia, sử dụng hợp lý nguồn ngoại tệ thanh toán của  mỗi nước. 

Bên cạnh những ưu điểm mà chủ nghĩa bảo hộ mang lại thì nó cũng sẽ tồn tại những nhược điểm cụ như sau: Khi mà chủ nghĩa bảo hộ được áp dụng một cách rộng rãi trên thị trường thì việc các doanh nghiệp nội địa sẽ có nguy cơ rơi vào trạng thái chậm phát triển, họ sẽ không có động lực để nâng cao chất lượng hàng hóa của mình để tăng khả năng cạnh tranh như trước nữa, hàng hóa sẽ kém chất lượng, nếu mà khi chúng ta không áp dụng chủ nghĩa bảo hộ nữa thì hàng hóa nội địa gần như sẽ không còn sức cạnh tranh trên thị trường như trước đây. Theo đó thì việc áp dụng chủ nghĩa bảo hộ sẽ gây mất cân bằng nền kinh tế, đôi khi còn là làm gia tăng sự cạnh tranh không lành mạnh trong thị trường quốc tế, cô lập nền kinh tế của một nước trong xu thế toàn cầu hóa. Nền kinh tế nội địa có lẽ là chịu những tổn thương nhiều nhất như là hàng hóa trở nên kém chất lượng, kém đa dạng về mẫu mã.... thì người tiêu dùng sẽ thiệt hai rất là nhiều, quyền lợi của người tiêu dùng sẽ không được đảm bảo. 

Chủ nghĩa bảo hộ là chính sách của mỗi quốc gia nhằm bảo vệ các nhà sản xuất trong nước tuy nhiên thì nó cũng có những tác động tích cực và tiêu cực đối với nền kinh tế của quốc gia và toàn cầu. Khi thực hiện chính sách chủ nghĩa bảo hộ thì ít nhiều quốc gia áp dụng sẽ phải chịu những sức ép của chính quốc gia mình và quốc gia khác. 

 

3. Phân tích ưu điểm, nhược điểm của chủ nghĩa bảo hộ

3.1 Ưu điểm

Từ sự phân tích kể trên có thể phân tích chủ nghĩa bảo hộ mậu dịch thương mai có những ưu điểm cơ bản sau:

- Giảm được sự cạnh tranh của các hàng nhập khẩu (giảm bớt sự tác động của hàng nhập khẩu với hàng sản xuất trong nước.

- Bảo hộ nền sản xuất trong nước và giúp nền sản xuất trong nước tăng cường sức mạnh cạnh tranh trên thị trường nội địa;

- Giúp nhà sản xuất trong nước tăng cường sức mạnh canh tranh để chống lại sự xâm chiếm thị trường củ các nhà sản xuất nước ngoài;

- Giúp điều tiến và tái cân bằng thanh toán quốc tế của mối quốc gia, sử dụng hợp lý nguồn ngoại tệ thanh toán của mỗi nước.

 

3.2 Nhược điểm

Bên cạnh những ưu điểm thì chủ nghĩa bảo hộ tồn tị những nhược điểm như sau:

- Làm tổn hại quá trình phất triển thương mại quốc tế một cách tự do, gây ra sự cô lập kinh tế trước một xu hướng toàn càu hóa đang diễn ra hết sức mạnh mẽ.

- Gây nên sự ỷ lại, chậm phát triển, sự trì trệ trong sản xuất nội địa. Kết quả bảo hộ cao thì sự cạnh canh thương mại đặc biệt trong những ngành công nghiệp chiến lược sẽ thiếu linh hoạt, hoạt động đầu tư sẽ kém hiệu quả (không thu hút được sự đầu tư)

- Gây sự kém đa dạng về mẫu mã, kiểu dáng sản phẩm, chât lượng hàng hóa... Người dân trong nước có chủ nghĩa bảo hộ sẽ khó tiếp cận được với sự đa dạng hàng hóa, chất lượng sản phẩm và phải chịu chi phí đắt đỏ hơn với những quốc gia mở rộng, hội nhập sâu về thương mại.

Do vậy, chủ nghĩa bảo hộ luôn là sự tranh cãi trước những ưu và nhược điểm của nó đối với chính sách của mỗi quốc gia, dân tộc.  Mỗi quốc gia phải chọn lựa con đường phát triển kinnh tế riêng tuôn theo các điều ước thương mại quốc tế tự do hoặc xây dựng chủ nghĩa bảo hộ của riêng mình.  

 

4. Khi các nước áp dụng chủ nghĩa bảo hộ thì xuất khẩu Việt Nam sẽ gặp khó khăn gì? 

Trong thời gian vừa qua thì nền kinh tế Việt Nam chịu tác động to lớn của đại dịch Covid-19, theo đó nền kinh tế bị giảm sút, việc xuất nhập khẩu hàng hóa cũng gặp nhiều khó khăn trắc trở, nhiều loại hàng hóa không thể thông quan xuất khẩu ra nước ngoài. Trong xu hướng mà chủ nghĩa bảo hộ đang dần trở lại thì chắc chắn nền kinh tế Việt Nam sẽ chịu ảnh hưởng to lớn đặc biệt là trong lĩnh vực xuất khẩu hàng hóa. 

Khi áp dụng các biện pháp chủ nghĩa bảo hộ thì nền xuất khẩu nước ta gặp nhiều khó khăn vì nhiều quốc gia họ đòi hỏi chất lượng hàng hóa ngày càng cao, tiêu chuẩn về hàng hóa cũng trở nên khắt khe hơn, nhận thức của người dân cũng như của Chính phủ các nước về bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng và bảo vệ  môi trường ngày càng cao, dẫn đến việc áp dụng tiêu chuẩn về an toàn thực phẩm và về bảo vệ môi trường ngày càng trở nên khắt khe hơn. 

Cụ thể như EC siết chặt mức dư lượng thuốc bảo vệ thực vật đối với nông sản nhập khẩu, áp dụng các quy định về đánh bắt thủy sản hợp pháp và sử dụng nguyên liệu hợp pháp, và nhiều nước họ còn ban hành những quy định về truy xuất nguồn gốc ...

Khi áp dụng chính sách chủ nghĩa bảo hộ thì hàng hóa trên thị trường quốc tế sẽ là một thử thách đối với Việt Nam bởi sức cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam trên thị trường quốc tế chưa thực sự hiệu quả và sức cạnh tranh chưa cao. Đôi khi chất lượng chưa tốt để đáp ứng được thị trường quốc tế. 

Các nước sẵn sàn vi phạm những quy định của tổ chức WTO để bảo hộ sản phẩm trong nước, ví dụ như Ấn Độ cấm nhập khẩu hạt tiêu nếu giá bán vào Ấn Độ thấp hơn một mức giá tối thiểu do Chính phủ nước này đặt gia, hoặc là ở Indonesia thì chỉ cho phép nhập khẩu điện thoại thông minh nếu công ty làm ra điện thoại đó cũng có cơ sở sản xuất ở indonesia. 

Như vậy trong nền kinh tế mà chủ nghĩa bảo hộ đang dần dẫn trỗi dậy và phát triển thì chúng ta cần áp dụng nhiều biện pháp để khuyết khích người tiêu dùng sử dụng hàng nội địa, hoặc là hỗ trợ các doanh nghiệp trong hoạt động xuất khẩu như hạ mức thuế xuất đối với hàng hóa xuất khẩu. Nâng cao chất lượng hàng hóa để đáp ứng các tiêu chuẩn về chất lượng hàng hóa quốc tế,... Bên cạnh đó thì chúng ta cần áp dụng chủ nghĩa bảo hộ một cách hiệu quả tránh lạm dụng để làm mất cân bằng nền kinh tế trong nước. 

Trên đây là một số thông tin mà chúng tôi muốn cung cấp cho các bạn có liên quan đến chủ nghĩa bảo hộ. Hi vọng những thông tin mà chúng tôi cung cấp đã giúp ích cho các bạn hiểu hơn về chính sách chủ nghĩa bảo hộ và có một cái nhìn tổng quan hơn về nền kinh tế trong nước và nước ngoài. 

Minh Khuê xin chân thành cảm ơn sự theo dõi của các bạn, nếu các bạn có những vấn đề thắc mắc có liên quan đến pháp luật thì các bạn có thể liên hệ với chúng tôi thông qua số điện thoại của tổng đài 19006162 để được hỗ trợ tư vấn một cách nhanh chóng.