1. Bạo lực gia đình - hành vi cần phải lên án
Gia đình đóng vai trò quan trọng trong cuộc sống của mỗi cá nhân, và ước mơ về một gia đình bình đẳng, tiến bộ, và hạnh phúc là khát vọng chung của nhiều người. Tuy nhiên, thực tế cuộc sống hiện nay có không ít người phải chịu đựng những đau đớn về tâm hồn và thể xác mà họ giữ kín trong lòng. Điều đau lòng hơn là có những trường hợp nạn nhân chính là những người thân trong gia đình, do những mâu thuẫn khó giải quyết.
Theo một khảo sát, 65% người tham gia cho rằng bạo lực gia đình đối với phụ nữ chủ yếu là những hành động đánh đập gây thương tích. Các biểu hiện như tát, bạt tai, thái độ lạnh nhạt, lời nói ác ý, cấm đoán, đe dọa hoặc kiểm soát về tài chính chỉ được xem là vấn đề cá nhân trong gia đình, không được coi là hành vi bạo lực. Một số người thậm chí xem xét mức độ này như một phần bình thường của cuộc sống hôn nhân, khiến cho nhận thức về bạo lực gia đình chưa đầy đủ.
Trong một số trường hợp, khi bạo lực gia đình trở nên nguy hiểm hoặc khi phụ nữ làm đơn tố cáo, các cơ quan chức năng và tổ chức xã hội thường cố gắng giải quyết và tạo ra sự hòa thuận trong gia đình thay vì xử lý nghiêm túc vấn đề. Điều này làm cho nhận thức của mọi người về bạo lực gia đình vẫn còn thiếu sót, với quan điểm rằng chỉ những hành vi đánh đập gây thương tích mới có thể được xem là bạo lực. Tuy nhiên, theo số liệu từ Công an, các vụ bạo lực gia đình không chỉ tăng về số lượng mà còn về tính chất nghiêm trọng của vấn đề, đặt ra những thách thức lớn cần được đối mặt và giải quyết.
2. Chửi bới, đánh đập và dùng dao đe dọa có phải là bạo lực gia đình?
Khái niệm "bạo lực gia đình" là sự kết hợp của hai khái niệm là "bạo lực" và "gia đình". Trong đó, bạo lực được định nghĩa đơn giản là "sức mạnh được sử dụng để cưỡng bức, trấn áp hoặc lật đổ". Bạo lực có thể hiểu là sức mạnh, có thể là sức mạnh về vật chất hoặc sức mạnh về tinh thần, tác động đến những người khác trong xã hội để chiếm lĩnh, kiểm soát, lật đổ, thống trị, nhằm đạt được mục đích hoặc thoả mãn nhu cầu khi có mâu thuẫn và xung đột trong xã hội. Bạo lực không chỉ xuất hiện trong lĩnh vực chính trị, văn hóa, xã hội mà còn trong lĩnh vực hôn nhân và gia đình.
Khái niệm bạo lực gia đình được phổ biến rộng rãi trong các lĩnh vực pháp luật và xã hội. Việt Nam đã sớm ban hành các văn bản pháp luật nhằm ngăn chặn bạo lực gia đình, trong đó Luật Phòng chống bạo lực gia đình năm 2007 là điển hình. Hành vi bạo lực gia đình được coi là vi phạm pháp luật, người thực hiện có thể bị xử lý hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự, tùy thuộc vào tính chất và hậu quả cụ thể của hành vi đó.
Theo cách hiểu thông thường, bạo lực gia đình là một hình thức bạo lực xã hội, đặc trưng bởi sự cố ý và có mục đích của chủ thể, tác động đến các thành viên trong gia đình, gây tổn thương hoặc đe dọa, tạo ra những hậu quả tiêu cực và có thể dẫn đến mâu thuẫn, rạn nứt và thậm chí là sự tan vỡ của gia đình. Điều này được quy định rõ trong Điều 1 của Luật Phòng chống bạo lực gia đình năm 2007, đặc điểm bạo lực gia đình là hành vi cố ý của các thành viên gia đình, gây tổn hại hoặc đe dọa gây tổn hại đối với các thành viên khác trong gia đình.
Có nhiều tiêu chí khác nhau để phân loại các dạng bạo lực gia đình, bao gồm việc phân chia theo hành vi (hành động hoặc không hành động), hình thức bạo lực, hậu quả của bạo lực, và lĩnh vực mà bạo lực diễn ra. Dựa trên những tiêu chí này, có thể phân chia bạo lực gia đình thành các dạng chủ yếu sau:
- Bạo lực thể chất: Bao gồm các hành động ngược đãi như đánh đập thành viên gia đình, gây tổn thương đến sức khỏe và tính mạng của họ.
- Bạo lực về tinh thần: Bao gồm các hành động, lời nói và thái độ gây tổn thương đến danh dự, nhân phẩm và tâm lý của thành viên gia đình. Bạo lực về tinh thần có thể biểu hiện thông qua lời nói mạt sát, xúc phạm danh dự và nhân phẩm, làm nhục người thân và thành viên trong gia đình. Nó cũng có thể thể hiện dưới dạng "hành động không hành động," như không nói, không giao tiếp, thể hiện thái độ coi thường tạo áp lực và ức chế cho các thành viên khác trong gia đình.
- Bạo lực về kinh tế: Bao gồm các hành động xâm phạm quyền lợi kinh tế của thành viên gia đình, như quyền tự do lao động, tự do kinh doanh, và quyền sở hữu tài sản.
- Bạo lực về tình dục: Bao gồm mọi hành động mang tính chất cưỡng ép trong các mối quan hệ tình dục giữa các thành viên gia đình, bao gồm cả việc cưỡng ép sinh con.
Mỗi dạng bạo lực có thể biểu hiện thông qua nhiều hành vi khác nhau. Luật Phòng chống bạo lực gia đình đã đặc tả các hành vi bạo lực, bao gồm:
- Hành hạ, ngược đãi, đánh đập hoặc hành vi cố ý khác xâm hại đến sức khoẻ, tính mạng: Hành động này bao gồm mọi hình thức đau đớn, ngược đãi, hoặc đánh đập thành viên gia đình, có thể gây tổn thương đến sức khỏe hoặc tính mạng của họ.
- Lăng mạ hoặc hành vi cố ý khác xúc phạm danh dự, nhân phẩm: Bao gồm những hành động và lời nói có tính lăng mạ, xúc phạm danh dự và nhân phẩm của thành viên gia đình, tạo ra hậu quả tâm lý nghiêm trọng.
- Cô lập, xua đuổi hoặc gây áp lực thường xuyên về tâm lý: Hành vi này bao gồm việc cô lập, đuổi ra khỏi nhà, hoặc gây áp lực tâm lý liên tục, tạo ra hậu quả nghiêm trọng cho tâm lý của thành viên gia đình.
- Ngăn cản việc thực hiện quyền, nghĩa vụ trong quan hệ gia đình: Bao gồm việc ngăn cản quyền và nghĩa vụ trong mối quan hệ gia đình, như giữa ông, bà và cháu; giữa cha, mẹ và con; giữa vợ và chồng; giữa anh, chị, em với nhau.
- Cưỡng ép quan hệ tình dục: Bao gồm mọi hành vi cưỡng ép trong mối quan hệ tình dục giữa các thành viên gia đình.
- Cưỡng ép tảo hôn; cưỡng ép kết hôn, ly hôn hoặc cản trở hôn nhân tự nguyện, tiến bộ: Hành vi này liên quan đến cưỡng ép trong các vấn đề hôn nhân và tình cảm gia đình.
- Chiếm đoạt, huỷ hoại, đập phá hoặc có hành vi khác cố ý làm hư hỏng tài sản riêng của thành viên khác trong gia đình hoặc tài sản chung của các thành viên gia đình: Bao gồm mọi hành vi chiếm đoạt, hủy hoại tài sản của thành viên gia đình.
- Cưỡng ép thành viên gia đình lao động quá sức, đóng góp tài chính quá khả năng của họ; kiểm soát thu nhập của thành viên gia đình nhằm tạo ra tình trạng phụ thuộc về tài chính: Bao gồm hành vi cưỡng ép làm việc và đóng góp tài chính quá sức của thành viên gia đình, cũng như kiểm soát thu nhập để tạo ra tình trạng phụ thuộc.
- Có hành vi trái pháp luật buộc thành viên gia đình ra khỏi chỗ ở: Bao gồm mọi hành vi trái pháp luật để đuổi ra khỏi nơi ở của thành viên gia đình.
Do đó, bạo lực gia đình là một khái niệm rộng, thể hiện thông qua nhiều hành vi đa dạng, được thực hiện bởi nhiều chủ thể và tạo ra những hậu quả khác nhau. Những hành vi bạo lực gia đình không chỉ bao gồm lời nói như chửi bới, xúc phạm, và bạo lực về thể xác như đánh đập và hành hạ, mà còn biểu hiện thông qua không hành động như không giao tiếp, lạc quan về thực hiện nghĩa vụ, tỏ thái độ im lặng, bày tỏ thái độ coi thường, khinh miệt, tạo ra tâm lý ức chế, gây căng thẳng, lo lắng, và sợ hãi cho những người trong gia đình.
Vì vậy, các hành vi như chửi bới, đánh đập, và dùng dao đe dọa đều được xem là các hành vi bạo lực gia đình theo quy định của pháp luật hiện hành.
3. Có bị xử phạt vi phạm hành chính với hành vi bạo lực không?
Dựa vào Điều 52 của Nghị định 144/2021/NĐ-CP, các hành vi xâm hại sức khỏe thành viên gia đình được quy định như sau:
- Hành vi đánh đập, gây thương tích cho thành viên gia đình sẽ bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng.
- Các hành vi sau đây sẽ bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng:
+ Sử dụng công cụ, phương tiện hoặc vật dụng khác để gây thương tích cho thành viên gia đình.
+ Không kịp thời đưa nạn nhân đi cấp cứu điều trị trong trường hợp cần thiết hoặc không chăm sóc nạn nhân trong thời gian điều trị chấn thương do hành vi bạo lực gia đình, trừ khi nạn nhân từ chối.
- Biện pháp khắc phục hậu quả bao gồm:
+ Buộc xin lỗi công khai khi nạn nhân yêu cầu đối với các hành vi quy định ở khoản 1 và 2.
+ Buộc chi trả toàn bộ chi phí khám bệnh, chữa bệnh đối với hành vi quy định ở khoản 1 và điểm a của khoản 2.
Do đó, nếu có bằng chứng về vết thương của chồng, áp dụng theo quy định trên sẽ dẫn đến mức phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng.
Bài viết liên quan: Tố cáo hành vi bạo lực gia đình ở đâu? Xử lý hành vi bạo lực gia đình?
Luật Minh Khuê xin tiếp nhận yêu cầu tư vấn của quý khách hàng thông qua số hotline: 1900.6162 hoặc email: lienhe@luatminhkhue.vn. Xin trân trọng cảm ơn!
