Mẫu cam kết không bạo hành gia đình

Gia đình là tế bào của xã hội, là nơi vun đắp tình yêu thương, sự sẻ chia và lòng tôn trọng. Mọi thành viên trong gia đình đều có quyền được sống trong một môi trường an toàn, không có bạo lực. Căn cứ Luật Phòng, chống bạo lực gia đình và các quy định pháp luật liên quan, nhận thức rõ hậu quả nghiêm trọng của hành vi bạo lực đối với cá nhân, gia đình và xã hội, bài viết này sẽ đưa ra một bản cam kết này được lập ra nhằm khẳng định trách nhiệm và ý chí của người cam kết trong việc xây dựng gia đình hạnh phúc, văn minh, tuyệt đối không có hành vi bạo lực dưới mọi hình thức.

1. Căn cứ pháp lý

Căn cứ cốt lõi để thiết lập và thực thi các biện pháp phòng, chống bạo lực gia đình là Luật Phòng, Chống Bạo lực Gia đình số 13/2022/QH15, có hiệu lực từ ngày 01/7/2023, thay thế Luật 2007. Luật 2022 đã mở rộng phạm vi điều chỉnh và bổ sung nhiều biện pháp can thiệp mới. Nghị định số 76/2023/NĐ-CP của Chính phủ, có hiệu lực từ ngày 25/12/2023 , quy định chi tiết một số điều của Luật, cung cấp cơ sở cho các quy trình giám sát và xử lý vi phạm. Trong hệ thống pháp luật mới, bản cam kết được sử dụng như một phần của quá trình hòa giải cơ sở hoặc là một biện pháp ngăn chặn ban đầu theo Điều 22 của Luật 2022, liệt kê các biện pháp ngăn chặn hành vi bạo lực gia đình và bảo vệ, hỗ trợ người bị bạo lực gia đình.   

Sự ra đời của Luật 2022 và Nghị định 76/2023/NĐ-CP đã chính thức hóa việc sử dụng các biện pháp can thiệp xã hội. Trước đây, hòa giải thường chỉ dừng lại ở mức độ khuyên giải về đạo đức. Tuy nhiên, hiện nay, khi vi phạm cam kết, người gây bạo lực có thể bị áp dụng các chế tài giáo dục như "Góp ý, phê bình" và đặc biệt là "Thực hiện công việc phục vụ cộng đồng". Điều này đưa cam kết từ một văn bản thuần túy mang tính đạo đức lên thành một văn bản có khả năng kích hoạt các chế tài pháp lý cấp cơ sở, tạo ra một sự phân tầng trong cơ chế xử lý.          

2. Định nghĩa và bản chất pháp lý của cam kết phòng ngừa

Bản cam kết không bạo lực gia đình được định nghĩa là văn bản ghi nhận sự tự nguyện chấm dứt và không tái diễn các hành vi gây hại của người có hành vi bạo lực (hoặc người có nguy cơ bạo lực) đối với các thành viên trong gia đình. Bản chất của cam kết này không phải là một hợp đồng dân sự hay một quyết định hành chính bắt buộc, mà là một biện pháp phòng ngừa mang tính giáo dục và răn đe xã hội ban đầu.

Văn bản này thường được thiết lập trong quá trình hòa giải hoặc can thiệp ở cấp cơ sở, trước khi các chế tài hành chính hoặc hình sự được áp dụng. Việc ký cam kết thể hiện sự chấp nhận trách nhiệm cá nhân của người gây bạo lực.

Về mặt xã hội, nó đóng vai trò chiến lược trong việc xây dựng môi trường gia đình hạnh phúc và văn minh, đồng thời là một công cụ giúp giảm thiểu rủi ro leo thang xung đột bằng cách khuyến khích người gây bạo lực chủ động tìm kiếm sự hỗ trợ chuyên môn (tham vấn tâm lý, tư vấn pháp luật).    

3. Cấu trúc và hướng dẫn viết mẫu cam kết chuẩn

3.1. Yêu cầu về định dạng mẫu 

Mặc dù có sự khác biệt giữa mẫu cam kết tự nguyện trong quá trình hòa giải và các mẫu liên quan đến quyết định cưỡng chế, các mẫu văn bản hành chính theo quy định mới đều phải tuân thủ khung chuẩn về thông tin. Nghị định 76/2023/NĐ-CP đã ban hành các mẫu liên quan đến Quyết định Cấm tiếp xúc và Mẫu thông báo tiếp Xúc, trong đó có bao gồm cam kết không bạo lực trong thời gian tiếp xúc.   

Cấu trúc chuẩn của một bản cam kết bao gồm: Thông tin cá nhân đầy đủ của người cam kết và người bị bạo lực, mối quan hệ gia đình, địa chỉ cư trú, nội dung cam kết (các điều khoản bắt buộc về hành vi), điều khoản chấp nhận chế tài khi vi phạm, và phần chữ ký xác nhận của các bên liên quan và cơ quan thẩm quyền.

3.2. Hướng dẫn điền thông tin  

Việc điền thông tin trong bản cam kết đòi hỏi sự chính xác cao để đảm bảo tính pháp lý và khả năng truy vết, giám sát sau này.

Thứ nhất, Thông tin cá nhân và Xác thực danh tính phải ghi rõ ràng, đầy đủ số Căn cước công dân (đối với công dân Việt Nam) hoặc Hộ chiếu (đối với người nước ngoài), cùng với ngày cấp, nơi cấp. Điều này giúp xác định danh tính người cam kết một cách chính xác, đặc biệt quan trọng trong các thủ tục giám sát về sau.   

Thứ hai, Quan hệ gia đình và địa chỉ phải được nêu rõ. Cần chỉ rõ mối quan hệ giữa người cam kết và người bị bạo lực (ví dụ: vợ/chồng, cha/mẹ, con cái, người thân khác). Việc này trở nên cần thiết vì Luật 2022 đã mở rộng đối tượng bạo lực gia đình ra ngoài quan hệ hôn nhân. Địa chỉ cư trú phải chính xác để phục vụ cho công tác giám sát, đặc biệt là sự theo dõi của Công an cấp xã và Tổ hòa giải.   

3.3. Nội dung của bản cam kết 

Bản cam kết cần bao gồm các điều khoản cơ bản nhằm loại bỏ các hành vi bạo lực và thiết lập trách nhiệm rõ ràng.

3.3.1. Cam kết không thực hiện các hành vi bạo lực (04 nhóm hành vi)

Nội dung cam kết phải bao quát 04 nhóm hành vi bạo lực được Luật 2022 mở rộng và định nghĩa lại. Các điều khoản cam kết cần cụ thể hóa việc chấm dứt:   

• Bạo lực thể chất: Các hành vi gây tổn hại về sức khỏe hoặc thân thể (đánh đập, hành hạ).
• Bạo lực tinh thần/Tâm lý: Bao gồm hành vi cô lập, xua đuổi, cấm thành viên gia đình gặp gỡ người thân, bạn bè, ngăn cản các mối quan hệ xã hội hợp pháp nhằm mục đích cô lập hoặc gây áp lực thường xuyên về tâm lý.   
• Bạo lực tình dục: Ép buộc quan hệ tình dục hoặc xâm hại tình dục dưới mọi hình thức.
• Bạo lực kinh tế: Chiếm đoạt, hủy hoại tài sản riêng, ngăn cản quyền làm việc, kiểm soát thu nhập hoặc chi tiêu một cách bất hợp pháp.   

3.3.2. Cam kết về trách nhiệm đối với nạn nhân và con cái

Bên cạnh việc chấm dứt bạo lực, cam kết cần bao gồm trách nhiệm bồi thường thiệt hại vật chất và tinh thần (nếu có), hỗ trợ chi phí y tế và chăm sóc tâm lý, cũng như đảm bảo môi trường an toàn tuyệt đối cho con cái. Trong trường hợp ly thân hoặc ly hôn, cam kết phải đề cập đến việc tuân thủ các quy định về quyền nuôi con và thăm nom, tránh sử dụng con cái làm công cụ tiếp tục gây bạo lực.   

3.3.3. Cam kết về việc Chủ động tìm kiếm sự hỗ trợ khi mâu thuẫn

Đây là điều khoản thể hiện sự tự kiểm soát và trách nhiệm cá nhân trong việc phòng ngừa tái diễn. Người cam kết phải cam kết chủ động tìm kiếm sự hỗ trợ chuyên môn khi mâu thuẫn phát sinh, bao gồm tham gia các chương trình tham vấn tâm lý, tư vấn pháp luật, hoặc các nhóm hỗ trợ chuyển đổi hành vi, nhằm khắc phục căn nguyên của hành vi bạo lực.                    

4. Mẫu cam kết không bạo hành gia đình

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

 ..., ngày ... tháng ... năm ...

BẢN CAM KẾT KHÔNG BẠO HÀNH GIA ĐÌNH

Kính gửi: (Ví dụ: Cơ quan Công an/Ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn... hoặc ghi chung chung nếu là cam kết nội bộ gia đình)

Tôi tên là: ..............................................................................................................................................

Ngày, tháng, năm sinh: ..........................................................................................................................

Số CCCD/CMND: ...................................................................... Ngày cấp: ................... Nơi cấp: ...................

Nơi đăng ký hộ khẩu thường trú: .............................................................................................................

Chỗ ở hiện tại: .........................................................................................................................................

Mối quan hệ với người bị/có nguy cơ bị bạo hành: (Ví dụ: Chồng/Vợ/Cha/Mẹ của...) ........................................

Số điện thoại liên hệ: ................................................................................................................................

Tôi xin cam kết thực hiện nghiêm túc các nội dung sau đây:

1. Tôi cam kết tuyệt đối không thực hiện bất kỳ hành vi bạo lực gia đình nào dưới mọi hình thức, bao gồm bạo lực về thể chất, tinh thần, tình dục, kinh tế đối với các thành viên trong gia đình tôi, đặc biệt là (ghi tên thành viên cụ thể nếu có hoặc ghi chung chung như "vợ/chồng và con cái").
2. Tôi cam kết tôn trọng danh dự, nhân phẩm, quyền và lợi ích hợp pháp của các thành viên trong gia đình.
3. Tôi cam kết cùng các thành viên trong gia đình xây dựng gia đình hòa thuận, hạnh phúc, tiến bộ.
4. Tôi cam kết tuân thủ nghiêm chỉnh các quy định của pháp luật về phòng, chống bạo lực gia đình và các quy định pháp luật khác có liên quan.
5. (Nếu có yêu cầu cụ thể từ cơ quan chức năng, có thể bổ sung như: "Tôi cam kết tham gia các buổi tư vấn, hòa giải theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền về phòng, chống bạo lực gia đình.")

Tôi hiểu rõ nếu tôi vi phạm bất kỳ nội dung cam kết nào trên đây hoặc có hành vi bạo lực gia đình, tôi sẽ hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật về hành vi vi phạm của mình và chấp nhận các hình thức xử lý theo quy định của pháp luật (bao gồm xử phạt vi phạm hành chính, truy cứu trách nhiệm hình sự nếu đủ yếu tố cấu thành tội phạm, và các biện pháp can thiệp, bảo vệ khác).

Bản cam kết này được lập thành 0... bản, có giá trị pháp lý từ ngày ký.

        Người cam kết                                                                                                                      Xác nhận của Cơ quan có thẩm quyền/Người làm chứng nếu có

     (Ký và ghi rõ họ tên)                                                                                                                                            (Ký, đóng dấu hoặc ghi rõ họ tên)             

5. Kết luận

Bản cam kết không bạo lực gia đình theo Luật PCBLGĐ 2022 là một biện pháp phòng ngừa quan trọng, đặt ở tầng can thiệp cơ sở, nhấn mạnh trách nhiệm cá nhân và sự tham gia của cộng đồng. Hệ thống pháp luật mới đã chính thức hóa vai trò của cam kết bằng cách biến nó thành công cụ kích hoạt các chế tài mang tính giáo dục cộng đồng, như góp ý/phê bình và công việc phục vụ cộng đồng, khi cam kết bị vi phạm. Tuy nhiên, giá trị thực thi của cam kết phụ thuộc vào cơ chế giám sát chặt chẽ từ Công an cấp xã, tổ hòa giải và Chủ tịch UBND cấp xã. Cần phải có sự phân biệt rõ ràng giữa bản chất tự nguyện của cam kết và tính cưỡng chế cao của lệnh cấm tiếp xúc do Tòa án hoặc Chủ tịch UBND cấp xã ban hành. Để tối ưu hóa hiệu quả của công cụ này, cần tăng cường hướng dẫn chi tiết về quy trình chuyển đổi từ vi phạm cam kết tự nguyện sang áp dụng biện pháp công việc phục vụ cộng đồng, đồng thời liên tục kết nối người gây bạo lực với các chương trình hỗ trợ chuyển đổi hành vi chuyên sâu. Quan trọng nhất, trong mọi quy trình can thiệp, nguyên tắc đảm bảo an toàn cho người bị bạo lực gia đình phải là ưu tiên tuyệt đối, vượt lên trên mục tiêu hòa giải đơn thuần.