Trong lịch sử Việt Nam có ba bản Tuyên Ngôn Độc Lập, một trong số đó là Bình Ngô Đại Cáo của Nguyễn Trãi.
1. Dàn ý chứng minh Bình Ngô Đại Cáo là bản tuyên ngôn độc lập
A. Mở bài
Giới thiệu khái quát Nguyễn Trãi và Bình Ngô Đại Cáo.
B. Thân bài
+ Nêu định nghĩa về bản tuyên ngôn độc lập
+ Nêu những yếu tố cấu thành của một quốc gia độc lập
+ Những mình chứng trong Bình Ngô Đại Cáo: nước Việt có nền văn hiến, có truyền thống văn hoá, có các đời vua, có các anh hùng
+ Nêu những tội ác của giặc và khẳng định nền độc lập.
C. Kết bài
Khẳng định lại vấn đề
2. Chứng minh Bình Ngô Đại Cáo là bản tuyên ngôn độc lập
Nhà phê bình văn học Hoài Thanh từng nhận xét: "Mỗi trang văn đều soi bóng thời đại mà nó ra đời". những kiệt tác văn học ra đời không chỉ mang trong mình ý nghĩa văn chương mà còn mang cả tầm vóc lịch sử vĩ đại của dân tộc. Bình Ngô Đại Cáo là một kiệt tác điển hình. Đó không chỉ là áng thiên cổ hùng văn của Nguyễn Trãi mà còn có ý nghĩa như một bản Tuyên Ngôn Độc Lập. Đặt sự ra đời của bài thơ đó là sau chiến thắng giặc Minh của quân khởi nghĩa Lam Sơn. Bài cáo đã rút cao tinh thần độc lập dân tộc, tinh thần yêu nước còn được nhân dân ghi nhắc đến muôn đời
Nguyễn Trãi luôn được nhớ tới như một truyền kỳ, vừa là một nhà tư tưởng, nhà chính trị đại tài của dân tộc, một bậc anh hùng hiếm có. Người đã có công trong việc phò tá vua Lê xây dựng nghiệp lớn, vừa là một nhà văn, nhà thơ kiệt xuất của nền văn học trung đại Việt Nam. Cả một cuộc đời, ông sống cống hiến cho nước, cho dân và lập được những kỳ tích sáng chói. Nguyễn Trãi trở thành một anh hùng dân tộc vĩ đại, là danh nhân văn hóa thế giới. Chủ nghĩa anh hùng yêu nước của ông thể hiện rất rõ nét trong nhiều kiệt tác văn chương:
"Khi Nguyễn Trãi làm thơ và đánh giặc
Nguyễn Du viết Kiều đất nước hóa thành văn"
Tuyên ngôn độc lập được hiểu là văn bản dùng để tuyên bố khẳng định nền độc lập chủ quyền của một quốc gia. Đặc biệt là sau khi quốc gia ấy vừa giành độc lập. Một tác phẩm được coi là bản tuyên ngôn độc lập trước hết tác phẩm ấy phải viết trong hoặc sau một cuộc kháng chiến. Nội dung của bản tuyên ngôn độc lập bao giờ cũng có ba nội dung đó là: khẳng định độc lập chủ quyền dân tộc, tuyên bố thắng lợi, tuyên bố hòa bình. Khi so sánh Bình Ngô đại cáo với những tiêu chuẩn ấy thì tác phẩm này đáp ứng đầy đủ là một bản tuyên ngôn độc lập.
Cáo là một thể loại quen thuộc cũng như chiếu, hịch... dùng để ban bố những sắc lệnh quan trọng trong một thời điểm của vua hoặc người đứng đầu. Nhưng Bình Ngô Đại Cáo là một bản Đại Cáo khác xa với ý nghĩa thông thường mang tính thời vụ đó. Bởi Nguyễn Trãi đã đưa ra khát vọng, niềm tự hào kiêu hùng của nhân dân và của chính bản thân ông với một văn kiện lịch sử nhằm thông báo sự kiện trọng đại có tính chất quốc gia mang theo một sức sống trường tồn bất hủ.
Bình Ngô Đại Cáo là bài cáo được viết bằng cổ văn do Nguyễn Trãi soạn thảo vào mùa xuân năm 1428. Thay lời bình định Vương Lê Lợi tuyên bố về việc giành chiến thắng trong cuộc kháng chiến với nhà Minh. Khẳng định sự độc lập của nước Đại Việt. Đây được coi là bản tuyên ngôn độc lập thứ hai của Việt Nam sau bài thơ thần Nam quốc sơn hà. Tuy nhiên Bình Ngô Đại Cáo không phải chỉ được tiếp nhận chủ yếu như một văn bản hành chính mà còn được đón nhận như một kiệt tác văn chương. Vì vậy khúc tráng ca bất diệt ấy lại trở thành một khúc Khải Hoàn về một kỷ nguyên mới của dân tộc, kỷ nguyên hoàn toàn độc lập, tự do.
Nguyễn Trãi là một nghệ sĩ chân chính và là một nhà nhân đạo từ trong cốt tủy. Tinh thần nhân đạo là phẩm chất bắt buộc phải có trong mỗi người cầm bút, là tiêu chuẩn điều kiện để đánh giá mức độ chân chính của nhà văn. Bởi vậy tác phẩm văn học chân chính thể hiện cái tâm của người nghệ sĩ phải hàm chứa tinh thần nhân văn sâu sắc, chứa đựng niềm vui, nỗi khổ đau của con người. Bình Ngô đại cáo chính là một tác phẩm như thế. Tinh thần nhân văn được Nguyễn Trãi thể hiện trong bài cáo trước hết nằm ở quan niệm về tư tưởng nhân nghĩa của ông. Ngay từ đầu Nguyễn Trãi đã khẳng định sự đấu tranh này là vì lợi ích của nhân dân.
Từng nghe
Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân
Quân điếu phạt trước lo trừ bạo
Nhân nghĩa vốn là một tư tưởng của đạo Nho là mối quan hệ giữa người với người dựa trên cơ sở của tình yêu thương và đạo lý nhưng ở đây. Với bốn chữ "yên dân", "trừ bạo", Nguyễn Trãi đã nâng nó lên một tầm cao mới, trở thành một lý tưởng xã hội, một đạo lý dân tộc có giá trị đến muôn đời. Việc nhân nghĩa ở đời cốt là lo cho dân được ấm no hạnh phúc. Nguyễn Trãi khẳng định đạo lý lấy dân làm gốc là quy luật tất yếu của mọi thời đại.
Ở đây có thể nói Nguyễn Trãi sử dụng tài tình nghịch lý "Gậy ông đập lưng ông". Ông dùng chính những luận điểm kinh điển về nhân nghĩa của tư tưởng Trung Hoa từng được các bậc thánh nhân như Khổng Tử đúc kết lại mà bọn tướng Minh đã thuộc để quật lại bọn chúng. Đối với Nguyễn Trãi, nhân nghĩa không còn là một quan điểm đạo đức hạn hẹp mà còn là một lý tưởng xã hội. Cả cuộc đời ông chưa từng có một giây phút nào ngưng lo nghĩ cho dân cho nước.
Dẽ có ngu cầm đàn một tiếng
Dân giàu đủ khắp đòi phương
Bậc anh hùng ấy lo cho dân bằng tất cả tình thương tận sâu nơi đáy lòng, dân giàu nước mạnh, dân lo đủ, nước thái bình. Đó chính là giấc mơ Nguyễn Trãi luôn khắc khoải suốt cuộc đời. Dẫu cho cuộc đời ấy phải chịu nhiều đắng cay và oan khuất. Hơn hết nó còn là một học thuyết nhân sinh ấp ủ đã đến lúc bật ra thành lời. Nếu giấc mơ kia là của bậc đại nhân thì cái lõi tư tưởng của giấc mơ là của bậc đại trí. Đó là tư tưởng nhân nghĩa đã được Nguyễn Trãi vạch rõ ngay trong hai câu mở đầu. Bình Ngô đại cáo một tư tưởng rất tiến bộ, tích cực, phù hợp với tinh thần của thời đại và cho đến ngày nay vẫn còn nguyên giá trị
Nguyễn Trãi nêu lên một tư tưởng đầy nhân văn, để từ đó đi đến khẳng định chân lý độc lập của dân tộc. Bằng lối văn biền ngẫu nhịp nhàng, giọng điệu đầy hào hùng, khí thế. Bình Ngô đại cáo đã mở màn với những lời khẳng định Đại Việt là đất nước của chúng ta:
Như nước Đại Việt ta từ trước
Vốn xưng nền văn hiến đã lâu
Núi sông bờ cõi đã chia
Phong tục Bắc Nam cũng khác
Từ Triệu, Đinh, Lý, Trần bao đời xây nền độc lập
Cùng Hán, Đường, Tống, Nguyên
Mỗi bên xưng đế một phương
Tuy mạnh yếu từng lúc khác nhau
Song hào kiệt đời nào cũng có
Đây là đoạn văn đã chạm khắc vào lịch sử dân tộc những giá trị bất khả xâm phạm về nền độc lập một cách đầy đủ nhất. Với lối lập luận so sánh sắc bén đa chiều, đã khẳng định những phương diện cốt lõi để định danh chủ quyền quốc gia. Với một từ "ta" mà người đọc có thể cảm nhận được giọng điệu tự hào, khí thế khi Nguyễn Trãi hùng hồn tuyên bố chủ quyền đất nước với quân giặc.
Nguyễn Trãi đã đưa ra các yếu tố cấu tạo của một quốc gia độc lập: nước Việt ta đã có nền văn hiến, có núi sông bờ cõi, ranh giới phân định, có phong tục tập quán phong phú, có các triều đại, có nhân tài diệt giặc. Nguyễn Trãi đã nâng tầm chân lý độc lập lên nhiều phương diện cụ thể chứ không còn mơ hồ như trước. Đặc biệt là sức thuyết phục đó chính là đem đặt trong thế so sánh giữa hai quốc gia Đại Việt với Đại Hán. Cách khẳng định chân lý độc lập vì thế mà có giá trị cao hơn. Vừa chắc chắn, vừa nâng tầm vị thế của dân tộc ta ngang hàng với Đại Hán. Để nêu bật tư thế độc lập, tự cường của dân tộc. Nguyễn Trãi đã sử dụng cách diễn đạt sóng đôi Đại Việt và Trung Hoa đã bao đời song song tồn tại. Ngoài ra câu văn còn được tăng sức thuyết phục lên gấp bội khi Nguyễn Trãi sử dụng nhiều từ ngữ chỉ tính chất hiển nhiên vốn có khi nêu rõ sự tồn tại của Đại Việt.
Bình Ngô đại cáo đã ghi nhận một chân lý độc lập đầy mạnh mẽ đầy sức thuyết phục. Độc lập ấy có được không phải do trời định mà là do nhân định. Chính nhân dân bao đời là người đã gây dựng nền độc lập, biết bao xương máu đổ xuống để xây dựng lên hình hài tổ quốc. Vì thế điều đó là bất khả xâm phạm.
Theo đó Nguyễn Trãi đã nêu lên những tội ác của quân giặc đối xử với nước Việt Nam ta. Để lên án những hành động của chúng. Với tư tưởng nhân nghĩa cao cả, đem "đại nghĩa để thắng hung tàn, lấy chí nhân để thay cường bạo". Nguyễn Trãi đã đưa ra một chân lý phải giương cao ngọn cờ nhân nghĩa an dân, cố gắng đoàn kết lòng dân, làm sức mạnh của nước.
Bình Ngô đại cáo là khúc Khải Hoàn ca, anh hùng ca sáng chói cả một thời đại. Đã hội tụ biết bao nhiêu cảm xúc, đó là tiếng chuông ngân vang đồng vọng từ quá khứ dội về khiến người đọc cảm nhận được khí thế hào hùng của ông cha ta.
Trên đây là bài chứng minh Bình Ngô Đại Cáo là một bản tuyên ngôn độc lập Luật Minh Khuê xin gửi tới bạn đọc.
