Có bắt buộc phải tổ chức bồi dưỡng bằng hiện vật trong ca làm việc?

1. Chế độ bồi dưỡng bằng hiện vật áp dụng với đối tượng nào?

Các công việc hoặc môi trường lao động liên quan đến sự nặng nhọc, độc hại và nguy hiểm thường xuất hiện trong nhiều ngành nghề đặc thù như sinh hóa, xây dựng, khai thác, điện, xi măng, da giày, dệt may, địa chất và nhiều lĩnh vực khác. Tuy nhiên, không phải tất cả những người làm việc trong những ngành nghề này đều được coi là lao động nặng nhọc, độc hại và nguy hiểm. Chỉ những người thực hiện các công việc đặc thù trong ngành nghề đó mới được hưởng chính sách hỗ trợ.

Việc phân loại người lao động thuộc diện được hỗ trợ chính sách này do Nhà nước và doanh nghiệp thực hiện dựa trên các quy định chính thức trong văn bản luật. Chính sách bồi dưỡng bằng hiện vật là một biện pháp hỗ trợ được cơ quan nhà nước áp dụng để giúp đỡ những người lao động đang làm việc trong môi trường độc hại và nguy hiểm.

Luật An toàn và Vệ sinh lao động năm 2015 đã quy định rõ việc bồi dưỡng bằng hiện vật cho người lao động làm việc trong môi trường có yếu tố nguy hiểm hoặc có yếu tố có hại do người sử dụng lao động thực hiện.

Thông tư 24/2022/TT-BLĐTBXH đã đưa ra các đối tượng được hưởng chế độ bồi dưỡng bằng hiện vật. Đối tượng bao gồm người lao động theo quy định tại khoản 1, 2 và 4 của Điều 2 Luật An toàn và Vệ sinh lao động, người sử dụng lao động theo quy định tại khoản 2 của Điều 3 Bộ luật Lao động, và cơ quan, tổ chức và cá nhân khác có liên quan đến việc thực hiện bồi dưỡng bằng hiện vật.

Do đó, các đối tượng được hưởng chế độ bồi dưỡng bằng hiện vật bao gồm người lao động làm việc theo hợp đồng lao động, bao gồm cả người thử việc và người học nghề, tập nghề để làm việc cho người sử dụng lao động, cán bộ, công chức, viên chức và người thuộc lực lượng vũ trang nhân dân, người lao động làm việc không theo hợp đồng lao động, cũng như người lao động Việt Nam đi làm việc tại nước ngoài theo hợp đồng và người lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam.

2. Điều kiện hưởng chế độ bồi dưỡng bằng hiện vật dành cho người lao động

Liên quan đến vấn đề này, quy định về chế độ bồi dưỡng bằng hiện vật đối với người lao động làm việc trong môi trường có yếu tố nguy hiểm và độc hại được hướng dẫn tại Điều 2 của Thông tư 25/2013/TT-BLĐTBXH, do Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội ban hành. Theo quy định này, để được hưởng chế độ bồi dưỡng bằng hiện vật, người lao động cần phải đáp ứng các điều kiện sau đây:

- Thực hiện các nghề, công việc thuộc danh mục nghề, công việc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, và nguy hiểm, cũng như danh mục nghề, công việc nặng nhọc, độc hại và nguy hiểm do Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội quy định. Điều này đảm bảo rằng chỉ những người lao động thực hiện các công việc đặc thù trong môi trường độc hại và nguy hiểm mới được hưởng chế độ hỗ trợ này.

- Đang làm việc trong môi trường lao động có ít nhất một trong các yếu tố nguy hiểm, độc hại không đạt tiêu chuẩn vệ sinh theo quy định của Bộ Y tế hoặc trực tiếp tiếp xúc với các nguồn gây bệnh truyền nhiễm. Để xác định các yếu tố nguy hiểm, độc hại này, đơn vị đủ điều kiện đo và kiểm tra môi trường lao động (được gọi tắt là đơn vị đo, kiểm tra môi trường lao động) sẽ thực hiện việc đo và kiểm tra môi trường lao động theo quy định của Bộ Y tế.

Vì vậy, để được hưởng chế độ bồi dưỡng bằng hiện vật, người lao động phải đáp ứng đồng thời hai điều kiện trên, đảm bảo rằng họ đang thực sự đối diện với môi trường lao động nguy hiểm và độc hại, và làm việc trong các nghề, công việc mà cần đến sự hỗ trợ và bồi dưỡng bằng hiện vật từ cơ quan nhà nước.

3. Có bắt buộc phải tổ chức bồi dưỡng bằng hiện vật trong ca làm việc?

Theo quy định tại Điều 5 của Thông tư 24/2022/TT-BLĐTBXH, các nguyên tắc bồi dưỡng bằng hiện vật được đề ra như sau:

- Tổ chức bồi dưỡng bằng hiện vật phải được thực hiện trong ca làm việc hoặc trong ngày làm việc, đảm bảo thuận tiện, an toàn và vệ sinh thực phẩm. Tuy nhiên, trong trường hợp người lao động thực hiện công việc lưu động, phân tán, ít người hoặc các công việc khác có tổ chức lao động không ổn định, mà không thể tổ chức bồi dưỡng tập trung tại một địa điểm, người sử dụng lao động phải cung cấp hiện vật cho người lao động để họ tự bồi dưỡng theo quy định. Trong trường hợp này, người sử dụng lao động cần lập danh sách cấp phát có chữ ký nhận của người lao động và thường xuyên kiểm tra việc thực hiện bồi dưỡng của họ.

- Không được sử dụng tiền mặt hoặc trích từ lương (bao gồm cả việc tính vào đơn giá tiền lương) để thay thế cho hiện vật bồi dưỡng. Điều này nhấn mạnh việc bồi dưỡng bằng hiện vật là một chế độ hỗ trợ độc lập và không liên quan đến việc trích lương hoặc sử dụng tiền mặt.

- Khuyến khích người sử dụng lao động xem xét và quyết định việc thực hiện bồi dưỡng bằng hiện vật ở mức 1 (13.000 đồng) đối với người lao động không làm các nghề, công việc thuộc danh mục nghề, công việc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm và nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm do Bộ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội quy định. Điều này tạo điều kiện để người lao động được hưởng chế độ bồi dưỡng bằng hiện vật, ngay cả khi công việc của họ không thuộc danh mục nghề nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm nhưng vẫn phải làm việc trong môi trường có yếu tố nguy hiểm, có hại.

- Chi phí bồi dưỡng bằng hiện vật được hạch toán vào chi phí hoạt động thường xuyên và chi phí sản xuất kinh doanh theo quy định của pháp luật. Điều này đảm bảo rằng người sử dụng lao động không chịu áp lực tài chính lớn khi thực hiện chế độ bồi dưỡng bằng hiện vật và có khả năng hỗ trợ người lao động một cách hiệu quả và bền vững.

Vì vậy, việc tổ chức bồi dưỡng bằng hiện vật phải được thực hiện trong ca làm việc hoặc trong ngày làm việc, đồng thời đảm bảo thuận tiện, an toàn và vệ sinh thực phẩm. Trong trường hợp công việc của người lao động là lưu động, phân tán hoặc tổ chức lao động không ổn định, và không thể tổ chức bồi dưỡng tập trung tại một địa điểm, người sử dụng lao động phải cung cấp hiện vật cho người lao động để họ tự bồi dưỡng theo quy định. Đồng thời, người sử dụng lao động cần lập danh sách cấp phát hiện vật và thường xuyên kiểm tra việc thực hiện bồi dưỡng của người lao động. 

4. Xử phạt đối với hành vi không thực hiện chế độ bồi dưỡng bằng hiện vật cho người lao động

Theo quy định tại khoản 8 của Điều 22 trong Nghị định 12/2022/NĐ-CP, chính phủ đã quy định những hành vi vi phạm liên quan đến việc tổ chức bồi dưỡng bằng hiện vật của người sử dụng lao động. Những vi phạm này bao gồm những trường hợp mà người sử dụng lao động không trang bị đầy đủ hoặc cung cấp phương tiện bảo vệ cá nhân không đạt chất lượng theo quy định. Ngoài ra, cũng có trường hợp người sử dụng lao động không thực hiện chế độ bồi dưỡng bằng hiện vật đối với người lao động hoặc cung cấp hiện vật thấp hơn mức quy định. Một hành vi vi phạm nữa là trả tiền thay cho bồi dưỡng bằng hiện vật cho người lao động làm việc trong điều kiện có yếu tố nguy hiểm hoặc yếu tố có hại.

Trong việc xử lý vi phạm này, quy định cụ thể các mức phạt tiền nhằm cảnh cáo và xử lý những vi phạm trên đối với người sử dụng lao động. Cụ thể, mức phạt tiền được áp dụng tuỳ theo số lượng người lao động vi phạm và được quy định như sau:

- Vi phạm từ 01 người đến 10 người lao động: Mức phạt từ 3.000.000 đồng đến 6.000.000 đồng.

- Vi phạm từ 11 người đến 50 người lao động: Mức phạt từ 6.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng.

- Vi phạm từ 51 người đến 100 người lao động: Mức phạt từ 10.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng.

- Vi phạm từ 101 người đến 300 người lao động: Mức phạt từ 15.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng.

- Vi phạm từ 301 người lao động trở lên: Mức phạt từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng.

Nhưng không chỉ dừng lại ở việc xử phạt hành chính, để khắc phục hậu quả và bảo đảm quyền lợi cho người lao động, Nghị định còn yêu cầu người sử dụng lao động bị vi phạm phải trả cho người lao động khoản bồi dưỡng bằng hiện vật theo đúng mức phạt tiền đã quy định đối với những hành vi không thực hiện chế độ bồi dưỡng bằng hiện vật hoặc cung cấp hiện vật thấp hơn mức quy định cho những trường hợp người lao động làm việc trong điều kiện có yếu tố nguy hiểm, độc hại.

Lưu ý rằng việc áp dụng mức phạt tiền nêu trên chỉ áp dụng cho cá nhân, trong khi đối với tổ chức, mức phạt tiền sẽ gấp đôi mức phạt tiền đối với cá nhân. Do đó, việc tuân thủ và chấp hành đầy đủ các quy định về bồi dưỡng bằng hiện vật là rất cần thiết, không chỉ để tránh vi phạm và chịu mức phạt cao, mà còn để đảm bảo an toàn và quyền lợi của người lao động trong quá trình làm việc.

Bài viết liên quan: Chế độ bồi dưỡng bằng hiện vật?

Luật Minh Khuê xin tiếp nhận yêu cầu tư vấn của quý khách hàng qua số hotline: 1900.6162 hoặc email: lienhe@luatminhkhue.vn. Xin chân thành cảm ơn!