1. Ra mồ hôi tay chân là bệnh gì?

Ra mồ hôi tay chân là tình trạng đổ mồ hôi tay chân ngay cả khi đang nghỉ ngơi, không hoạt động thể chất, trong không gian mát mẻ, và tâm trạng bình thường… có thể bạn đang gặp tình trạng tăng tiết mồ hôi. Đây là một rối loạn của cơ thể do sự kích thích quá mức của các thụ thể cholinergic trên các tuyến mồ hôi (Eccrine) gây đổ mồ hôi nhiều.
Đặc trưng của tình trạng rối loạn này là mồ hôi tiết ra nhiều hơn nhu cầu của cơ thể để điều hòa nội mô, gây khó chịu cho người bệnh. Do các tuyến mồ hôi tập trung nhiều ở vùng lòng bàn tay, nách, bàn chân… nên việc ra mồ hôi nhiều ở tay chân thường sẽ gây ảnh hưởng trực tiếp đến sinh hoạt thường ngày và công việc của người bệnh.
 

2. Nguyên nhân gây ra mồ hôi tay chân nhiều

Trong đa số trường hợp, đổ mồ hôi tay chân nhiều là nguyên phát (vô căn), hoặc thi thoảng chúng ta sẽ nhận thấy một số nguyên nhân rõ ràng gây tăng tiết mồ hôi và việc điều trị sẽ dễ dàng khi kiểm soát được nguyên nhân. 
 

2.1 Nguyên nhân nguyên phát (vô căn)

Trong hầu hết những bệnh nhân có đổ mồ hôi toàn thể gây tiết nhiều mồ hôi ở tay và chân không có nguyên nhân cụ thể, các tác giả trên thế giới nhận thấy nhóm bệnh nhân này thường có hệ thống thần kinh giao cảm hoạt động quá mức và một phần cũng do gen di truyền.
 

2.2 Hệ thần kinh giao cảm

Hệ thống thần kinh giao cảm giúp kiểm soát hầu hết các chức năng cơ bản của cơ thể, ví dụ như sự di chuyển của thức ăn đường tiêu hóa; quá trình lọc và bài tiết nước tiểu ra khỏi thận và bàng quang. Ngoài ra, hệ thần kinh giao cảm cũng hoạt động như một máy điều hòa nhiệt độ. Nếu cảm nhận được cơ thể đang quá nóng, não sẽ gửi tín hiệu đến hàng triệu tuyến mồ hôi trong cơ thể để sản xuất mồ hôi (thành phần chính là nước). Mồ hôi làm mát da và làm giảm nhiệt độ của cơ thể.
Tuyến mồ hôi ngoại tiết (Eccrine gland) có liên quan chặt chẽ đến tình trạng này, vì nó tiết trực tiếp mồ hôi ra da. Hơn nữa, tuyến eccrine tập trung nhiều ở vùng bàn tay, nách, bàn chân… những khu vực này thường bị ảnh hưởng bởi hội chứng này. Các nhà khoa học cho rằng, trong trường hợp mắc chứng tăng tiết mồ hôi nguyên phát, mặc dù không cần làm mát cơ thể nhưng não bộ không vì lý do gì cũng gửi nhiều tín hiệu hơn đến các tuyến eccrine thông qua hệ thần kinh giao cảm dẫn đến ra mồ hôi tay chân nhiều.

 

2.3 Gen

Theo các chuyên gia, một số trường hợp có liên quan đến ba mẹ anh chị trực hệ, nguyên nhân có thể là do gen di truyền. Đột biến gen sẽ gây biến đổi tế bào của người bệnh làm rối loạn hoạt động điều tiết mồ hôi bình thường của cơ thể.
 

2.4 Nhóm nguyên nhân thứ phát

Ra mồ hôi tay chân nhiều có thể do một số nguyên nhân gây kích hoạt tăng tiết mồ hôi như:
Đang mang thai
Thời kỳ mãn kinh
Rối loạn lo âu
Hạ đường huyết
Béo phì
Nghiện rượu
Bệnh Parkinson
Một số loại thuốc chống trầm cảm, propranolol, pilocarpine, bethanechol
Đang có tình trạng nhiễm trùng
Bệnh của tế bào máu hoặc tủy xương, như u lympho Hodgkin
 

3. Triệu chứng thường gặp

Ra mồ hôi tay chân tùy mức độ có thể ảnh hưởng khác nhau đến cuộc sống người bệnh, theo thời gian triệu chứng có thể giảm một phần khi lớn tuổi. Tuy nhiên, đổ mồ hôi tay chân nhiều có thể là thách thức và khiến người bệnh lo âu, bất an trước khi bệnh có thể thuyên giảm một phần khi lớn tuổi hơn. (3)
Các triệu chứng thường gặp có thể kể đến như:
Ra mồ hôi nhiều ở nách
Thấm ướt đẫm ở áo buộc phải thay áo vài lần trong ngày
Đổ mồ hôi đọng thành “giọt sương” ở lòng bàn tay
Da mềm, mỏng, bong tróc
Nhiễm trùng da và nấm da gây ngứa ngáy

 

4 . Các cách chữa trị mồ hôi tay chân

Hiện nay, có một số cách chữa trị ra mồ hôi tay chân đang được áp dụng phổ biến đó là:
Chất chống mồ hôi dùng ngoài: Đây là thuốc trị mồ hôi tại chỗ dùng để bôi thoa, xịt ngoài da có chứa thành phần hóa học chính là muối nhôm. Khi thuốc tiếp xúc với da, mồ hôi sẽ hòa tan và kéo các hạt muối nhôm này vào lỗ chân lông, tạo thành nút bịt kín ống dẫn mồ hôi, ngăn cản thoát ra ngoài. Chất chống mồ hôi có thể duy trì tác dụng tối đa từ 24 – 48 tiếng tùy loại. Trước khi bôi chất chống mồ hôi bạn nên rửa sạch và lau khô tay chân, nên sử dụng thuốc vào buổi tối, nếu mồ hôi vẫn ra có thể thoa lại vào ban ngày. Tuy nhiên, chất chống mồ hôi có thể gây kích ứng da, nóng rát, dày sần, hoặc mẩn đỏ khi sử dụng thường xuyên. Mặc dù rất tiện dụng, nhưng việc sử dụng chất chống mồ hôi chỉ là biện pháp tạm thời để giúp ngừng chảy mồ hôi tay chân, do đó bạn chỉ nên dùng khi cần thiết.
Thuốc uống điều trị mồ hôi tay chân: Nếu bạn đã sử dụng chất chống mồ hôi ngoài da nhưng không hiệu quả, bác sĩ có thể kê đơn thuốc uống. Các loại thuốc thường được sử dụng là các thuốc kháng Cholinergic như Oxybutynin, Glycopyrrolate, Propantheline... hoặc thuốc chẹn beta như Atenolol, Metoprolol... Cả 2 nhóm thuốc này đều có hiệu lực mạnh hơn vì làm ức chế hệ thần kinh giao cảm. Thuốc uống điều trị mồ hôi tay chân còn ức chế tiết mồ hôi trên toàn cơ thể, hiệu quả của thuốc kéo dài trong vòng 4 – 6 tiếng sau khi uống. Tuy nhiên, bạn cần phải thận trọng và tuân thủ chỉ định của bác sỹ khi dùng các loại thuốc này, vì nó có thể gây ra các tác dụng phụ như bí tiểu, táo bón, khô miệng, loạn nhịp tim, tụt huyết áp, nhìn mờ, chóng mặt...
Cách chữa trị mồ hôi tay chân bằng thảo dược: Nếu bạn lo ngại tác dụng phụ của thuốc tây thì việc sử dụng những sản phẩm trị mồ hôi tay chân từ thảo dược là lựa chọn an toàn, lành tính hơn. Phương pháp này cũng được đánh giá cao bởi hiệu quả giảm tiết mồ hôi tốt và tác dụng lâu dài. Trong đó, có một số thảo dược đã được nghiên cứu khoa học chứng minh tác dụng như Thiên môn đông, Hoàng kỳ, Sơn thù du,... Theo nghiên cứu của Viện Dược liệu – Đại học Bundelkhand, Ấn Độ, cho thấy Thiên môn đông có hoạt tính ổn định trên hệ thần kinh thực vật, giúp giảm sự hưng phấn của hệ thần kinh giao cảm tương tự như các thuốc kháng Cholinergic, đây chính là điểm mấu chốt để có thể kiểm soát tình trạng ra mồ hôi tay chân một cách tối ưu.
Phương pháp điện di ion: Điện di ion là phương pháp sử dụng một thiết bị gọi là máy điện di, nó hoạt động dựa trên nguyên lý là cho vùng da bị tiết nhiều mồ hôi tiếp xúc với nước có dòng điện cường độ thấp (khoảng 10 – 30mA) chạy qua để vô hiệu hóa tạm thời các tuyến mồ hôi tại chỗ. Bạn sẽ đặt bàn tay, bàn chân vào khay điện di chứa nước, thời gian cho mỗi lần điện di từ 20 – 40 phút. Thời gian đầu cần điều trị 3 – 4 buổi/tuần, sau đó khi lượng mồ hôi giảm thì giảm dần rồi duy trì 1 buổi/tuần. Tuy nhiên, phương pháp điện di ion có thể gây ra các tác dụng phụ như là ngứa, khô da quá mức hoặc bỏng điện... Người bị bệnh động kinh, bệnh tim, ghép máy tạo nhịp hoặc dụng cụ bằng kim loại trong cơ thể không thể sử dụng phương pháp điện di ion và giải pháp này cũng chỉ giúp cải thiện được tình trạng ra mồ hôi tạm thời.
Phương pháp tiêm botox: Chất botox có bản chất là độc tố botulinum A được chia thành nhiều liều nhỏ và tiêm lần lượt vào lòng bàn chân, lòng bàn tay của bạn. Botox sẽ ức chế hệ thần kinh giao cảm tại chỗ, không cho giải phóng Acetylcholine, từ đó làm giảm mồ hôi. Một số tác dụng phụ có thể xảy ra khi tiêm botox như là sưng đau tại chỗ, khó cử động tay chân hay yếu cơ tạm thời, nhìn mờ... Mỗi liệu trình tiêm botox có hiệu quả trong khoảng 4 – 6 tháng, khi thuốc hết tác dụng cần phải tiêm nhắc lại. Tuy nhiên, đây lại là một phương pháp khá tốn kém, chi phí dao động từ 4 – 10 triệu đồng/1 lần tiêm, nên không phải bệnh nhân nào cũng có thể sử dụng được.
Phẫu thuật cắt hạch giao cảm: Phẫu thuật cắt hạch giao cảm được chỉ định cho người bị tăng tiết mồ hôi tay. Trước đây, các bác sỹ cũng từng thực hiện phương pháp này để điều trị mồ hôi chân nhưng vì nó gây liệt dương, tiểu không tự chủ... nên hiện nay không còn áp dụng. Với phương pháp này, bác sỹ phẫu thuật sẽ tiến hành mổ nội soi lồng ngực để loại bỏ 2 chuỗi hạch giao cảm nằm từ đốt sống ngực L2 đến L4, đây chính là nơi tiếp nhận tín hiệu giữa hệ thần kinh giao cảm và tuyến mồ hôi ở tay. Cắt hạch giao cảm là phương pháp điều trị ra mồ hôi tay có hiệu quả khá tốt, tuy nhiên, nó lại có rủi ro cao hơn, sau phẫu thuật bạn có thể gặp phải như: Tăng tiết mồ hôi bù trừ (50 – 90%), xuất huyết nhiễm trùng đau ngực, tràn dịch màng phổi, rối loạn nhịp tim sụp mí mắt...
Khi áp dụng các phương pháp điều trị mồ hôi tay chân kể trên, để kiểm soát mồ hôi tốt hơn, bạn cần lưu ý:
  • Hạn chế sử dụng rượu bia, cà phê, đồ uống chứa caffein;
  • Tránh ăn đồ ăn cay nóng, hạn chế sử dụng các loại gia vị nóng như ớt, tiêu, tỏi...;
  • Luôn giữ tinh thần thư giãn thoải mái, không nên căng thẳng và thức khuya;
  • Uống đủ nước từ 1.5 – 2 lít/ngày, tăng cường bổ sung các loại rau củ và trái cây tươi;
  • Bạn có thể ngâm tay chân với lá lốt, chè xanh hoặc nước muối... điều này sẽ giúp giảm mồ hôi tốt hơn;
  • Nên đi dép, sandal hoặc giày vải, giày hở mũi để cho bàn chân được thông thoáng. Tránh đi giày chật, giày nhựa tổng hợp gây bí chân.
  • Lựa chọn tất có chất liệu cotton, sợi tre thấm mồ hôi tốt và thay tất hằng ngày.
Như vậy có thể thấy cho đến hiện nay, chúng ta chưa có cách trị mồ hôi tay chân dứt điểm. Các phương pháp điều trị trên đều chỉ là tạm thời và có thể gặp phải một số tác dụng phụ trong quá trình sử dụng, vì vậy bạn cần cân nhắc trước khi lựa chọn.