1. Chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam
Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ vừa thông qua Nghị định 102/2022/NĐ-CP ngày 12/12/2022, qui định về nhiệm vụ, quyền hạn, và cơ cấu tổ chức của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. Nghị định này sẽ có hiệu lực thi hành kể từ ngày 1/1/2023, thay thế Nghị định số 16/2017/NĐ-CP ngày 17/2/2017 của Chính phủ về nhiệm vụ, quyền hạn, và cơ cấu tổ chức của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.
Theo quy định mới, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (hay còn được gọi là Ngân hàng Nhà nước) sẽ hoạt động như một cơ quan ngang bộ của Chính phủ và là Ngân hàng Trung ương của Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Ngân hàng Nhà nước sẽ đảm nhiệm các chức năng quản lý nhà nước liên quan đến tiền tệ, hoạt động ngân hàng, và thị trường ngoại hối (bao gồm tiền tệ và ngân hàng). Ngoài ra, Ngân hàng Nhà nước còn thực hiện các nhiệm vụ của một Ngân hàng Trung ương, như phát hành tiền tệ, hỗ trợ các tổ chức tín dụng và cung cấp dịch vụ tiền tệ cho Chính phủ. Đồng thời, Ngân hàng Nhà nước quản lý các dịch vụ công thuộc phạm vi quản lý của họ theo quy định của pháp luật.
Ngân hàng Nhà nước thực hiện các nhiệm vụ và quyền hạn theo quy định tại Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Nghị định số 123/2016/NĐ-CP ngày 01/9/2016 của Chính phủ về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, và cơ cấu tổ chức của Bộ, cơ quan ngang bộ, cùng với Nghị định số 101/2020/NĐ-CP ngày 28/8/2020 của Chính phủ, sửa đổi và bổ sung một số điều của Nghị định số 123/2016/NĐ-CP, cũng như các nhiệm vụ và quyền hạn cụ thể khác.
Trong đó, Ngân hàng Nhà nước trình Chính phủ dự án luật, dự thảo nghị quyết của Quốc hội, dự án pháp lệnh, dự thảo nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Đồng thời, Ngân hàng Nhà nước thực hiện dự thảo nghị định của Chính phủ theo kế hoạch xây dựng pháp luật hàng năm của mình, đã được phê duyệt, cùng với các nghị quyết, dự án và đề án theo sự chỉ đạo của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ. Ngân hàng Nhà nước tham gia vào việc xây dựng chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển hàng năm và dài hạn, chương trình mục tiêu quốc gia, chương trình hành động, cũng như các dự án và công trình quan trọng quốc gia thuộc lĩnh vực quản lý của Ngân hàng Nhà nước.
Ngoài ra, Ngân hàng Nhà nước đặt ra chỉ tiêu lạm phát hàng năm và trình Chính phủ. Ngân hàng Nhà nước cũng sử dụng các công cụ để thực hiện chính sách tiền tệ quốc gia, bao gồm tái cấp vốn, quản lãi suất, tỷ giá hối đoái, dự trữ bắt buộc, nghiệp vụ thị trường mở, phát hành tín phiếu Ngân hàng Nhà nước, và các công cụ và biện pháp khác.
Ngoài các nhiệm vụ chung, Ngân hàng Nhà nước có quyền ra quyết định áp dụng biện pháp xử lý đặc biệt đối với các tổ chức tín dụng vi phạm nghiêm trọng các quy định về tiền tệ và ngân hàng, gây nguy cơ mất an toàn cho hệ thống ngân hàng. Biện pháp này có thể bao gồm mua cổ phần của tổ chức tín dụng, đình chỉ hoặc miễn nhiệm chức vụ của người quản lý và điều hành của tổ chức tín dụng, quyết định sáp nhập, hợp nhất, hoặc giải thể tổ chức tín dụng, đặt tổ chức tín dụng vào tình trạng kiểm soát đặc biệt, và thực hiện các nhiệm vụ và quyền hạn theo quy định của pháp luật về phá sản đối với tổ chức tín dụng.
Ngân hàng Nhà nước cũng có trách nhiệm kiểm tra, thanh tra, và giám sát các hoạt động ngân hàng, hoạt động ngoại hối, hoạt động kinh doanh vàng, hoạt động phòng, chống rửa tiền, kiểm soát tín dụng, và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật trong lĩnh vực tiền tệ, ngân hàng, ngoại hối, và phòng, chống rửa tiền theo quy định của pháp luật.
Quản lý hoạt động liên quan đến ngoại hối trong các loại giao dịch như giao dịch vãng lai, giao dịch vốn, và sử dụng ngoại hối trên lãnh thổ Việt Nam được thực hiện theo quy định của pháp luật. Nhiệm vụ này bao gồm cả hoạt động kinh doanh, cung cấp dịch vụ ngoại hối, cũng như các giao dịch khác liên quan đến ngoại hối. Ngoài ra, quản lý hoạt động ngoại hối khu vực biên giới được thực hiện theo quy định của pháp luật.
Ngân hàng Nhà nước cũng có trách nhiệm quản lý dự trữ ngoại hối theo quy định của pháp luật. Điều này bao gồm việc mua bán ngoại hối trên thị trường trong nước với mục tiêu chính sách tiền tệ quốc gia, mua bán ngoại hối với ngân sách nhà nước, các tổ chức quốc tế và các nguồn tài chính khác, cũng như mua bán ngoại hối trên thị trường quốc tế và thực hiện các giao dịch ngoại hối khác theo quy định của pháp luật.
Hơn nữa, Ngân hàng Nhà nước đại diện cho Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và Chính phủ Việt Nam tại các tổ chức quốc tế như Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), Nhóm Ngân hàng Thế giới (WB), Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB), Ngân hàng Đầu tư Quốc tế (IIB), Ngân hàng Hợp tác Kinh tế Quốc tế (IBEC), Ngân hàng Đầu tư cơ sở hạ tầng Châu Á (AIIB) và các tổ chức tiền tệ, ngân hàng quốc tế khác.
2. Có những đơn vị sự nghiệp nào thuộc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam?
Cấu trúc tổ chức của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam được xác định theo Điều 3 của Nghị định 102/2022/NĐ-CP, bao gồm các đơn vị sau đây:
(1) Vụ Chính sách tiền tệ.
(2) Vụ Quản lý ngoại hối.
(3) Vụ Thanh toán.
(4) Vụ Tín dụng các ngành kinh tế.
(5) Vụ Dự báo, thống kê.
(6) Vụ Hợp tác quốc tế.
(7) Vụ Ổn định tiền tệ - tài chính.
(8) Vụ Kiểm toán nội bộ.
(9) Vụ Pháp chế.
(10) Vụ Tài chính - Kế toán.
(11) Vụ Tổ chức cán bộ.
(12) Vụ Truyền thông.
(13) Văn phòng.
(14) Cục Công nghệ thông tin.
(15) Cục Phát hành và kho quỹ.
(16) Cục Quản lý dự trữ ngoại hối nhà nước.
(17) Cục Quản trị.
(18) Sở Giao dịch.
(19) Cơ quan Thanh tra, giám sát ngân hàng.
(20) Các chi nhánh tại tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương.
(21) Viện Chiến lược ngân hàng.
(22) Trung tâm Thông tin tín dụng Quốc gia Việt Nam.
(23) Thời báo Ngân hàng.
(24) Tạp chí Ngân hàng.
(25) Học viện Ngân hàng.
Các đơn vị từ số 1 đến 20 trong Điều 3 chính là các đơn vị hành chính, có nhiệm vụ hỗ trợ Thống đốc Ngân hàng Nhà nước trong việc thực hiện chức năng quản lý nhà nước và vai trò của Ngân hàng Trung ương. Trong khi đó, các đơn vị từ số 21 đến 25 trong Điều 3 là các đơn vị sự nghiệp, phục vụ chức năng quản lý nhà nước của Ngân hàng Nhà nước.
Chi tiết về cơ cấu tổ chức của các vụ và phòng được quy định như sau:
- Vụ Chính sách tiền tệ có 6 phòng.
- Vụ Tín dụng các ngành kinh tế, Vụ Tổ chức cán bộ, Vụ Tài chính - Kế toán, Vụ Hợp tác quốc tế có 5 phòng.
- Vụ Quản lý ngoại hối, Vụ Thanh toán, Vụ Kiểm toán nội bộ, Vụ Dự báo, thống kê có 4 phòng.
- Vụ Pháp chế có 3 phòng.
Quyết định về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, và cơ cấu tổ chức của Cơ quan Thanh tra và giám sát ngân hàng, cũng như danh sách các đơn vị sự nghiệp công lập khác thuộc Ngân hàng Nhà nước, được Thống đốc Ngân hàng Nhà nước trình Thủ tướng Chính phủ ban hành.
Thống đốc Ngân hàng Nhà nước ban hành quyết định quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, và cơ cấu tổ chức của các đơn vị thuộc Ngân hàng Nhà nước, tuân theo quy định của pháp luật, trừ trường hợp của Cơ quan Thanh tra và giám sát ngân hàng.
Như vậy, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam bao gồm các đơn vị sự nghiệp sau đây:
- Viện Chiến lược Ngân hàng.
- Trung tâm Thông tin Tín dụng Quốc gia Việt Nam.
- Thời báo Ngân hàng.
- Tạp chí Ngân hàng.
- Học viện Ngân hàng.
3. Chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của các đơn vị sự nghiệp thuộc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam do ai quyết định?
Về chức năng của các đơn vị sự nghiệp thuộc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Nghị định 102/2022/NĐ-CP quy định như sau: các đơn vị từ khoản 21 đến khoản 25 trong Điều 3 được xem là các đơn vị sự nghiệp phục vụ chức năng quản lý nhà nước của Ngân hàng Nhà nước. Cụ thể, các đơn vị sự nghiệp thuộc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam được coi là các tổ chức hỗ trợ trong việc thực hiện chức năng quản lý nhà nước của Ngân hàng Nhà nước.
Thẩm quyền quy định về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của các đơn vị sự nghiệp thuộc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam được quy định theo Điều 3 của Nghị định 102/2022/NĐ-CP như sau: Thông đốc Ngân hàng Nhà nước ban hành quyết định để quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của các đơn vị sự nghiệp thuộc Ngân hàng Nhà nước, tuân theo quy định của pháp luật. Tuy nhiên, điều này không áp dụng đối với Cơ quan Thanh tra và giám sát ngân hàng.
Do đó, Thông đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam được ủy quyền thẩm quyền để quy định về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của các đơn vị sự nghiệp thuộc cơ quan này.
Bài viết liên quan: Phân tích các hoạt động chính của ngân hàng nhà nước Việt Nam hiện nay ?
Mọi thắc mắc có liên quan về mặt pháp lý mời quý khách hàng vui lòng liên hệ đến số hotline: 1900.6162 hoặc email: lienhe@luatminhkhue.vn. Xin trân trọng cảm ơn!
