Cơ quan thuộc Chính phủ do ai thành lập và có chức năng gì?

1. Cơ quan thuộc Chính phủ do ai thành lập và có chức năng như thế nào?

Theo quy định tại Điều 42 của Luật Tổ chức Chính phủ 2015, cơ quan thuộc Chính phủ là tổ chức được Chính phủ thành lập. Thủ trưởng cơ quan này có trách nhiệm thực hiện nhiệm vụ và quyền hạn theo chỉ đạo của Chính phủ và phải chịu trách nhiệm trước Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ về các nhiệm vụ và quyền hạn được giao. Điều này có nghĩa là họ phải hoàn thành các nhiệm vụ được giao một cách hiệu quả và đáp ứng các yêu cầu của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ. Nếu không tuân thủ hoặc không đạt được mục tiêu, họ có thể phải chịu trách nhiệm và có thể bị yêu cầu giải trình hoặc bị thay thế.

Theo Điều 2 của Nghị định 10/2016/NĐ-CP, cơ quan thuộc Chính phủ là tổ chức do Chính phủ thành lập, có chức năng phục vụ nhiệm vụ quản lý nhà nước của Chính phủ và thực hiện một số dịch vụ công có tính quan trọng, mà Chính phủ phải trực tiếp chỉ đạo. Cơ quan này cũng phải chịu sự quản lý của Bộ quản lý ngành, lĩnh vực tương ứng.

2. Cơ cấu tổ chức của các cơ quan thuộc Chính phủ

- Cơ cấu tổ chức của các cơ quan thuộc Chính phủ bao gồm:

+ Ban: Hoạt động dưới sự lãnh đạo của người đứng đầu mà không có con dấu riêng. Ban chỉ được thành lập khi có ít nhất 15 người làm việc là công chức hoặc viên chức trở lên.

+ Văn phòng: Được trang bị con dấu riêng.

+ Tổ chức sự nghiệp trực thuộc (nếu có).

Ban và Văn phòng được tổ chức thành các phòng hoặc tổ chức tương đương. Số lượng phòng của Ban và Văn phòng được quy định cụ thể trong Nghị định về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của từng cơ quan thuộc Chính phủ. Trong trường hợp đặc biệt, nếu tổ chức trực thuộc có tên gọi khác, Chính phủ sẽ xem xét và quyết định để phù hợp với chức năng và nhiệm vụ của từng cơ quan.

- Số lượng cấp phó của các tổ chức: Ban và Văn phòng có từ 15 đến 20 người làm việc là công chức hoặc viên chức thì không được bố trí quá 02 cấp phó; có trên 20 người làm việc là công chức hoặc viên chức thì không được bố trí quá 03 cấp phó. Đối với đơn vị sự nghiệp công lập tự bảo đảm một phần hoặc toàn bộ chi thường xuyên từ ngân sách nhà nước, có từ 20 người làm việc là công chức hoặc viên chức trở xuống không được bố trí quá 02 cấp phó; có trên 20 người làm việc là công chức hoặc viên chức thì không được bố trí quá 03 cấp phó. Đối với các đơn vị sự nghiệp công lập tự bảo đảm một phần hoặc toàn bộ chi thường xuyên từ ngân sách nhà nước và chi đầu tư, số lượng cấp phó sẽ được thực hiện theo Đề án tự chủ của đơn vị đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

- Tiêu chí để thành lập phòng thuộc Ban, Văn phòng: Công việc hoặc lĩnh vực mà phòng thực hiện phải bao gồm nhiều mảng công tác và có quy trình quản lý riêng theo yêu cầu của đối tượng quản lý. Khối lượng công việc yêu cầu ít nhất 07 người làm việc là viên chức trở lên. Đối với các cơ quan thuộc Chính phủ tự bảo đảm chi thường xuyên và chi đầu tư, và hoạt động theo cơ chế doanh nghiệp, số lượng người làm việc tối thiểu của phòng bao gồm cả viên chức và nhân viên làm chuyên môn, nghiệp vụ theo chế độ hợp đồng lao động theo cơ chế tự chủ.

- Về số lượng cấp phó của các phòng thuộc Ban, Văn phòng: Phòng có từ 07 đến 09 người làm việc là viên chức sẽ có 01 Phó Trưởng phòng, có từ 10 người làm việc là viên chức trở lên sẽ có không quá 02 Phó Trưởng phòng.

3. Các cơ quan thuộc Chính phủ hiện nay gồm những cơ quan nào?

Hiện nay, có tám cơ quan thuộc Chính phủ bao gồm:

- Đài Tiếng nói Việt Nam: Là cơ quan thuộc Chính phủ, hoạt động như đài phát thanh quốc gia, chịu trách nhiệm trong việc thông tin, tuyên truyền chủ trương, đường lối của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước. Nhiệm vụ của Đài Tiếng nói Việt Nam là giáo dục, nâng cao dân trí, phục vụ đời sống tinh thần của nhân dân thông qua các chương trình phát thanh và các loại hình truyền thông đa phương tiện khác. Đài Tiếng nói Việt Nam được quản lý bởi Bộ Thông tin và Truyền thông về báo chí, phát thanh và truyền hình.

- Ban Quản lý Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh (Ban Quản lý Lăng): Là cơ quan thuộc Chính phủ, có nhiệm vụ bảo quản và bảo vệ thi hài Chủ tịch Hồ Chí Minh, tổ chức các hoạt động tại các địa điểm như Lăng Chủ tịch, Quảng trường Ba Đình và các khu di tích liên quan. Ngoài ra, Ban cũng tổ chức các dịch vụ công theo quy định của pháp luật.

- Bảo hiểm xã hội Việt Nam: Là cơ quan nhà nước thuộc Chính phủ, chịu trách nhiệm tổ chức và thực hiện các chế độ, chính sách bảo hiểm xã hội và y tế, cũng như quản lý và sử dụng các quỹ liên quan. Bảo hiểm xã hội Việt Nam được quản lý bởi Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội về bảo hiểm xã hội và các lĩnh vực liên quan.

- Thông tấn xã Việt Nam: Là cơ quan thuộc Chính phủ, có trách nhiệm trong việc thông tin chính thức của Đảng và Nhà nước, cung cấp thông tin phục vụ yêu cầu lãnh đạo của Đảng và quản lý của Nhà nước. Thông tấn xã Việt Nam được quản lý bởi Bộ Thông tin và Truyền thông.

- Đài Truyền hình Việt Nam: Là cơ quan thuộc Chính phủ, hoạt động như đài truyền hình quốc gia, thực hiện nhiệm vụ thông tin, tuyên truyền chính sách của Đảng và Nhà nước, cũng như giáo dục, nâng cao dân trí qua các chương trình truyền hình. Đài Truyền hình Việt Nam cũng được quản lý bởi Bộ Thông tin và Truyền thông.

- Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam: Là cơ quan thuộc Chính phủ, thực hiện nhiệm vụ nghiên cứu cơ bản về khoa học tự nhiên và phát triển công nghệ. Nhiệm vụ chính của viện là đảm bảo việc sản xuất tri thức và ứng dụng công nghệ trong các lĩnh vực cơ bản, đặc biệt là trong lĩnh vực khoa học tự nhiên và công nghệ. Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ cung cấp luận cứ khoa học và dữ liệu chuyên ngành để hỗ trợ quyết định và hoạch định chính sách phát triển của đất nước trong lĩnh vực khoa học và công nghệ. Ngoài ra, viện cũng có trách nhiệm đào tạo nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực khoa học và công nghệ, từ cấp độ cơ bản đến cao cấp, nhằm đáp ứng nhu cầu về nhân lực chuyên môn và nghiệp vụ cho phát triển bền vững của xã hội.

- Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam: Là cơ quan thuộc Chính phủ, tập trung vào nghiên cứu về khoa học xã hội. Nhiệm vụ của Viện là cung cấp các luận cứ khoa học, dữ liệu và thông tin chuyên ngành để hỗ trợ quyết định và hoạch định chính sách phát triển của đất nước trong lĩnh vực khoa học xã hội. Ngoài ra, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội cũng có vai trò trong việc đào tạo nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực khoa học xã hội, từ các cấp độ đào tạo cơ bản đến cao cấp, nhằm đáp ứng nhu cầu về nhân lực chuyên môn và nghiệp vụ cho phát triển của xã hội. 

- Ủy ban Quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp: Là cơ quan thuộc Chính phủ, được giao thực hiện quyền và trách nhiệm của đại diện chủ sở hữu nhà nước đối với các doanh nghiệp mà Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ hoặc phần vốn nhà nước đầu tư tại các công ty cổ phần, công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên, theo quy định của pháp luật. Ủy ban này có vai trò quản lý, điều hành và thực hiện các quyền và nghĩa vụ của Nhà nước trong việc sở hữu và quản lý vốn tại các doanh nghiệp. Đồng thời, Ủy ban Quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp cũng là đơn vị dự toán cấp I của ngân sách trung ương, tức là nó được phân bổ nguồn lực từ ngân sách trung ương và chịu trách nhiệm quản lý và sử dụng nguồn lực này theo quy định của pháp luật và theo chỉ đạo của Chính phủ.

Ngoài ra, quý bạn đọc có thể tham khảo thêm bài viết: Danh sách các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ và người đứng đầu hiện nay.

Nếu có bất cứ vấn đề pháp lý nào cần hỗ trợ, vui lòng liên hệ tới bộ phận tư vấn pháp luật trực tuyến qua số điện thoại: 1900.6162 hoặc gửi yêu cầu tới địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn. Trân trọng!