1. Đảng Cộng sản Việt Nam

Theo Hiến pháp 2013, Điều 4 quy định về vai trò của Đảng Cộng sản Việt Nam như sau:

- Đảng Cộng sản Việt Nam đóng vai trò tiên phong của giai cấp công nhân và đồng thời là sự tiên phong của Nhân dân lao động và dân tộc Việt Nam, đại diện trung thành cho lợi ích của giai cấp công nhân, Nhân dân lao động và cả dân tộc.

- Đảng dựa trên chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng của mình.

- Đảng là lực lượng lãnh đạo của Nhà nước và xã hội.

- Tại cấp cao nhất, cơ quan lãnh đạo của Đảng là Đại hội đại biểu toàn quốc. Tại các cấp khác, cơ quan lãnh đạo của Đảng là đại hội đại biểu hoặc đại hội đảng viên (có tên gọi tắt là cấp uỷ).

- Hệ thống tổ chức của Đảng sẽ tương ứng với hệ thống tổ chức hành chính của Nhà nước.

- Các tổ chức cơ sở của Đảng được thành lập tại các đơn vị cơ sở hành chính, sự nghiệp, kinh tế hoặc công việc, và dưới sự lãnh đạo của cấp uỷ huyện, quận, thị xã, hoặc thành phố thuộc tỉnh.

- Tổ chức Đảng trong Quân đội nhân dân Việt Nam và Công an nhân dân Việt Nam tuân theo quy định tại Chương VI của Điều lệ Đảng. Các tổ chức Đảng sẽ được thành lập ở những nơi có đặc điểm riêng theo quy định của Ban Chấp hành Trung ương.

Hiện nay, Tổng bí thư của Đảng là ông Nguyễn Phú Trọng.

2. Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam

Trong Khoản 1 của Điều 2 trong Hiến pháp 2013, được xác định rằng Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là một nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của Nhân dân, được thành lập bởi Nhân dân và vì Nhân dân.

Bộ máy nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam gồm:

(1) Quốc hội

Quốc hội đóng vai trò là cơ quan đại diện cao cấp của Nhân dân và là cơ quan quyền lực cao nhất của Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, theo quy định tại Điều 69 của Hiến pháp 2013. Chủ tịch Quốc hội hiện nay là ông Vương Đình Huệ.

(2) Chủ tịch nước

Chủ tịch nước là người đứng đầu Nhà nước, đại diện Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam quan hệ đối nội và đối ngoại, theo quy định tại Điều 86 của Hiến pháp 2013. Chủ tịch nước đương nhiệm là ông Võ Văn Thưởng.

(3) Chính phủ

Chính phủ đóng vai trò là cơ quan hành chính cao nhất của Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và thực hiện quyền hành pháp, cũng như là cơ quan thực hiện chấp hành các quyết định của Quốc hội, theo quy định tại Điều 94 của Hiến pháp 2013. Hiện nay, ông Phạm Minh Chính đang giữ chức vụ Thủ tướng Chính phủ.

(4) Tòa án nhân dân

Tòa án nhân dân là cơ quan xét xử của Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và có nhiệm vụ thực hiện quyền tư pháp, theo quy định tại Điều 102 của Hiến pháp 2013. Chánh án Tòa án nhân dân tối cao hiện nay là ông Nguyễn Hòa Bình.

(5) Viện kiểm sát nhân dân

Viện kiểm sát nhân dân thực hiện quyền công tố và kiểm sát các hoạt động tư pháp, theo quy định tại Điều 107 của Hiến pháp 2013. Hiện tại, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao là ông Lê Minh Trí.

(6) Chính quyền địa phương

Chính quyền địa phương tổ chức và hoạt động tại các đơn vị hành chính của Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, theo quy định tại Điều 111 của Hiến pháp 2013. Cấp chính quyền địa phương được tổ chức phù hợp với đặc điểm của từng khu vực nông thôn, đô thị, hải đảo và các đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt, theo quy định của luật, bao gồm:

- Hội đồng nhân dân.

- Ủy ban nhân dân.

3. Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội

Khoản 1 của Điều 9 trong Hiến pháp 2013 quy định về Mặt trận Tổ quốc Việt Nam như sau:

Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là một tổ chức liên minh chính trị và liên hiệp tự nguyện, bao gồm các tổ chức chính trị, xã hội, tổ chức xã hội, và các cá nhân nổi bật từ đa dạng các giai cấp, tầng lớp xã hội, dân tộc, tôn giáo, và người Việt Nam định cư ở nước ngoài.

Các tổ chức chính trị - xã hội trong Mặt trận Tổ quốc Việt Nam được thành lập dưới sự tự nguyện, đại diện và bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp và chính đáng của các thành viên và hội viên trong tổ chức của họ, cùng với các tổ chức thành viên khác của Mặt trận phối hợp và thống nhất hành động trong tinh thần đoàn kết và đồng lòng. Các tổ chức chính trị - xã hội này bao gồm:

3.1. Công đoàn Việt Nam

- Công đoàn Việt Nam, là tổ chức chính trị - xã hội của giai cấp công nhân và người lao động, được thành lập dựa trên sự tự nguyện và đại diện cho lợi ích của người lao động. Công đoàn chăm sóc và bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp và chính đáng của người lao động.

- Công đoàn tham gia vào quản lý nhà nước và quản lý kinh tế - xã hội.

- Công đoàn tham gia vào việc kiểm tra, thanh tra, và giám sát hoạt động của các cơ quan nhà nước, tổ chức, đơn vị, và doanh nghiệp liên quan đến quyền và nghĩa vụ của người lao động.

- Công đoàn tiến hành tuyên truyền và vận động người lao động để họ nâng cao trình độ, kỹ năng nghề nghiệp, tuân thủ pháp luật, và đóng góp vào xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. (Theo Điều 10 trong Hiến pháp 2013)

3.2. Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh

- Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh là một tổ chức chính trị - xã hội của thanh niên Việt Nam, được sáng lập, lãnh đạo và rèn luyện bởi Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh.

- Đoàn bao gồm những thanh niên tiên tiến, đặt mục tiêu phấn đấu vì lý tưởng của Đảng, gắn liền với chủ nghĩa xã hội, và hướng đến mục tiêu quốc gia là độc lập, dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, và văn minh. (Theo Điều lệ của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh)

3.3. Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam

- Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam là một tổ chức chính trị - xã hội trong cơ cấu chính trị quốc gia, đại diện cho quyền và lợi ích hợp pháp và chính đáng của các tầng lớp phụ nữ Việt Nam.

- Nhiệm vụ của Hội là tận tâm phấn đấu cho sự phát triển và sự bình đẳng giới trong xã hội. (Theo Điều lệ của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam)

3.4. Hội Cựu chiến binh Việt Nam

- Hội Cựu chiến binh Việt Nam là một tổ chức chính trị - xã hội, là thành viên của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Hội Cựu chiến binh Việt Nam có vai trò quan trọng trong hệ thống chính trị và là một phần của chính quyền nhân dân. Tổ chức này hoạt động theo đường lối và chủ trương được lãnh đạo bởi Đảng Cộng sản Việt Nam, tuân theo Hiến pháp, pháp luật của Nhà nước và Điều lệ của Hội.

- Hội Cựu chiến binh tập hợp, đoàn kết, tổ chức và động viên các thế hệ Cựu chiến binh để duy trì và phát huy tinh thần và truyền thống của "Bộ đội Cụ Hồ." Họ tích cực tham gia vào công tác xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, bảo vệ thành tựu của cuộc cách mạng, đồng thời đóng góp vào sự phát triển và bảo vệ của Đảng, Nhà nước, và chế độ xã hội chủ nghĩa, cũng như bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các hội viên và Cựu chiến binh. Hội cũng chăm sóc và giúp đỡ lẫn nhau trong cuộc sống, xây dựng và duy trì tình bạn chiến đấu, tình đồng chí, và tình đồng đội. (Theo Điều lệ của Hội Cựu chiến binh Việt Nam)

3.5. Hội Nông dân Việt Nam

- Hội Nông dân Việt Nam là một tổ chức chính trị - xã hội của giai cấp nông dân, được lãnh đạo bởi Đảng Cộng sản Việt Nam. Đây là cơ sở chính trị của Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam và là một thành viên quan trọng trong Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

- Nhiệm vụ của Hội Nông dân Việt Nam là tập hợp và đoàn kết nông dân, xây dựng giai cấp nông dân mạnh mẽ ở mọi lĩnh vực, để họ có khả năng đóng góp đáng kể trong khối liên minh công, nông, trí, đảm bảo thành công trong công cuộc công nghiệp hóa và hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn. (Theo Điều lệ của Hội Nông dân Việt Nam)

Bài viết liên quan: Hệ thống chính trị là gì? Đặc điểm của hệ thống chính trị?

Luật Minh Khuê xin tiếp nhận yêu cầu tư vấn của quý khách hàng qua số hotline: 1900.6162 hoặc qua email: lienhe@luatminhkhue.vn. Xin trân trọng cảm ơn!