Việc xác nhận công nhân làm ở bộ phận nặng nhọc độc hại là do công ty tự xác nhận theo tính chất công việc và môi trường làm việc. Luật sư cho hỏi: làm thế nào để xác định một công việc được gọi là nặng nhọc, độc hại ?; dựa vào các tiêu chí nào để đánh giá một công việc được gọi là nặng nhọc, độc hại trong ngành sản xuất giầy.
Xin cảm ơn luật sư và mong nhận được sự hỗ trợ sớm nhất!
>> Luật sư tư vấn luật Lao động chế độ trợ cấp độc hại, gọi: 1900.6162
Trả lời:
Cảm ơn bạc đã gửi câu hỏi đến công ty Luật Minh Khuê, chúng tôi giải đáp thắc mắc của bạn như sau:
1. Cơ sở pháp lý về công việc nặng nhọc, độc hại
- Bộ luật lao động năm 2019
- Luật an toàn vệ sinh lao động năm 2015
- Thông tư 11/2020/TT-BLĐTBXH
2. Tiêu chuẩn xác định nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm
2.1. Danh mục nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm
Danh mục công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm được ban hành tại thông tư 11/2020/TT-BLĐTBXH.
Thực tế để xác định người lao động có làm nghề, công việc thuộc danh mục công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hay không đương nhiên phải xem xét tính liên quan giữa ngành nghề mà doanh nghiệp đăng ký kinh doanh.
Ví dụ: Doanh nghiệp đang hoạt động trong ngành nghề kinh doanh là sản xuất giầy dép thì có thể áp công việc "phết keo đế và mũ giày" thuộc ngành sắt tráng men, nhựa, tạp phẩm, da, giầy, giấy, gỗ, diêm theo quy định tại Danh mục được ban hành kèm theo tại Thông tư 11/2020/TT-BLĐTBXH ngày 12/11/2020.
Chức danh, công việc của người lao động làm các công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm phải trùng khớp với các công việc được nêu trong danh mục nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm/ đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm. Đồng tời, trong danh sách người lao động tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế khi thực hiện việc đăng ký phải kê khai đầy đủ chức danh, công việc theo danh mục các công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm/ đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm mà pháp luật quy định và theo hướng dẫn chi tiết của cơ quan bảo hiểm có thẩm quyền vì nếu tên chức danh của người lao động làm các công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm/ đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm không khớp với tên theo luật định và theo hướng dẫn riêng của cơ quan bảo hiểm thì cơ quan bảo hiểm có thẩm quyền có thể không chấp nhận cho người lao động được hưởng các chế độ đối với người lao động làm các công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm/ đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm. Khi đó, doanh nghiệp lại phải thực hiện thủ tục điều chỉnh tên chức danh cho người lao động tại cơ quan bảo hiểm xã hội để có thể đảm bảo quyền lợi cho người lao động.
2.2 Tiêu chuẩn về đặc điểm của điều kiện lao động.
Điều kiện lao động của công việc năng nhọc, độc hại, nguy hiểm/ đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm thực tế tại doanh nghiệp phải giống với các điều kiện lao động trong danh mục các công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm/ đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm theo quy định của pháp luật.
Ví dụ công việc "vận hành máy đóng cọc xây dựng công trình" phải có đặc điểm điều kiện công việc là "làm việc ngoài trời, công việc nặng nhọc, nguy hiểm, tiếp xúc dầu mỡ, ồn, tư thế làm việc gò bó tại mục V.8 Danh mục ban hành tại Thông tư 11/2020/TT-BLĐTBXH.
Để xác định được tiêu chuẩn về khí hậu, bụi và các nhân tố môi trường khác dựa trên các văn bản của pháp luật như sau:
- Tiêu chuẩn về nồng độ bụi trong không khí xem tại Quyết định 3733/2002/QĐ-BYT ngày 10/10/2012
- Tiêu chuẩn về chỉ số chất độc hại trong không khí xem tại QCVN 06:2009/BTNMT
- Tiêu chuẩn rung cho phép xem tại Thông tư 27/2016/TT-BYT của Bộ Y Tế ngày 30/06/2016
- Tiêu chuẩn tiếng ồn cho phép xem tại Thông tư 24/2016/TT-BYT của Bộ Y tế ngày 30/0/2016
- Tiêu chuẩn khí hậu cho phép xem tại Thông tư 26/2016/TT-BYT ngày 30/06/2016
Đối với yếu tố nguy hiểm, có hại nêu trên đã được Bộ trưởng Bộ y tế quy định giới hạn tiếp xúc cho phép để hạn chế tác hại đối với sức khỏe người lao động thì người sử dụng lao động phải thực hiện quan trắc môi trường lao động để đánh giá yếu tố có hại ít nhất một năm một lần thông qua thuê đơn vị tổ chức có đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ quan trắc môi trường lao động theo quy định của pháp luật.
Nếu sau khi tra cứu tất cả danh mục nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm/ đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm được liệt kê tại các văn bản pháp luật do Bộ lao động thương binh và Xã hội ban hành mà không tìm được công việc phù hợp với ngành nghề kinh doanh hoặc hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, trên thực tế có thực hiện những công việc này nhưng lại không có trong danh mục và xét thấy cần được bổ sung để đảm bảo quyền lợi chính đáng cho người lao động thì người sử dụng lao động phải tiến hành soạn thảo công văn gửi cơ quan bảo hiểm xã hội có thẩm quyền và Bộ lao động Thương binh và xã hội để được xem xét bổ sung trước khi thực hiện.
2.3 Chế độ bồi dưỡng bằng hiện vật đối với người lao động
* Điều kiện được hưởng
Người lao động se được hưởng chế độ bồi dưỡng bằng hiện vật khi đáp ứng tất cả các điều kiện sau đây:
- Làm các nghề, công việc thuộc danh mục nghề, công việc nặng nhọc, độc hại nguy hiểm và đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm do Bộ lao động thương binh và xã hội ban hành. Việc xác định người lao động làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm được thực hiện theo các tiêu chuẩn nêu tại Mục 2;
- Đang làm việc trong môi trường lao động có ít nhất một trong các yếu tố nguy hiểm, độc hại không đạt tiêu chuẩn vệ sinh cho phép theo quy định của Bộ Y tế hoặc trực tiếp tiếp xúc với các nguồn gây bệnh truyền nhiễm. Việc xác định người lao động đang làm việc trong môi trường có các yếu tố nguy hiểm, độc hại hay không sẽ được dựa vào kết quả quan trắc môi trường lao động do đơn vị đủ điều kiện đo, kiểm tra môi trường lao động theo quy định thực hiện.
Việc bồi dưỡng bằng hiện vật này là quyền lợi mà người lao động làm các công việc nặng nhọc, nguy hiểm, độc hại hoặc đặc biệt nặng nhọc, nguy hiểm, độc hại được hưởng nằm bù đắp một phần nào những khó khăn cũng như thiệt hại mà người lao động gánh phải trong quá trình lao động tại doanh nghiệp đồng thời khích lệ và động viên người lao động tiếp tục làm tốt công việc của mình để giữ vững năng suất lao động. Do đó, để đảm bảo cho người lao động có được những quyền lợi mà họ được hưởng, người sử dụng lao động cần thường xuyên thực hiện việc quan trắc môi trường lao động nếu doanh nghiệp có người lao động làm các công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm. Về mặt nguyên tắc, người sử dụng lao động phải áp dụng các biện pháp kỹ thuật, tăng cường các thiết bị an toàn và vệ sinh lao động để cải thiện điều kiện lao động; khi chưa thể khắc phục được các yếu tố nguy hiểm, độc hại thì phải tổ chức bồi dưỡng bằng hiện vật cho người lao động để ngăn ngừa bệnh tật và bảo đảm sức khỏe cho người lao động. khi người sử dụng lao động áp dụng biện pháp kỹ thuật tăng cường thiết bị an toàn lao động và cải thiện điều kiện lao động, bảo đảm không còn yếu tố nguy hiểm, độc hại thì dừng thực hiện các chế độ bồi dưỡng bằng hiện vật đối với người lao động (Thông tư 25/2013/TT-BLĐTBXH hướng dẫn thực hiện chế độ bồi dưỡng bằng hiện vật đối với người lao động làm việc trong điều kiện có yếu tố nguy hiểm, độc hại).
* Mức bồi dưỡng bằng hiện vật
Mức bồi dưỡng bằng hiện vật cho người lao động được tính dựa trên loại nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm và đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm. Trong mỗi văn bản pháp luật quy định danh mục nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm/ đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm đều có phân loại công việc nào là công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm và đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm, cụ thể là loại IV, V, VI. Cùng một ngành nghề có thể vừa có công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm loại IV và vừa có công việc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm loại V, VI tùy thuộc vào điều kiện làm việc và mức độ nặng nhọc, nguy hiểm của mỗi công việc.
Từ những phân tích ở trên, để xác định một công việc là nặng nhọc, độc hại dựa trên các tiêu chí sau:
- Môi trường làm việc
- Điều kiện làm việc
- Những thứ tác động trực tiếp tới sức khỏe con người như tiếng ồn, hóa chất, thời tiết...
Bạn có thể tham khảo thông tư số 11/2020/TT-BLĐTBXH về danh mục nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm và đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm.
Trên đây là toàn bộ bài viết mà Luật Minh Khuê cung cấp đến bạn đọc. Nếu có thắc mắc vui lòng liên hệ tới tổng đài tư vấn pháp luật lao động trực tuyến hotline 1900.6162 để được chuyên viên pháp luật tư vấn trực tiếp. Xin chân thành cảm ơn!
