Có thể khởi kiện cha dượng không?

Trong khi mẹ tôi đi làm thì ông ấy ở nhà có quen thêm người phụ nữ khác, mỗi lẫn mẹ tôi về thì người phụ nữ kia thường gọi điện thoại chửi mẹ tôi, nên mẹ tôi và ông ta thường hay cãi nhau, có nhiều lần ông ấy đánh đập mẹ tôi, xã nơi cư trú đã nhiều lần hòa giải. Trước tết năm 2016 này, ông ấy đuổi em trai tôi (con ruột ông ấy) kêu đi theo mẹ, hàng xóm thấy ông ta dắt người phụ nữ ấy về nhà. Ngay tết ,ông ấy xin tiền mẹ tôi và đi từ mùng 1 đến mùng 10 tết. Khi ông ấy về và lại đi tiếp, tôi có theo dõi và đến tận nhà người phụ nữ ấy. Tôi và mẹ cùng vào thấy 2 người đang ngồi chung võng và ôm nhau, ông ấy hoảng hồn bỏ chạy. Mẹ tôi mời người phụ nữ ấy lên ngồi nói chuyện đàng hoàng, bà ấy tha thiết xin lỗi và nói cha dượng tôi bảo với bà ấy rằng đã li dị mẹ tôi rất lâu, nên mới quen với ông ấy, bà ấy hứa sẽ không gặp ông nữa. Nhưng hôm trước bà ta cùng ông ấy lại dắt nhau đi làm và sống chung! Khi mẹ tôi đến xã nơi bà ta trình báo thì mấy hôm sau cha dượng tôi mới chịu về và chửi mẹ tôi rất nhiều! Tôi rất thương mẹ đã cực khổ bao nhiêu năm nay vì căn nhà này, còn ông ấy suốt ngày đi nói xấu mẹ tôi (được nhiều người kể lại) giờ ông ta đòi li dị mẹ tôi.

Trong trường hợp này xin hỏi: mẹ tôi có quyền thưa kiện người phụ nữ kia và cha dượng tôi không? Và mức phạt là như thế nào?

Trân trọng cảm ơn!

Câu hỏi được biên tập từchuyên mục tư vấn Luật hình sự của công ty Luật Minh Khuê.

Luật sư tư vấn Luật hình sựgọi: 1900.6162.

Trả lời 

Chào bạn! Cảm ơn bạn đã tin tưởng và gửi câu hỏi đề nghị tư vấn luật đến Bộ phận luật sư tư vấn pháp luật của Công ty Luật Minh Khuê. Nội dung câu hỏi của bạn đã được đội ngũ luật sư của Chúng tôi nghiên cứu và tư vấn cụ thể như sau:

Cơ sở pháp lý:

- Bộ luật hình sự 1999 sửa đổi bổ sung 2009 

- Bộ luật Dân sự số 33/2005/QH11 của Quốc hội

- Nghị định số 167/2013/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội; phòng, chống tệ nạn xã hội; phòng cháy và chữa cháy; phòng, chống, chống bạo lực gia đình

- Thông tư liên tịch 01/2001/TTLT-BTP-BCA-TANDTC-VKSNDTC

- Nghị định 110/2013/NĐ-CP của Chính phủ về việc quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bổ trợ tư pháp, hành chính tư pháp, hôn nhân và gia đình, thi hành án dân sự, phá sản doanh nghiệp, hợp tác xã

Nội dung phân tích:

Theo như bạn trình bày thì cha dượng bạn có đánh mẹ bạn và nói xấu mẹ bạn. Đối với hành vi này, có thể xem xét tiến hành xử phạt theo các mức sau đây: 

Xử lý vi phạm hành chính:

Nếu hành vi của cha dượng không đủ để cấu thành tội phạm thì theo quy định tại khoản 1 Điều 5 Nghị định 167/2013/NĐ-CP thì những người đó sẽ bị xử phạt hành chính. Khoản 1 Điều 5 Nghị định 167/2013/NĐ-CP quy định như sau:

"Điều 5. Vi phạm quy định về trật tự công cộng
1. Phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 100.000 đồng đến 300.000 đồng đối với một trong những hành vi sau đây:
a) Có cử chỉ, lời nói thô bạo, khiêu khích, trêu ghẹo, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của người khác;"

Trách nhiệm dân sự:

Căn cứ vào Điều 37 Bộ luật dân sự quy định:

"Điều 37. Quyền được bảo vệ danh dự, nhân phẩm, uy tín
Danh dự, nhân phẩm, uy tín của cá nhân được tôn trọng và được pháp luật bảo vệ."

Thì mẹ bạn có quyền được bảo vệ danh dự, nhân phẩm, uy tín. Khi đó, cha dượng bạn có trách nhiệm phải bồi thường thiệt hại theo quy định pháp luật:

"Điều 307. Trách nhiệm bồi thường thiệt hại
1. Trách nhiệm bồi thường thiệt hại bao gồm trách nhiệm bồi thường thiệt hại về vật chất, trách nhiệm bồi thường bù đắp tổn thất về tinh thần.
2. Trách nhiệm bồi thường thiệt hại về vật chất là trách nhiệm bù đắp tổn thất vật chất thực tế, tính được thành tiền do bên vi phạm gây ra, bao gồm tổn thất về tài sản, chi phí hợp lý để ngăn chặn, hạn chế, khắc phục thiệt hại, thu nhập thực tế bị mất hoặc bị giảm sút.
3.Người gây thiệt hại về tinh thần cho người khác do xâm phạm đến tính mạng, sức khoẻ, danh dự, nhân phẩm, uy tín của người đó thì ngoài việc chấm dứt hành vi vi phạm, xin lỗi, cải chính công khai còn phải bồi thường một khoản tiền để bù đắp tổn thất về tinh thần cho người bị thiệt hại."

"Điều 611. Thiệt hại do danh dự, nhân phẩm, uy tín bị xâm phạm
1. Thiệt hại do danh dự, nhân phẩm, uy tín của cá nhân bị xâm phạm, thiệt hại do danh dự, uy tín của pháp nhân, chủ thể khác bị xâm phạm bao gồm:
a) Chi phí hợp lý để hạn chế, khắc phục thiệt hại;
b) Thu nhập thực tế bị mất hoặc bị giảm sút.
2. Người xâm phạm danh dự, nhân phẩm, uy tín của người khác phải bồi thường thiệt hại theo quy định tại khoản 1 Điều này và một khoản tiền khác để bù đắp tổn thất về tinh thần mà người đó gánh chịu. Mức bồi thường bù đắp tổn thất về tinh thần do các bên thoả thuận; nếu không thoả thuận được thì mức tối đa không quá mười tháng lương tối thiểu do Nhà nước quy định."

"Điều 609. Thiệt hại do sức khoẻ bị xâm phạm  

1. Thiệt hại do sức khoẻ bị xâm phạm bao gồm:

a) Chi phí hợp lý cho việc cứu chữa, bồi dưỡng, phục hồi sức khoẻ và chức năng bị mất, bị giảm sút của người bị thiệt hại;

b) Thu nhập thực tế bị mất hoặc bị giảm sút của người bị thiệt hại; nếu thu nhập thực tế của người bị thiệt hại không ổn định và không thể xác định được thì áp dụng mức thu nhập trung bình của lao động cùng loại;

c) Chi phí hợp lý và phần thu nhập thực tế bị mất của người chăm sóc người bị thiệt hại trong thời gian điều trị; nếu người bị thiệt hại mất khả năng lao động và cần có người thường xuyên chăm sóc thì thiệt hại bao gồm cả chi phí hợp lý cho việc chăm sóc người bị thiệt hại.

2. Người xâm phạm sức khoẻ của người khác phải bồi thường thiệt hại theo quy định tại khoản 1 Điều này và một khoản tiền khác để bù đắp tổn thất về tinh thần mà người đó gánh chịu. Mức bồi thường bù đắp tổn thất về tinh thần do các bên thoả thuận; nếu không thoả thuận được thì mức tối đa không quá ba mươi tháng lương tối thiểu do Nhà nước quy định."

Về vấn đề bạn muốn khởi kiện cha dượng và người phụ nữ kia về tội ngoại tình thì Điều 48 Nghị định số 110/2013/NĐ-CP quy định về vi phạm hành chính về Tư pháp, hôn nhân gia đình quy định về hành vi vi phạm quy định về cấm kết hôn, vi phạm chế độ hôn nhân một vợ, một chồng; vi phạm quy định về ly hôn như sau

"1. Phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng đối với một trong các hành vi sau:

a) Đang có vợ hoặc đang có chồng mà kết hôn với người khác, chưa có vợ hoặc chưa có chồng mà kết hôn với người mà mình biết rõ là đang có chồng hoặc đang có vợ;

b) Đang có vợ hoặc đang có chồng mà chung sống như vợ chồng với người khác;

c) Chưa có vợ hoặc chưa có chồng mà chung sống như vợ chồng với người mà mình biết rõ là đang có chồng hoặc đang có vợ;

d) Kết hôn giữa những người có họ trong phạm vi ba đời;

đ) Kết hôn giữa cha mẹ nuôi với con nuôi;

e) Kết hôn giữa người đã từng là cha mẹ nuôi với con nuôi, bố chồng với con dâu, mẹ vợ với con rể, bố dượng với con riêng của vợ, mẹ kế với con riêng của chồng.

2. Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với hành vi lợi dụng việc ly hôn để vi phạm chính sách, pháp luật về dân số hoặc để trốn tránh nghĩa vụ tài sản."

Căn cứ vào Điều 3 Thông tư liên tịch 01/2001/TTLT-BTP-BCA-TANDTC-VKSNDTC quy định:

"3. Về tội vi phạm chế độ một vợ, một chồng (Điều 147 BLHS) 

3.1. Chung sống như vợ chồng là việc người đang có vợ, có chồng chung sống với người khác hoặc người chưa có vợ, chưa có chồng mà lại chung sống với người mà mình biết rõ là đang có chồng, có vợ một cách công khai hoặc không công khai nhưng cùng sinh hoạt chung như một gia đình. Việc chung sống như vợ chồng thường được chứng minh bằng việc có con chung, được hàng xóm và xã hội xung quanh coi như vợ chồng, có tài sản chung đã được gia đình cơ quan, đoàn thể giáo dục mà vẫn tiếp tục duy trì quan hệ đó... 

3.2. Chỉ có thể truy cứu trách nhiệm hình sự về tội này khi thuộc một trong các trường hợp sau đây: 

a) Hành vi vi phạm chế độ một vợ, một chồng gây hậu quả nghiêm trọng. 

Hậu quả nghiêm trọng có thể là làm cho gia đình của một hoặc cả hai bên tan vỡ dẫn đến ly hôn, vợ hoặc chồng, con vì thế mà tự sát, v.v... 

b) Người vi phạm chế độ một vợ, một chồng đã bị xử phạt hành chính về hành vi này mà còn vi phạm. 

3.3. Trong trường hợp đã có quyết định của Tòa án tiêu huỷ việc kết hôn hoặc buộc phải chấm dứt việc chung sống như vợ chồng trái với chế độ một vợ, một chồng mà vẫn duy trì quan hệ đó, thì người phạm tội bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội vi phạm chế độ một vợ, một chồng theo khoản 2 Điều 147 BLHS mà không bị truy cứu trách nhiệm hình sự thêm về tội không chấp hành án theo Điều 304 BLHS."

Thì việc cha dượng bạn chung sống với người phụ nữ kia chỉ có thể truy cứu trách nhiệm hình sự khi gây hậu quả nghiêm trọng hoặc đã bị xử lý vi phạm hành chính rồi tiếp tục vi phạm. Bạn có trình bày là mẹ bạn lên trình báo với cơ quan xã nhưng bạn không nói là cha dượng đã bị xử lý vi phạm hành chính hay chưa. Nếu không thì không thể truy cứu trách nhiệm hình sự.