Công đoàn có quyền đại diện khởi kiện cho người lao động không?

1. Công đoàn có quyền khởi kiện trong trường hợp nào?

Luật Bảo hiểm xã hội 2014 (LBHXH), được Quốc hội thông qua ngày 20/11/2014, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2016, trừ quy định tại điểm b khoản 1 và khoản 2 Điều 2 có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/01/2018. Theo quy định tại điểm d khoản 1 Điều 14 của LBHXH, Tổ chức Công đoàn có quyền đưa ra kiện tụng ra Tòa án đối với hành vi vi phạm pháp luật về BHXH gây ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động, tập thể người lao động theo quy định tại khoản 8 Điều 10 của Luật Công đoàn 2012.

Theo khoản 8 Điều 10 của Luật Công đoàn 2012, Tổ chức Công đoàn đại diện cho tập thể người lao động khi quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của tập thể người lao động bị xâm phạm; đồng thời, Tổ chức Công đoàn đại diện cho người lao động khi quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động bị xâm phạm và được người lao động ủy quyền.

2. Công đoàn có quyền đại diện khởi kiện cho người lao động không?

Căn cứ theo Hướng dẫn số 92/HD-TLĐ 2023 quy định về thẩm quyền khởi kiện của Công đoàn như sau:

Vai trò của Công đoàn khi khởi kiện và tham gia tố tụng dân sự giải quyết các vụ án lao động, việc lao động tại Tòa án được quy tại điểm c khoản 2 Điều 75; Điều 88 và điểm d khoản 1 Điều 209; khoản 2 Điều 187; khoản 1 Điều 401; khoản 1 Điều 403 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015. Theo các điều luật này, vai trò của công đoàn các cấp được thể hiện cụ thể như sau:

Công đoàn cơ sở:

- Khởi kiện và tham gia giải quyết vụ án tranh chấp về kinh phí công đoàn tại Tòa án.

- Khởi kiện và tham gia giải quyết TCLĐ cá nhân tại Tòa án nếu được NLĐ ủy quyền.

- Khởi kiện và tham gia giải quyết TCLĐ tập thể về quyền tại Tòa án.

- Yêu cầu Tòa án tuyên bố HĐLĐ vô hiệu, TƯLĐTT vô hiệu; yêu cầu Tòa án xét tính hợp pháp của cuộc đình công.

- Cử đại diện tham gia vào quá trình giải quyết các vụ án lao động, việc lao động với tư cách người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho NLĐ.

- Cử đại diện tham gia vào quá trình giải quyết các vụ án lao động, việc lao động theo chỉ định của Tòa án.

- Cử đại diện tham gia vào phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ và hòa giải theo yêu cầu của NLĐ.

3. Công đoàn là đương sự trong vụ án lao động và đương sự trong việc lao động

Công đoàn có thể tham gia vào các vụ án lao động và tố tụng dân sự tại Tòa án với các vai trò sau:

Đương sự trong vụ án lao động:

- Nguyên đơn: Trong những trường hợp mà Công đoàn có quyền khởi kiện theo quy định của pháp luật, Công đoàn có thể tham gia vào tố tụng dân sự như một nguyên đơn, tức là người khởi kiện tranh chấp lao động tại Tòa án.

- Bị đơn: Trường hợp người sử dụng lao động kiện Công đoàn, ví dụ như trong trường hợp người sử dụng lao động kiện Công đoàn cơ sở tổ chức hoặc lãnh đạo cuộc đình công đòi bồi thường thiệt hại, Công đoàn sẽ tham gia vào tố tụng dân sự với tư cách là bị đơn.

- Người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan: Trong những trường hợp khi Công đoàn không phải là nguyên đơn hoặc bị đơn, nhưng vụ án lao động liên quan đến quyền lợi và nghĩa vụ của Công đoàn, Công đoàn có thể tham gia vào tố tụng dân sự với tư cách là người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan. Điều này có thể được đề xuất bởi Công đoàn hoặc bởi các đương sự khác và được Tòa án chấp nhận.

Đương sự trong việc lao động:

Trong việc lao động, Công đoàn có thể tham gia vào các vụ án và tố tụng dân sự tại Tòa án với các vai trò sau:

- Người yêu cầu: Trường hợp Công đoàn có đơn đề nghị tòa án tuyên bố Hợp đồng lao động vô hiệu, Thỏa ước lao động tập thể vô hiệu hoặc yêu cầu tòa án xét tính hợp pháp của cuộc đình công, Công đoàn sẽ tham gia vào tố tụng dân sự với tư cách là người yêu cầu.

- Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan: Trong trường hợp Công đoàn không yêu cầu giải quyết việc lao động nhưng việc giải quyết việc lao động có liên quan đến quyền lợi, nghĩa vụ của Công đoàn, Công đoàn có thể tham gia vào tố tụng dân sự với tư cách là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan. Điều này có thể được Công đoàn tự mình đề nghị hoặc đề xuất bởi các đương sự khác và được Tòa án chấp nhận.

4. Thủ tục để Công đoàn đại diện người lao động khởi kiện

Căn cứ theo quy định tại điểm a Khoản 2 Điều 189 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 quy định về việc làm đơn khởi kiện như sau:

- Việc làm đơn khởi kiện của cá nhân được thực hiện như sau:

+ Cá nhân có đầy đủ năng lực hành vi tố tụng dân sự thì có thể tự mình hoặc nhờ người khác làm hộ đơn khởi kiện vụ án. Tại mục tên, địa chỉ nơi cư trú của người khởi kiện trong đơn phải ghi họ tên, địa chỉ nơi cư trú của cá nhân đó; ở phần cuối đơn, cá nhân đó phải ký tên hoặc điểm chỉ;

+ Cá nhân là người chưa thành niên, người mất năng lực hành vi dân sự, người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi thì người đại diện hợp pháp của họ có thể tự mình hoặc nhờ người khác làm hộ đơn khởi kiện vụ án. Tại mục tên, địa chỉ nơi cư trú của người khởi kiện trong đơn phải ghi họ tên, địa chỉ nơi cư trú của người đại diện hợp pháp của cá nhân đó; ở phần cuối đơn, người đại diện hợp pháp đó phải ký tên hoặc điểm chỉ;

+ Cá nhân thuộc trường hợp quy định tại điểm a và điểm b khoản này là người không biết chữ, người khuyết tật nhìn, người không thể tự mình làm đơn khởi kiện, người không thể tự mình ký tên hoặc điểm chỉ thì có thể nhờ người khác làm hộ đơn khởi kiện và phải có người có đủ năng lực tố tụng dân sự làm chứng. Người làm chứng phải ký xác nhận vào đơn khởi kiện

Như vậy, đơn khởi kiện cá nhân phải có chữ ký hoặc điểm chỉ của cá nhân đó ở cuối đơn. Trường hợp người lao động ủy quyền cho Công đoàn đại diện mình khởi kiện công ty thì người lao động vẫn cần ký tên hoặc điểm chỉ trên đơn khởi kiện.

Đơn khởi kiện chuẩn bị theo mẫu DS-23 ban hành tại Nghị quyết 01/2017/NQ-HĐTP biểu mẫu trong tố tụng dân sự do Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao ban hành

Bên cạnh việc lập đơn và ký tên trên đơn khởi kiện, người lao động cần làm thêm văn bản ủy quyền cho Công đoàn.

Trong trường hợp có nhiều người lao động có cùng yêu cầu đối với người sử dụng lao động, trong cùng một doanh nghiệp, đơn vị thì những người lao động này được ủy quyền cho một đại diện của tổ chức công đoàn thay mặt họ khởi kiện vụ án lao động.

Khi tham gia tố tụng với tư cách là người đại diện theo ủy quyền của đương sự, tùy tư cách của người lao động, Công đoàn trong các vụ án lao động, việc lao động mà cán bộ công đoàn có các quyền và nghĩa vụ tương ứng của đương sự (nguyên đơn hoặc bị đơn hoặc người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan).

Xem thêm: Điều kiện công đoàn cơ sở khởi kiện tranh chấp lao động cá nhân tại Tòa án cấp sơ thẩm

Như vậy trên đây là toàn bộ thông tin về Công đoàn có quyền đại diện khởi kiện cho người lao động không? mà Công ty Luật Minh Khuê muốn gửi đến quý khách mang tính tham khảo. Nếu quý khách còn vướng mắc về vấn đề trên hoặc mọi vấn đề pháp lý khác, quý khách hãy vui lòng liên hệ trực tiếp với chúng tôi qua Luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến theo số điện thoại 1900.6162 để được Luật sư tư vấn pháp luật trực tiếp qua tổng đài kịp thời hỗ trợ và giải đáp mọi thắc mắc.

Nếu quý khách cần báo giá dịch vụ pháp lý thì quý khách có thể gửi yêu cầu báo phí dịch vụ đến địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn để nhận được thông tin sớm nhất! Rất mong nhận được sự hợp tác và tin tưởng của quý khách! Luật Minh Khuê xin trân trọng cảm ơn!