1. Ý nghĩa của dịp tất niên
Bữa tiệc đón chào năm mới, thường được gọi là Tiệc Tất Niên hoặc Year End Party (YEP), là một sự kiện quan trọng đối với mỗi dịp cuối năm. Tích hợp từ các chữ Hán Việt, "Tất" có nghĩa là kết thúc, hoàn thành, trong khi "Niên" mang ý nghĩa của năm. Do đó, Tiệc Tất Niên được hiểu như một buổi tiệc được tổ chức để tổng kết và đánh giá một năm làm việc vừa qua.
Theo sách "Tục thờ cúng của người Việt" của NXB Văn hóa - Thông tin, dịp Tết đến và Xuân về là thời điểm mà con cháu, gần xa, đều tụ tập. Sau khi mâm cỗ đã được cúng, tiến hành lễ thờ, thì cỗ ăn được lấy xuống để con cháu có cơ hội hưởng lộc.
Tiệc Tất Niên là buổi lễ đánh dấu sự kết thúc của năm cũ và chào đón năm mới với hy vọng về những điều tốt lành, may mắn, hạnh phúc và thành công. Bữa cơm Tất Niên, thường diễn ra vào chiều ngày 30 Tết, trở thành khoảnh khắc thiêng liêng cho mọi gia đình. Đây là bữa cơm đoàn viên, kết nối tất cả thành viên và các thế hệ trong gia đình. Theo truyền thống, gia đình nào có đông đủ thế hệ tham gia buổi tiệc Tất Niên, thì được xem là gia đình "phúc lộc đề đa", mang lại nhiều may mắn.
Theo phong tục ở từng vùng miền, việc cúng tất niên thường được tổ chức trước, sau đó gia chủ có thể mời thêm bạn bè hoặc người thân đến tham gia cùng gia đình tùy thuộc vào truyền thống và tập quán cụ thể của từng gia đình.
Mọi người sẽ hòa mình vào không khí ôn lại những kỷ niệm, vượt qua mọi hiểu lầm và xích mích, cũng như là những chuyện không vui của năm cũ. Họ hứa hẹn cho tương lai một điều tốt đẹp và chung tay chào đón năm mới, đặc biệt là trong khoảnh khắc Giao thừa thiêng liêng. Lúc này, khi đất trời giao hòa, mọi sự sống bừng lên với hy vọng mới. Đối với nhiều người, việc ở bên gia đình và người thân trong khoảnh khắc này chắc chắn là điều tốt nhất, không gì sánh kịp.
Bữa cơm tất niên không chỉ mang ý nghĩa của sự sum họp gia đình, mà còn là một nghi thức để kết thúc năm cũ và đón chào năm mới. Sau khi hoàn thành bữa cơm tất niên, gia đình chuẩn bị để cúng Giao thừa, tiễn biệt năm cũ và mời ông Công ông Táo về trần thế để tiếp tục cai quản bếp núc. Đây cũng là thời điểm để con cháu bày tỏ lòng tri ân đối với tổ tiên đã bảo vệ họ suốt năm qua.
Mâm lễ cúng Tất niên có thể thay đổi tùy thuộc vào điều kiện gia đình và phong tục của từng vùng miền, từ sự trang trí phong cách lộng lẫy đến sự thanh đạm. Tuy nhiên, có một số thành phần không thể thiếu trong lễ cúng theo phong tục truyền thống Việt Nam, như hương hoa, vàng mã, đèn nến, trầu cau, rượu, trà, bánh chưng... tất cả được bày biện một cách trang nghiêm.
Ngày Tất niên là ngày quan trọng đối với người dân Việt Nam, nơi mà những người con và cháu xa quê thường trở về để đoàn tụ với ông bà, cha mẹ. Do đó, dù có làm gì, đi đâu, mọi người đều nhớ cùng nhau ngồi xuống dùng bữa cơm vào ngày 30 Tết, để tận hưởng không khí ấm áp của gia đình.
Hình ảnh minh họa (nguồn sưu tầm)
2. Cúng Tất niên năm Giáp Thìn 2024 vào ngày nào, giờ nào là tốt?
Thường thì Tất niên ở Việt Nam được tổ chức vào ngày cuối cùng của năm theo lịch Âm, tức là ngày 30 tháng 12 Âm lịch, hay ngày 30 Tết. Trong những năm có đủ 30 ngày tháng Chạp, ngày này sẽ là ngày cuối cùng của năm, nhưng trong những năm thiếu ngày, Tất niên sẽ được tổ chức vào ngày 29 tháng 12 Âm lịch, tức là ngày 29 Tết.
Tuy nhiên, có một số gia đình chọn tổ chức lễ cúng Tất niên sớm hơn, có thể vào các ngày 25, 26, 27, hoặc 28 tháng Chạp. Mặc dù có sự linh hoạt về thời gian, nhưng nói chung, thời điểm tốt nhất để tổ chức lễ cúng Tất niên vẫn là 2 ngày cuối cùng của năm, đảm bảo mọi người có đủ thời gian chuẩn bị và tham gia.
Ví dụ, Tất niên năm 2024 sẽ diễn ra vào ngày 8/2/2024 (29 tháng Chạp) và 9/2/2024 (ngày 30 tháng Chạp).
Theo quan niệm của người Việt, ngày Tất niên có thể là ngày 30 tháng Chạp (nếu là năm đủ 30 ngày tháng Chạp) hoặc là ngày 29 tháng Chạp (nếu là năm thiếu). Lễ cúng Tất niên thường diễn ra vào buổi chiều hoặc buổi tối trong ngày. Sau khi lễ cúng Tất niên kết thúc, gia chủ có thể mời khách đến nhà để cùng tham gia bữa cơm Tất niên. Ngoài ra, cách tổ chức lễ cúng Tất niên cũng có thể thay đổi tùy theo phong tục và tập quán của từng vùng.
Dưới đây là lịch cúng Tất niên với danh sách các ngày và giờ đẹp mà bạn có thể tham khảo:
Ngày 26 tháng Chạp (tức 5/2/2024 dương lịch), tức là ngày Kỷ Hợi, tháng Ất Sửu, năm Quý Mão. Các giờ đẹp trong ngày 26 tháng Chạp bao gồm:
- Ất Sửu (từ 1 giờ đến 3 giờ): Ngọc Đường
- Mậu Thìn (từ 7 giờ đến 9 giờ): Tư Mệnh
- Canh Ngọ (từ 11 giờ đến 13 giờ): Thanh Long
- Tân Mùi (từ 13 giờ đến 15 giờ): Minh Đường
- Giáp Tuất (từ 19 giờ đến 21 giờ): Kim Quỹ
- Ất Hợi (từ 21 giờ đến 23 giờ): Bảo Quang
Ngày 29 tháng Chạp (tức 9/2/2024 dương lịch), tức là ngày Nhâm Dần, tháng Ất Sửu, năm Quý Mão. Các giờ đẹp trong ngày 29 tháng Chạp bao gồm:
- Canh Tý (từ 23 giờ đến 1 giờ): Thanh Long
- Tân Sửu (từ 1 giờ đến 3 giờ): Minh Đường
- Giáp Thìn (từ 7 giờ đến 9 giờ): Kim Quỹ
- Ất Tị (từ 9 giờ đến 11 giờ): Bảo Quang
- Đinh Mùi (từ 13 giờ đến 15 giờ): Ngọc Đường
- Canh Tuất (từ 19 giờ đến 21 giờ): Tư Mệnh
Ngày 30 tháng Chạp (tức 9/2/2024 dương lịch), tức là ngày Quý Mão, tháng Ất Sửu, năm Quý Mão. Các giờ đẹp trong ngày 30 tháng Chạp bao gồm:
- Nhâm Tý (từ 23 giờ đến 1 giờ): Tư Mệnh
- Giáp Dần (từ 3 giờ đến 5 giờ): Thanh Long
- Ất Mão (từ 5 giờ đến 7 giờ): Minh Đường
- Mậu Ngọ (từ 11 giờ đến 13 giờ): Kim Quỹ
- Kỷ Mùi (từ 13 giờ đến 15 giờ): Bảo Quang
- Tân Dậu (từ 17 giờ đến 19 giờ): Ngọc Đường
3. Mâm cúng tất niên cần chuẩn bị những gì?
3.1. Mâm cúng tất niên Miền Bắc
Ở miền Bắc, mâm cỗ cúng Tất niên luôn được chuẩn bị một cách đầy đủ, tuỳ thuộc vào kích thước của bàn ăn. Đối với mâm cỗ nhỏ, thì có 4 bát và 4 đĩa; còn với mâm cỗ lớn, số lượng có thể là 6 bát và 6 đĩa hoặc 8 bát và 8 đĩa. Một số gia đình còn tạo nên mâm cỗ lớn với cấu trúc xếp cao, thậm chí từ 2 đến 3 tầng.
Cụ thể, bốn bát trong mâm cỗ bao gồm: Bát giò heo hầm măng lưỡi lợn, bát bóng thả, bát miến và bát mọc. Còn bốn đĩa trên mâm cỗ chứa những món ăn đặc trưng như đĩa giò lụa, đĩa chả quế, đĩa thịt gà và đĩa thịt heo. Nổi bật với sự đa dạng và phong phú, mâm cỗ Tất niên không chỉ là nơi tận hưởng hương vị tinh tế mà còn là biểu tượng của sự tràn đầy, sum vầy và may mắn trong năm mới của người miền Bắc.
3.2. Mâm cúng tất niên Miền Trung và Nam
Mâm cỗ Tất niên của người Miền Trung, tương tự như người dân ở miền Bắc và miền Nam, cũng là nguồn cảm hứng sáng tạo cho các gia đình, nơi mà mọi người đều bận rộn sắm sửa và chuẩn bị để làm cơm cúng Tất niên. Khác biệt với miền Bắc, mâm cỗ Tết miền Trung không hạn chế số lượng bát đĩa theo quy tắc 4-4, 6-6 hay 8-8, nhưng vẫn giữ những đặc sản truyền thống như giò lụa, thịt gà, thịt lợn, măng khô và miến xào.
Ngược lại, trong mâm cỗ Tất niên của người miền Nam thường xuất hiện những món ăn đặc trưng như bánh tét, canh măng, thịt kho tàu, chả giò, nem, gỏi tôm thịt... Đặc biệt, người Nam thường ưa chuộng những món nguội. Những món không thể thiếu trong mâm cỗ này bao gồm bánh tét, củ cải ngâm nước mắm, canh măng, canh khổ qua nhồi thịt, thịt kho tàu, gỏi tôm thịt, thịt lợn luộc, đĩa dưa giá, đĩa nem, đĩa chả giò và củ kiệu... tất cả được sắp xếp trên bàn cúng để cúng ông bà tổ tiên.
4. Một số lưu ý khi cúng tất niên
Tương tự như các lễ cúng khác trong năm, lễ cúng Tất niên, mặc dù không đòi hỏi sự trang trọng quá mức, nhưng gia chủ vẫn cần chú ý đến một số điều quan trọng.
- Mặc dù lễ cúng Tất niên không yêu cầu sự phức tạp, nhưng không vì thế mà được lơ là. Tùy thuộc vào điều kiện gia đình, gia chủ có thể chuẩn bị mâm cúng ít hay nhiều, nhưng ít nhất cũng phải có những món ăn truyền thống ngày Tết và được bày biện một cách chu đáo và sạch sẽ.
- Để lễ cúng Tất niên diễn ra trong không khí kính trọng, trước khi tiến hành lễ cúng, gia đình cần dành thời gian dọn dẹp bàn thờ và không gian sống để đảm bảo sự sạch sẽ và gọn gàng.
- Tất niên là bữa cơm sum vầy của gia đình, vì vậy quan trọng nhất là phải có đủ các thành viên trong gia đình để thể hiện sự sum họp và ấm cúng.
- Tất niên là thời điểm quan trọng để gia đình sum vầy, đoàn tụ sau một năm làm việc vất vả, đặc biệt là đối với những gia đình có con cái đi làm ăn xa nhà. Do đó, tránh cãi nhau, chửi mắng, thay vào đó, nên chia sẻ những câu chuyện vui vẻ và nói những điều tích cực, tạo nên không khí ấm cúng và hạnh phúc.
Bài viết liên quan: Mẫu thư mời tham dự tiệc tất niên mới nhất 2023
Trên đây là toàn bộ nội dung bài viết của Luật Minh Khuê về: Cúng Tất niên năm Giáp Thìn 2024 vào ngày nào, giờ nào tốt? Xin cảm ơn quý bạn đọc đã quan tâm theo dõi!
