Đa dạng hóa (DIVERSIFICATION) là gì ?

1. Hiểu thế nào là đa dạng hóa? 

Khái niệm đa dạng hóa (tiếng Anh là: Diversification) được hiểu là quá trình trong đó một địa phương, một công ty hoặc cả nhân tìm cách tăng thêm lĩnh vực hoạt động hoặc mặt hàng sản xuất kinh doanh để giảm bớt rủi ro gắn liền với việc chuyên môn hóa quá mức.

Bên cạnh đa dạng hóa là gì thì chúng ta còn có khái niệm đa dạng hóa đầu tư. Đa dạng hoá đầu tư là giải pháp mà nhà đầu tư phân bố tiền vốn vào nhiều khoản dấu từ khác nhau. Trong đó, một lĩnh vực đầu tư bị sụt giảm và lĩnh vực khác tăng trưởng thì việc lựa chọn đa dạng hóa trong đầu tư giúp nhà đầu tư giảm thiểu rủi ro. Việc đa dạng hóa danh mục đầu tư tuy không hoàn toàn có thể xoá bỏ được hết rủi ro, nhưng có thể giảm bớt mức rủi ro đó theo nguyên tắc dầu tư "không nên để tất cả trứng vào cùng một giỏ".

Ví dụ: Trong trường hợp mua cổ phiếu, thay vì chỉ mua cổ phiếu của công ty X thì giờ đây bạn sẽ đa dạng hóa danh mục đầu tư bằng cách mua cổ phiếu ở nhiều lĩnh vực khác nhau. Ví dụ như cổ phiếu ngành ngân hàng, tài chính, chăm sóc sức khỏe, năng lượng…

Nhìn chung thì sự đa dạng hóa của các doanh nghiệp dẫn đến việc tăng cường do cạnh tranh. Bên cạnh đó cần phải quan tâm rằng các hiệp định không xâm phạm lẫn nhau của các công ty đa dạng hóa có thể làm giảm sự cạnh tranh trên một số thị trường.

2. Tại sao phải đa dạng hóa đầu tư?

Đặc tính của thị trường là luôn luôn biến đổi không ngừng và chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố. Để thích nghi với vấn đề này, nhà đầu tư phải chịu khó tìm tòi, học hỏi, tham khảo ý kiến từ các chuyên gia. Trang bị cho mình một kiến thức bao quát, tâm lý vững vàng và sự nhanh nhạy, linh hoạt trong tầm nhìn khi sử dụng các công cụ đầu tư là yêu cầu quan trọng nhất.

Thứ nhất, tùy thuộc vào từng thời điểm nhất định, nhà đầu tư có thể tập trung đầu tư vào cổ phiếu cơ sở và phân bố tỷ lệ nhóm ngành đầu tư. Đầu tư vào các công ty thuộc các ngành nghề khác nhau (ngành đang tăng trưởng hay ngành đã ổn định) chứ không phải là chỉ đầu tư vào nhiều cổ phiếu của nhiều công ty trong cùng một ngành.

Thứ hai, để các nhà đầu tư tránh được nguy cơ mất trắng khi thị trường thay đổi theo chiều hướng tiêu cực thì các nhà đầu tư cần phân bổ một phần ngân sách vào nhiều loại sản phẩm chứng khoán khác: vàng, ngoại tệ, bất động sản, trái phiếu, chứng quyền, chứng khoán phát sinh đầu tư trái phiếu. Nếu chỉ đầu tư vào một loại tài sản thì đa dạng hóa trên chính loại tài sản đó. 

Thứ ba, rủi ro là một yếu tố luôn hiện hữu đối với bất kể hình thức nào trong kinh doanh, đầu tư. Nhà đầu tư có thể giảm được rủi ro bằng cách đầu tư vào nhiều nơi khác nhau hay vào nhiều dự án khác nhau. Nó giúp nhà đầu tư kiềm chế được biến động giá cả. Rất ít khi xảy ra tình trạng tất cả các ngành đi lên hay đi xuống  trong một thời kỳ với cùng một tốc độ. Nhà đầu tư tin rằng, khi một khoản đầu tư bị giảm sút trong một thời điểm nhất định sẽ được bù đắp bởi sự tăng giá của khoản đầu tư khác.

Thứ tư, tối đa hóa lợi ích là mục đích cuối cùng của các nhà đầu tư. Vì thế việc tìm kiếm các biện pháp để tối thiểu hóa rủi ro và tối đa hóa lợi ích là điều không dễ dàng. Bởi vì ít có người am hiểu tất cả các kiến thức về các lĩnh vực một cách bao quát. Một nhà đầu tư thành công chính là người có thể cân bằng giữa hai yếu tố rủi ro và cơ hội. 

Xem thêm: Kinh doanh đa cấp là gì? Một số mô hình kinh doanh đa cấp tại Việt Nam

3. Cách đa dạng hóa đầu tư hiệu quả: 

Làm thế nào để việc đầu tư nhiều danh mục và nhiều kênh trở nên hiệu quả? Đầu tiên, nhà đầu tư cần phải phân tích cũng như hiểu rõ được các lĩnh vực và tìm hiểu thêm các loại hình đầu tư khác trong khả năng tài chính của mình để lập ra chiến lược. Sau đó, có thể tham khảo những cách sau đây trước khi đầu tư:  

Đầu tư đa dạng trong chính một loại tài sản: Nếu lựa chọn đầu tư trái phiếu thì sẽ có các lựa chọn phổ biến như: trái phiếu Chính phủ, hay trái phiếu doanh nghiệp hoặc trái phiếu của kho bạc với nhiều kỳ hạn.

Đầu tư đa dạng với nhiều loại tài sản khác nhau: Ngoài cổ phiếu, có thể đầu tư vào các loại trái phiếu, quỹ mở, vàng hoặc bất động sản,… 

Đầu tư đa dạng nhiều ngành nghề: Với cùng một tài sản đầu tư như cổ phiếu hay trái phiếu, nhà đầu tư có thể lựa chọn nhiều ngành nghề khác nhau để đầu tư.  

Đầu tư đa dạng các kênh dựa trên mức vốn hóa thị trường: Lựa chọn đầu tư cổ phiếu của công ty hay tổ chức có quy mô khác nhau cũng là một cách tốt.

Tuy nhiên việc đa dạng hóa các kênh đầu tư có một hạn chế là người thực hiện cần phải có nguồn vốn tương đối lớn, kiến thức chuyên môn đa dạng và nhiều kinh nghiệm. Đây là điều mà các nhà đầu tư cá nhân hiện nay khó làm tốt hơn các tổ chức quản lý quỹ chuyên nghiệp. 

4. Một số sai lầm gặp phải trong đa dạng hóa đầu tư:

Một là: Danh mục đầu tư có thể quá đa dạng hoặc không đủ đa dạng.

Các nhà đầu tư có thể không nắm giữ đủ số loại cổ phiếu của các công ty hoặc giữ cổ phiếu không cân đối trong cùng một lĩnh vực có thể làm ảnh hưởng tới danh mục đầu tư chứng khoán của một nhà đầu tư. Nếu quá tập trung vào một lĩnh vực của thị trường chứng khoán thì cũng góp phần làm tăng rủi ro cho danh mục đầu tư. Chính vì thế danh mục đầu tư quá đa dạng hay không đủ đa dạng cũng là một sai lầm mà các nhà đầu tư mới thường hay gặp phải. Việc băn khoăn khi lựa chọn lĩnh vực đầu tư chính là nguyên nhân gây ra tình trạng này, đòi hỏi việc phải bổ sung kiến thức, kinh nghiệm và tự tham khảo từ các kênh tài chính lớn. 

Hai là: Chưa có tầm nhìn xa và đa chiều cho các khoản đầu tư 

Cổ phiếu và trái phiếu là các loại tài sản phổ biến ngoài ra cũng có nhiều loại tài sản thay thế đa dạng khác không tương thích với nhau. Nếu chưa nắm rõ được các loại tài sản hay các lĩnh vực đầu tư này thì các nhà đầu tư sẽ không thể có được chiến lược đầu tư dài hạn và mang lại hiệu quả cao. 

Ba là: Thiếu sự tham khảo từ chuyên gia

Việc tham khảo từ các chuyên gia cố vấn, tài chính có nhiều kinh nghiệm sẽ giúp các nhà đầu tư  nắm được xu hướng, biến động tài chính từ đó có thể lựa chọn được các danh mục đầu tư an toàn và phát triển trong tương lai. Các chuyên gia cũng có thể hướng dẫn cách chia nhỏ, đa dạng hóa được các danh mục đầu tư sao cho hiệu quả nhất. 

5. Những lưu ý quan trọng khi đa dạng hóa đầu tư:

Để việc đầu tư mang lại hiệu quả hơn, dưới đây là những lưu ý không nên bỏ lỡ:

+/ Chỉ nên đa dạng hóa danh mục đầu tư trong khả năng tài chính của mình. Trong trường hợp tài chính eo hẹp, chỉ nên đầu tư vào một vài loại chứng khoán tiềm năng. Điều này sẽ giúp người đầu tư có vốn xoay vòng ban đầu. 

+/ Đa dạng hóa danh mục quá mức sẽ khiến nhà đầu tư khó kiểm soát được các loại cổ phiếu. Do đó, chỉ nên đa dạng hóa danh mục nằm trong tầm kiểm soát của mình. 

+/ Đa dạng hóa danh mục đầu tư không phải là một chiến lược dễ dàng thực hiện. Đặc biệt, đối với các nhà đầu tư mới chắc chắn sẽ gặp phải không ít khó khăn. Do đó, nhà đầu tư nên tham khảo trước ý kiến của những chuyên gia có nhiều uy tín. Tự đưa ra quyết định khi chưa có kinh nghiệm sẽ khiến nhiều người mắc phải sai lầm không đáng có.

+/ Đa dạng hóa danh mục đầu tư chỉ giúp nhà đầu tư hạn chế rủi ro ở mức thấp nhất, vẫn không thể tránh khỏi được những rủi ro có thể xảy ra. Vì vậy, dù trong tình huống nào, nhà đầu tư vẫn phải luôn giữ vững tinh thần.