1. Đại lý tàu biển

Theo quy địn của Điều 235 Bộ luật hàng hải Việt Nam năm 2015 có quy định về: "Đại lý tàu biển" như sau:

"Đại lý tàu biển là dịch vụ mà người đại lý tàu biển nhân danh chủ tàu hoặc người khai thác tàu tiến hành các dịch vụ liên quan đến tàu biển hoạt động tại cảng, bao gồm: việc thực hiện các thủ tục tàu biển đến, rời cảng; ký kết hợp đồng vận chuyển, hợp đồng bảo hiểm hàng hải, hợp đồng bốc dỡ hàng hóa, hợp đồng thuê tàu, hợp đồng thuê thuyền viên; ký phát vận đơn hoặc chứng từ vận chuyển tương đương; cung ứng vật tư, nhiên liệu, thực phẩm, nước sinh hoạt cho tàu biển; trình kháng nghị hàng hải; thông tin liên lạc với chủ tàu hoặc người khai thác tàu; dịch vụ liên quan đến thuyền viên; thu, chi các khoản tiền liên quan đến hoạt động khai thác tàu; giải quyết tranh chấp về hợp đồng vận chuyển hoặc về tai nạn hàng hải và dịch vụ khác liên quan đến tàu biển."

Theo điều luật,, ta có một số điểm lưu ý sau:

Thứ nhất, đại lý tàu biển là một dạng dịch vụ. Vậy dịch vụ là gì?

Theo từ điển Kinh tế học hiện đại cho rằng: Dịch vụ là các chức năng hoặc các nhiệm vụ được thực hiện mà người ta có cầu và do đó tạo ra giá cả hình thành nên một thị trường thích hợp. Đôi khi dịch vụ được đề cập đến như là những hàng hóa vô hình, một trong những đặc điểm của chúng là được tiêu thụ ngay tại điểm sản xuất. Thường thì chúng không thể chuyển nhượng được, do đó không đầu cơ được, với ý nghĩa này, dịch vụ không thể được mua để sau đó bán lại với mức giá khác.

Có người quan niệm dịch vụ là làm một công việc cho người khác hay cộng đồng, là một việc mà hiệu quả của nó đáp ứng một nhu cầu nào đó của con người như: vận chuyển, cung cấp nước, đón tiếp, sửa chữa và bảo dưỡng các thiết bị máy móc hay công trình.

Cũng có người nhận định: Dịch vụ là những hoạt động lao động mang tính xã hội, tạo ra các sản phẩm hàng hóa không tồn tại dưới hình thái vật thể, không dẫn đến chuyển quyền sở hữu nhằm thỏa mãn kịp thời các nhu cầu sản xuất và đời sống sinh hoạt của con người.

Từ những cách hiểu không giống nhau ở trên, có thể định nghĩa: Dịch vụ là những hoạt động mang tính phục vụ chuyên nghiệp nhằm đáp ứng nhu cầu nào đó của con người, của xã hội.

Thứ hai, đại lý tàu biển là một dạng dịch vụ, nhưng đây là dịch vụ thương mại, Theo Tiến sỹ Lê Thiền Hạ (Viện Nghiên cứu Thương mại) đưa ra định nghĩa sau về dịch vụ: “Dịch vụ thương mại là khái niệm để chỉ các ngành kinh tế mà quá trình sản xuất của nó không tạo ra hàng hoá thông thường nhưng lại tạo ra dịch vụ (hàng hoá đặc biệt) bằng cách đáp ứng nhu cầu của con người (cho người khác) ngoài nhu cầu về hàng hoá do nông nghiệp và công nghiệp cung cấp.” Đại lý tàu biển có thể nói nó trong quá trình sản xuất không tạo ra hàng hóa thông thường tạo ra dịch vụ (hàng hoá đặc biệt) bằng cách đáp ứng nhu cầu của con người (cho người khác) ngoài nhu cầu về hàng hoá do nông nghiệp và công nghiệp cung cấp, ngược lại nó cung cấp các dạng dịch vụ khác, như bao gồm: "việc thực hiện các thủ tục tàu biển đến, rời cảng; ký kết hợp đồng vận chuyển, hợp đồng bảo hiểm hàng hải, hợp đồng bốc dỡ hàng hóa, hợp đồng thuê tàu, hợp đồng thuê thuyền viên; ký phát vận đơn hoặc chứng từ vận chuyển tương đương; cung ứng vật tư, nhiên liệu, thực phẩm, nước sinh hoạt cho tàu biển; trình kháng nghị hàng hải; thông tin liên lạc với chủ tàu hoặc người khai thác tàu; dịch vụ liên quan đến thuyền viên; thu, chi các khoản tiền liên quan đến hoạt động khai thác tàu; giải quyết tranh chấp về hợp đồng vận chuyển hoặc về tai nạn hàng hải và dịch vụ khác liên quan đến tàu biển."

>> Xem thêm:  Đại lý là gì ? Khái niệm đại lý được hiểu như thế nào ?

Hiện nay, khi mà ngành dịch vụ thể hiện vai trò ngày càng quan trọng trong nền kinh tế thì lại càng có nhiều quan niệm khác nhau về dịch vụ dưới nhiều góc độ khác nhau. Sau đây chúng ta sẽ xem xét dịch vụ theo lý thuyết kinh tế học. Theo lý thuyết này thì “dịch vụ thương mại là một loại sản phẩm kinh tế nhưng không phải là vật phẩm, mà là công việc của con người dưới hình thái lao động thể lực, kiến thức, kỹ năng chuyên nghiệp, khả năng tổ chức và thương mại.”

Thứ ba, Đại lý tàu biển là dịch vụ mà người đại lý tàu biển nhân danh chủ tàu hoặc người khai thác tàu tiến hành các dịch vụ liên quan đến tàu biển hoạt động tại cảng.

Theo đó, người đại lý tàu biển là người được người ủy thác chỉ định làm đại diện để tiến hành dịch vụ đại lý tàu biển theo ủy thác của người ủy thác tại cảng biển.

=> Kết luận: Đại lí tàu biển là dịch vụ mà người đại lí tàu biển nhân danh chủ tàu hoặc người khai thác tàu tiến hành các dịch vụ liên quan đến tàu biển hoạt động tại cảng, bao gồm:

  • Việc thực hiện các thủ tục tàu biển đến, rời cảng;
  • Kí kết hợp đồng vận chuyển, hợp đồng bảo hiểm hàng hải, hợp đồng bốc dỡ hàng hóa, hợp đồng thuê tàu, hợp đồng thuê thuyền viên;
  • Kí phát vận đơn hoặc chứng từ vận chuyển tương đương; cung ứng vật tư, nhiên liệu, thực phẩm, nước sinh hoạt cho tàu biển;
  • Trình kháng nghị hàng hải;
  • Thông tin liên lạc với chủ tàu hoặc người khai thác tàu;
  • Dịch vụ liên quan đến thuyền viên;
  • Thu, chi các khoản tiền liên quan đến hoạt động khai thác tàu;
  • Giải quyết tranh chấp về hợp đồng vận chuyển hoặc về tai nạn hàng hải và dịch vụ khác liên quan đến tàu biển...

Trân trọng!

2. Người đại lý tàu biển

- Cơ sảo pháp lý: Điều 236 Bộ luật hàng hải Việt Nam năm 2015

Như vậy theo quy định Bộ luật hàng hải Việt Nam năm 2015, "Đại lý tàu biển là dịch vụ mà người đại lý tàu biển nhân danh chủ tàu hoặc người khai thác tàu tiến hành các dịch vụ liên quan đến tàu biển hoạt động tại cảng, bao gồm: việc thực hiện các thủ tục tàu biển đến, rời cảng; ký kết hợp đồng vận chuyển, hợp đồng bảo hiểm hàng hải, hợp đồng bốc dỡ hàng hóa, hợp đồng thuê tàu, hợp đồng thuê thuyền viên; ký phát vận đơn hoặc chứng từ vận chuyển tương đương; cung ứng vật tư, nhiên liệu, thực phẩm, nước sinh hoạt cho tàu biển; trình kháng nghị hàng hải; thông tin liên lạc với chủ tàu hoặc người khai thác tàu; dịch vụ liên quan đến thuyền viên; thu, chi các khoản tiền liên quan đến hoạt động khai thác tàu; giải quyết tranh chấp về hợp đồng vận chuyển hoặc về tai nạn hàng hải và dịch vụ khác liên quan đến tàu biển."

Theo đó, người đại lý tàu biển nhân danh chủ tàu hoặc người khai thác tàu tiến hành các dịch vụ liên quan đến tàu biển hoạt động tại cảng bao gồm những hoạt động nhất định.

Đại lí tàu biển là bên thực hiện các dịch vụ của tàu thuyền ở cảng mà tàu ghé thăm hoặc nơi tàu cập cảng. Đại lí tàu biển nhân danh chủ tàu để thực hiện tất cả các quyền và nghĩa vụ cần thiết. (Theo Marine Insight)

>> Xem thêm:  Đại lý thương mại là gì ? Đặc điểm và các hình thức của đại lý thương mại

Theo Điều 236 Bộ luật quy định người đại lý tàu biển như sau:

"Điều 236. Người đại lý tàu biển

1. Người đại lý tàu biển là người được người ủy thác chỉ định làm đại diện để tiến hành dịch vụ đại lý tàu biển theo ủy thác của người ủy thác tại cảng biển.

2. Người đại lý tàu biển có thể thực hiện dịch vụ đại lý tàu biển cho người thuê vận chuyển, người thuê tàu hoặc những người khác có quan hệ hợp đồng với chủ tàu hoặc người khai thác tàu, nếu được chủ tàu hoặc người khai thác tàu đồng ý"

Theo quy định, người đại lý tàu biển là người được người ủy thác chỉ định làm đại diện để tiến hành dịch vụ đại lý tàu biển theo ủy thác của người ủy thác tại cảng biển.

Nười ủy thác có thể là i​chủ tàu hoặc người khai thác tàu.

Theo đó:

  • Chủ tàu là người sở hữu tàu biển.
  • Người quản lý, người khai thác và người thuê tàu trần được thực hiện các quyền, nghĩa vụ của chủ tàu quy định tại Bộ luật này theo hợp đồng ký kết với chủ tàu.
  • Tổ chức được Nhà nước giao quản lý, khai thác tàu biển cũng được áp dụng các quy định của Bộ luật này và quy định khác của pháp luật có liên quan như đối với chủ tàu.
  • Tàu biển Việt Nam là tàu biển đã được đăng ký vào Sổ đăng ký tàu biển quốc gia Việt Nam hoặc đã được cơ quan đại diện của Việt Nam ở nước ngoài cấp giấy phép tạm thời mang cờ quốc tịch Việt Nam. Tàu biển Việt Nam có quyền và nghĩa vụ mang cờ quốc tịch Việt Nam. Chỉ có tàu biển Việt Nam mới được mang cờ quốc tịch Việt Nam.

Trân trọng!

3. Trách nhiệm của người đại lý tàu biển

- Cơ sảo pháp lý: Điều 238 Bộ luật hàng hải Việt Nam năm 2015

>> Xem thêm:  Nội thủy là gì ? Cách phân định vùng nội thủy

Như đã phân tích ở trên: "Đại lý tàu biển là dịch vụ mà người đại lý tàu biển nhân danh chủ tàu hoặc người khai thác tàu tiến hành các dịch vụ liên quan đến tàu biển hoạt động tại cảng, bao gồm: việc thực hiện các thủ tục tàu biển đến, rời cảng; ký kết hợp đồng vận chuyển, hợp đồng bảo hiểm hàng hải, hợp đồng bốc dỡ hàng hóa, hợp đồng thuê tàu, hợp đồng thuê thuyền viên; ký phát vận đơn hoặc chứng từ vận chuyển tương đương; cung ứng vật tư, nhiên liệu, thực phẩm, nước sinh hoạt cho tàu biển; trình kháng nghị hàng hải; thông tin liên lạc với chủ tàu hoặc người khai thác tàu; dịch vụ liên quan đến thuyền viên; thu, chi các khoản tiền liên quan đến hoạt động khai thác tàu; giải quyết tranh chấp về hợp đồng vận chuyển hoặc về tai nạn hàng hải và dịch vụ khác liên quan đến tàu biển."

Theo đó, người đại lý tàu biển là người được người ủy thác chỉ định làm đại diện để tiến hành dịch vụ đại lý tàu biển theo ủy thác của người ủy thác tại cảng biển.

Người đại lý tàu biển có thể thực hiện dịch vụ đại lý tàu biển cho người thuê vận chuyển, người thuê tàu hoặc những người khác có quan hệ hợp đồng với chủ tàu hoặc người khai thác tàu, nếu được chủ tàu hoặc người khai thác tàu đồng ý.

Người đại lý tàu biển theo quy định của pháp luật bao gồm những trách nhiệm sau:

  • Người đại lý tàu biển có trách nhiệm tiến hành các hoạt động cần thiết để bảo vệ chu đáo quyền và lợi ích hợp pháp của người ủy thác;
  • Người đại lý tàu biển có trách nhiệm phải chấp hành các yêu cầu và chỉ dẫn của người ủy thác;
  • Người đại lý tàu biển có trách nhiệm nhanh chóng thông báo cho người ủy thác về các sự kiện liên quan đến công việc được ủy thác;
  • Người đại lý tàu biển có trách nhiệm tính toán chính xác các khoản thu, chi liên quan đến công việc được ủy thác.

Trường hợp có thiệt hại phát sinh do lỗii của mình gây ra thì người đại lý tàu biển phải có trách nhiệm bồi thường cho người ủy thác thiệt hại đó.

Trân trọng!

4. Người ủy thác có trách nhiệm gì đối với người đại lý tàu biển

- Cơ sảo pháp lý: Điều 238 Bộ luật hàng hải Việt Nam năm 2015

"Điều 239. Trách nhiệm của người ủy thác

1. Người ủy thác có trách nhiệm hướng dẫn người đại lý tàu biển thực hiện dịch vụ đã ủy thác khi cần thiết và phải ứng trước theo yêu cầu của người đại lý tàu biển khoản tiền dự chi cho dịch vụ được ủy thác.

>> Xem thêm:  Mẫu hợp đồng đại lý thương mại mới nhất và Quy định pháp luật về đại lý thương mại độc quyền ?

2. Trường hợp người đại lý tàu biển có hành động vượt quá phạm vi ủy thác thì người ủy thác vẫn phải chịu trách nhiệm về hành động đó, nếu ngay sau khi nhận được thông tin này mà người ủy thác đã không thông báo cho những người liên quan biết là mình không công nhận hành động này của người đại lý tàu biển."

Thứ nhất, người ủy thác cho người địa lý tàu biển phải có trách nhiệm hướng dẫn người đại lý tàu biển thực hiện dịch vụ đã ủy thác khi cần thiết và phải ứng trước theo yêu cầu của người đại lý tàu biển khoản tiền dự chi cho dịch vụ được ủy thác.

Thứ hai, nếu người đại lý tàu biển có hành động vượt quá phạm vi ủy thác thì người ủy thác vẫn phải chịu trách nhiệm về hành động đó khi ngay sau khi nhận được thông tin này mà người ủy thác đã không thông báo cho những người liên quan biết là mình không công nhận hành động này của người đại lý tàu biển.

Ngược lại, nếu ngay sau khi nhận được thông tin này mà người ủy thác đã có thông báo cho những người liên quan biết là mình không công nhận hành động này của người đại lý tàu biển, có thể người ủy thác không phải chịu tách nhiệm cho hành động vượt quá phạm vi ủy thác thì người ủy thác của người đại lý tàu biển.

Trân trọng!

5. Vai trò của đại lý tàu biển

Theo Bộ luật hàng hải Việt Nam năm 2015, đại lý tàu biển là người nhân danh chủ tàu hoặc người khai thác tàu (người ủy thác) tiến hành các dịch vụ liên quan đến các hoạt động của con tàu tại cảng biển như làm các thủ tục theo quy đinh để tàu ra vào cảng xếp dỡ hàng hóa, tiếp nhiên liệu thực phẩm, sửa chữa, thay đổi thuyền viên và một số công việc khác có liên quan. Để tiến hành các công việc được giao phó, đại lý nhân danh người ủy thác ký kết với đối tác có liên quan những hợp đồng cung cấp các dịch vụ này cho con tàu. Ngoài ra, đại lý còn được ủy quyền thay mặt người ủy thác ký phát vân đơn hoặc các chứng từ khác có liên quan, ký hợp đồng thuê tàu, trình kháng nghị hàng hải, giải quyết những tranh chấp khiếu nại phát sinh từ hợp đồng vận chuyển, giải quyết hậu quả sự cố tai nạn, thu chi tiền cước...

Trong tất cả những hợp đồng dịch vụ trên, bao giờ đại lý cũng chỉ ký bên dưới với tư cách chỉ là đại lý (as agent only). Ngoài những công việc nêu trên, đại lý còn có trách nhiệm nắm chắc các thông tin, các quy định luật lệ mới ban hành ở nước sở tại để thông báo kịp thời cho chủ tàu biết.

Chủ hàng cần biết rằng đại lý chỉ là người làm công cho chủ tàu hoặc người khai thác tàu. Vì vậy, trong mọi trường hợp, họ nhất cử nhất động đều làm theo chỉ thị của người ủy thác. Có thể xảy ra trường hợp đại lý hành động theo chỉ thị của người ủy thác trái với ý kiến của nhà cầm quyền địa phương, thậm chí ý kiến của thủ tướng hay tổng thống, thì trong trường hợp đó người chịu trách nhiệm cuối cùng vẫn là người ủy thác chứ không phổi là đại lý.

Ví dụ, năm 1992 tình hình phân bón ở phía Nam Việt Nam khá căng thẳng, Tổng công ty quốc doanh V được nhà nước cấp vốn nhập khẩu cấp 15.000 tấn Urea để phục vụ vụ mùa. Sau khi tàu đã cập cảng, chủ tàu ra lệnh cho đại lý không được giao hàng vì người mua Việt Nam chưa trả tiền hàng cho người bán, lãnh đạo của một Bộ đã ra lệnh cho đại lý giao hàng ngay để phục vụ kịp thời yêu cầu của thời vụ, song đại lý kiên quyết không giao hàng theo đúng chỉ thị của chủ tàu. Cuối cùng thì hàng chỉ được giao sau khi Tổng công ty V đã thanh toán đầy đủ cho người bán.

Như vậy, việc liên hệ tiếp xúc với đại lý trong phần lớn trường hợp chỉ để biết thông tin, địa chỉ của người ủy thác, còn trách nhiệm giải quyết vụ việc ra sao cần liên hệ với người ủy thác mới có thể quyết định được. Cần lưu ý khi giải quyết khiếu nại về hư hỏng mất mát hàng hóa theo vận đơn hoặc hợp đồng vận chuyển theo chuyến thông thường, thời hiệu khởi kiện người vận chuyển chỉ có một năm nên chủ hàng hết sức tránh sa đà vào việc tranh cãi với đại lý kéo dài đến khi quay trở lại tiếp xúc với người vận chuyển thì thời hiệu đã hết. Một khi thời hiệu khiếu kiện không còn nữa thì khả năng khiếu kiện đòi bồi thường của chủ hàng cũng coi như không còn nữa mặc dù hồ sơ chứng cứ có thể rất đầy đủ và hợp pháp.

Trân trọng!

Các câu hỏi thường gặp

Câu hỏi: Đại lý tàu biển theo pháp luật hàng hải?

Trả lời:

Điều 235. Đại lý tàu biển

"Đại lý tàu biển là dịch vụ mà người đại lý tàu biển nhân danh chủ tàu hoặc người khai thác tàu tiến hành các dịch vụ liên quan đến tàu biển hoạt động tại cảng, bao gồm: việc thực hiện các thủ tục tàu biển đến, rời cảng; ký kết hợp đồng vận chuyển, hợp đồng bảo hiểm hàng hải, hợp đồng bốc dỡ hàng hóa, hợp đồng thuê tàu, hợp đồng thuê thuyền viên; ký phát vận đơn hoặc chứng từ vận chuyển tương đương; cung ứng vật tư, nhiên liệu, thực phẩm, nước sinh hoạt cho tàu biển; trình kháng nghị hàng hải; thông tin liên lạc với chủ tàu hoặc người khai thác tàu; dịch vụ liên quan đến thuyền viên; thu, chi các khoản tiền liên quan đến hoạt động khai thác tàu; giải quyết tranh chấp về hợp đồng vận chuyển hoặc về tai nạn hàng hải và dịch vụ khác liên quan đến tàu biển."

(Bộ luật hàng hải Việt Nam năm 2015)

Câu hỏi: Người đại lý tàu biển có trách nhiệm như thế nào?

Trả lời:

Điều 238. Trách nhiệm của người đại lý tàu biển

"1. Người đại lý tàu biển có trách nhiệm tiến hành các hoạt động cần thiết để bảo vệ chu đáo quyền và lợi ích hợp pháp của người ủy thác; phải chấp hành các yêu cầu và chỉ dẫn của người ủy thác; nhanh chóng thông báo cho người ủy thác về các sự kiện liên quan đến công việc được ủy thác; tính toán chính xác các khoản thu, chi liên quan đến công việc được ủy thác.

2. Người đại lý tàu biển có trách nhiệm bồi thường cho người ủy thác thiệt hại do lỗi của mình gây ra."

(Bộ luật hàng hải Việt Nam năm 2015)

Câu hỏi: Trách nhiệm của người ủy thác đối với đại lý tàu biển?

Trả lời:

Điều 239. Trách nhiệm của người ủy thác

"1. Người ủy thác có trách nhiệm hướng dẫn người đại lý tàu biển thực hiện dịch vụ đã ủy thác khi cần thiết và phải ứng trước theo yêu cầu của người đại lý tàu biển khoản tiền dự chi cho dịch vụ được ủy thác.

2. Trường hợp người đại lý tàu biển có hành động vượt quá phạm vi ủy thác thì người ủy thác vẫn phải chịu trách nhiệm về hành động đó, nếu ngay sau khi nhận được thông tin này mà người ủy thác đã không thông báo cho những người liên quan biết là mình không công nhận hành động này của người đại lý tàu biển."

(Bộ luật hàng hải Việt Nam năm 2015)