1. Du học Thạc sĩ có được tạm hoãn nghĩa vụ quân sự không?
Du học Thạc sĩ không được tạm hoãn nghĩa vụ quân sự trong trường hợp trước đó từng được tạm hoãn cho trình độ đại học hệ chính quy.
Để được được phê duyệt tạm hoãn gọi nhập ngũ, công dân phải đáp ứng đồng thời tất cả các yêu cầu pháp lý sau đây để hồ sơ được coi là hợp lệ:
Điều kiện về độ tuổi: Công dân phải còn trong độ tuổi gọi nhập ngũ. Theo quy định tại Khoản 2, Điều 30 Luật NVQS 2015, công dân nam đã được tạm hoãn gọi nhập ngũ trong thời gian một khóa đào tạo của một trình độ đào tạo (ví dụ: đã hoãn 4-5 năm Đại học) thì độ tuổi gọi nhập ngũ được kéo dài đến hết 27 tuổi. Hầu hết các trường hợp học Thạc sĩ đều rơi vào nhóm này.
Điều kiện về chương trình đào tạo: Đây là điều kiện bắt buộc. Pháp luật chỉ xem xét tạm hoãn cho công dân đang theo học hệ chính quy, tập trung (full-time) tại cơ sở giáo dục.
Các trường hợp bị từ chối: Mọi hình thức đào tạo không tập trung, học trực tuyến, đào tạo từ xa, hoặc hệ vừa học vừa làm đều không đủ điều kiện để xét tạm hoãn nghĩa vụ quân sự.
Điều kiện về số lần tạm hoãn: Quy định hiện hành (tại Luật 78/2015/QH13) nêu rõ việc tạm hoãn chỉ áp dụng "trong thời gian một khóa đào tạo của một trình độ đào tạo". Đây là một điểm pháp lý cần lưu ý. Nếu công dân đã sử dụng quyền tạm hoãn cho toàn bộ khóa Đại học, việc xin tạm hoãn lần thứ hai cho khóa Thạc sĩ có thể không được chấp thuận.
Điều kiện về tính pháp lý của hồ sơ: Công dân phải cung cấp được các giấy tờ hợp lệ (như giấy báo nhập học, xác nhận sinh viên) từ cơ sở đào tạo nước ngoài. Các giấy tờ này phải được dịch thuật sang tiếng Việt và công chứng theo quy định của pháp luật Việt Nam.
Như vậy có thể thấy, công dân du học Thạc sĩ (đặc biệt là sau khi đã học xong Đại học trong nước) về cơ bản không thuộc đối tượng được tạm hoãn NVQS và vẫn nằm trong diện bị gọi nhập ngũ nếu còn trong độ tuổi quy định (đến hết 27 tuổi).
2. Đu học Thạc sĩ mà không chấp hành lệnh gọi đi NVQS sẽ bị xử lý thế nào?
Kể từ ngày 05/8/2025, Nghị định 218/2025/NĐ-CP (thay thế Nghị định 120/2013/NĐ-CP và Nghị định 37/2022/NĐ-CP) có hiệu lực, quy định rõ các mức xử phạt.
Xử phạt hành chính: Hành vi không chấp hành quyết định gọi kiểm tra, khám sức khỏe hoặc "không chấp hành quyết định gọi nhập ngũ" (kể cả khi đang ở nước ngoài) bị phạt tiền ở mức rất cao: từ 50.000.000 đồng đến 75.000.000 đồng.
Xử lý hình sự: Theo Điều 332 Bộ luật Hình sự 2015 sửa đổi 2017, người nào không chấp hành Lệnh gọi nhập ngũ, đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này (ví dụ: đã bị phạt 75 triệu đồng theo Điều 10 Nghị định 218/2025/NĐ-CP) mà còn vi phạm, thì sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự về "Tội trốn tránh nghĩa vụ quân sự".
Khung hình phạt cơ bản cho tội này là phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm. Như vậy, việc đăng ký tạm hoãn không chỉ là quyền lợi mà còn là nghĩa vụ bắt buộc để tránh bị coi là "trốn tránh NVQS".
3. Đang ở nước ngoài có phải về Việt Nam khám sức khỏe NVQS không?
Câu trả lời phụ thuộc vào việc công dân đã làm thủ tục tạm hoãn hay chưa:
Trường hợp 1: Đã làm thủ tục và được duyệt hoãn. Nếu công dân đã nộp hồ sơ hợp lệ và có Quyết định tạm hoãn của Chủ tịch UBND cấp Tỉnh, công dân sẽ không có tên trong danh sách gọi khám sức khỏe.
Trường hợp 2: Không làm thủ tục (Tự ý đi). Nếu công dân không báo cáo, UBND cấp Xã (theo thẩm quyền mới tại Luật 98/2025) vẫn sẽ gửi Lệnh gọi khám sức khỏe. Việc vắng mặt theo lệnh gọi này mà không có lý do chính đáng sẽ bị coi là hành vi "không chấp hành" và bị xử phạt VPHC mức 50-75 triệu đồng.
Kết luận
Như vậy việc công dân bắt buộc phải đáp ứng các điều kiện chặt chẽ (như đào tạo chính quy, còn trong độ tuổi ) và phải thực hiện thủ tục đăng ký, xin hoãn đúng quy trình mới (nộp hồ sơ tại cấp Xã để trình UBND cấp Tỉnh phê duyệt).
Việc tự ý đi du học mà không báo cáo hoặc không thực hiện thủ tục tạm hoãn sẽ bị coi là hành vi vi phạm pháp luật. Công dân có thể đối mặt với mức xử phạt hành chính rất cao (lên đến 75.000.000 đồng theo Nghị định 218/2025/NĐ-CP ) và tiềm ẩn rủi ro bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội trốn tránh nghĩa vụ quân sự.
Nếu bạn cần hỗ trợ về thủ tục xin tạm hoãn nghĩa vụ quân sự hoặc có vướng mắc pháp lý trong quá trình thực hiện, vui lòng liên hệ với Luật Minh Khuê qua Hotline 1900.6162 hoặc Email lienhe@luatminhkhue.vn để được các Luật sư tư vấn kịp thời và chính xác.
