1. Quy định về hình thức định giá
Theo quy định tại Điều 21 Luật Giá năm 2023 (có hiệu lực từ 01/7/2024) thì cơ quan nhà nước có thẩm quyền định giá thực hiện các hình thức sau đây, nhằm tạo sự minh bạch và công bằng trong hoạt động thương mại:
- Giá cụ thể: Đây là mức giá cụ thể mà cơ quan, tổ chức hoặc cá nhân phải mua hoặc bán hàng hóa và dịch vụ. Điều này đảm bảo rằng việc mua bán diễn ra đúng với mức giá đã quy định trước, từ đó đảm bảo tính minh bạch và tránh những gian lận trong giao dịch.
- Giá tối thiểu: Đây là mức giá tối thiểu mà cơ quan, tổ chức hoặc cá nhân không được phép định giá, mua hoặc bán dưới mức giá này. Mục tiêu của giá tối thiểu là bảo vệ các nhà sản xuất, nhà cung cấp và lao động, đồng thời đảm bảo chất lượng và an toàn của hàng hóa và dịch vụ được giao dịch.
- Giá tối đa: Đây là mức giá tối đa mà cơ quan, tổ chức hoặc cá nhân không được phép định giá, mua hoặc bán vượt quá. Mục tiêu của giá tối đa là bảo vệ người tiêu dùng và tránh tình trạng tham gia vào giao dịch với mức giá quá cao.
- Khung giá: Là khoảng giới hạn mức giá mà cơ quan, tổ chức hoặc cá nhân không được phép định giá, mua hoặc bán dưới mức tối thiểu và cao hơn mức tối đa của khung giá đó. Việc áp dụng khung giá giúp hạn chế sự biến động quá lớn của giá cả, từ đó tạo ra sự ổn định cho thị trường và hạn chế những hành vi thất thoát tài nguyên.
Nhờ vào việc thực hiện các hình thức định giá này, cơ quan nhà nước hy vọng sẽ tạo ra môi trường kinh doanh công bằng, lành mạnh và phát triển bền vững cho nền kinh tế đất nước.
2. Bổ sung thêm tiêu chí danh mục hàng hóa, dịch vụ do nhà nước định giá theo Luật Giá năm 2023
Cũng theo theo quy định tại Điều 21 nêu trên thì hàng hóa và dịch vụ do Nhà nước định giá phải đáp ứng một trong những tiêu chí quan trọng dưới đây, nhằm đảm bảo tính công bằng và phát triển bền vững cho nền kinh tế và xã hội:
- Hàng hóa và dịch vụ thuộc lĩnh vực độc quyền Nhà nước sản xuất và kinh doanh, được thực hiện theo quy định rõ ràng của pháp luật về thương mại và các quy định liên quan khác. Điều này đảm bảo sự kiểm soát và quản lý chặt chẽ trong việc sản xuất và phân phối các sản phẩm quan trọng và nhạy cảm với vai trò quốc gia.
- Các tài nguyên quan trọng được quy định theo luật pháp về tài nguyên, đề cao tính bền vững và bảo vệ môi trường. Việc định giá hàng hóa và dịch vụ liên quan đến tài nguyên này đòi hỏi sự cân nhắc kỹ lưỡng để bảo vệ lợi ích quốc gia và tương lai của thế hệ sau.
- Hàng dự trữ quốc gia, cùng với các sản phẩm và dịch vụ công ích cũng như dịch vụ sự nghiệp công sử dụng ngân sách nhà nước, đều có vai trò quan trọng trong việc đáp ứng nhu cầu cơ bản của người dân và đảm bảo hoạt động của quốc gia diễn ra hiệu quả.
- Hàng hóa và dịch vụ thiết yếu mang tính chất độc quyền hoặc có ảnh hưởng quan trọng đến kinh tế - xã hội và cuộc sống của người dân, cần phải được định giá cẩn thận. Điều này áp dụng đặc biệt cho những lĩnh vực có giới hạn cạnh tranh và tác động đáng kể đến hoạt động sản xuất và kinh doanh.
Nhờ vào việc áp dụng các tiêu chí trên, việc định giá hàng hóa và dịch vụ của Nhà nước sẽ trở nên minh bạch hơn, đồng thời đảm bảo sự công bằng và sự phát triển bền vững trong nền kinh tế và xã hội. Luật Giá 2023 đã có những cải tiến đáng kể so với Luật Giá 2012 bằng việc bổ sung tiêu chí mới cho danh mục hàng hóa và dịch vụ do Nhà nước định giá. Điều này nhằm tăng cường sự minh bạch và công bằng trong hoạt động kinh doanh, đồng thời đảm bảo sự phát triển bền vững cho kinh tế và xã hội.
Theo Luật Giá 2023, danh mục hàng hóa và dịch vụ thiết yếu có tính chất độc quyền trong mua bán hoặc có thị trường cạnh tranh hạn chế và ảnh hưởng lớn đến kinh tế - xã hội, đời sống người dân, sản xuất kinh doanh đã được thêm vào. Điều này đồng nghĩa với việc những sản phẩm và dịch vụ quan trọng, có tầm ảnh hưởng đặc biệt lớn đến đời sống của người dân và hoạt động kinh doanh, sẽ được Nhà nước can thiệp và quản lý mức giá một cách chặt chẽ hơn.
Nhờ vào sự bổ sung này, Luật Giá 2023 mang đến lợi ích lớn cho cả người tiêu dùng và doanh nghiệp. Đối với người tiêu dùng, việc có mức giá hợp lý và ổn định cho các hàng hóa và dịch vụ thiết yếu đảm bảo quyền lợi và sự an tâm khi tiêu dùng. Đối với doanh nghiệp, việc có quy định rõ ràng về giá cả giúp tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh và đồng thời hạn chế các tình trạng gian lận, cạnh tranh không lành mạnh trong thị trường. Luật Giá 2023, với việc thêm vào danh mục hàng hóa và dịch vụ quan trọng, đã thể hiện sự quan tâm và chú trọng của Nhà nước đối với việc điều tiết giá cả trong các lĩnh vực có tầm ảnh hưởng lớn đến xã hội và kinh tế. Điều này chắc chắn sẽ góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân và thúc đẩy sự phát triển bền vững cho đất nước.
3. Thẩm quyền và trách nhiệm định giá
Vai trò và trách nhiệm định giá trong Luật Giá được quy định một cách rõ ràng và chi tiết như sau:
- Trách nhiệm và thẩm quyền định giá trong Luật Giá được quy định một cách cụ thể và đầy đủ nhằm đảm bảo sự minh bạch và hiệu quả trong hoạt động quản lý giá cả của Nhà nước. Theo đó, Thủ tướng Chính phủ đảm nhận vai trò quan trọng trong việc định giá các hàng hóa và dịch vụ đặc biệt quan trọng, có tầm ảnh hưởng lớn đến kinh tế vĩ mô và cuộc sống của người dân. Điều này đảm bảo tính công bằng và quyết định chặt chẽ về mức giá của những mặt hàng có tầm quan trọng đặc biệt đối với đất nước.
- Đối với các hàng hóa và dịch vụ nằm trong lĩnh vực quản lý của Bộ Tài chính, trách nhiệm và thẩm quyền định giá thuộc về Bộ Tài chính. Ngoài ra, Bộ cũng chịu trách nhiệm định giá đối với những mặt hàng có tầm ảnh hưởng đến ngân sách nhà nước và liên quan đến nhiều ngành, lĩnh vực quản lý. Điều này nhằm tạo ra tính toàn diện và hiệu quả trong việc điều tiết giá cả của những mặt hàng có liên quan đến ngân sách quốc gia.
- Đối với các lĩnh vực và phạm vi chuyên ngành quản lý, các Bộ và cơ quan ngang Bộ có thẩm quyền và trách nhiệm định giá các hàng hóa và dịch vụ liên quan. Điều này giúp đảm bảo tính chuyên môn và chất lượng trong việc quản lý giá cả của từng lĩnh vực cụ thể. Thông qua việc áp dụng quy trình và quy định quản lý được quy định rõ ràng bởi pháp luật, các Bộ và cơ quan ngang Bộ đảm bảo sự minh bạch và công bằng trong việc định giá.
- Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có thẩm quyền và trách nhiệm định giá các hàng hóa và dịch vụ theo địa bàn mà họ quản lý. Với việc định giá tại cấp địa phương, các Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có thể đáp ứng được các yêu cầu và đặc thù cụ thể của địa phương. Điều này giúp tối ưu hóa quản lý giá cả tại cấp địa phương, thúc đẩy sự phát triển địa phương và tạo điều kiện thuận lợi cho việc đáp ứng nhu cầu của người dân trong vùng.
Nhờ có sự phân chia rõ ràng và minh bạch về thẩm quyền và trách nhiệm định giá như trên, Luật Giá giúp đảm bảo tính công bằng, hiệu quả và phù hợp trong việc quản lý giá cả, đồng thời đảm bảo sự phát triển bền vững của kinh tế và đời sống người dân.
Trong trường hợp cần thiết điều chỉnh Danh mục hàng hóa và dịch vụ do Nhà nước định giá, quy trình được thực hiện một cách minh bạch và đảm bảo tính công bằng, nhằm tối ưu hóa hiệu quả quản lý giá cả. Các cơ quan có thẩm quyền, bao gồm các Bộ, cơ quan ngang Bộ và Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, phải thực hiện các bước sau đây:
- Lập văn bản đề nghị điều chỉnh: Các cơ quan có thẩm quyền sẽ lập văn bản đề nghị điều chỉnh Danh mục hàng hóa và dịch vụ do Nhà nước định giá. Trong văn bản này, họ sẽ giải thích lý do cần thiết và đề xuất những điểm cần điều chỉnh, bổ sung hoặc loại bỏ.
- Gửi Bộ Tài chính tổng hợp: Sau khi hoàn tất văn bản đề nghị, các cơ quan có thẩm quyền sẽ gửi văn bản này đến Bộ Tài chính. Bộ Tài chính sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc tổng hợp các đề xuất và tiến hành xem xét tổng thể về việc điều chỉnh Danh mục hàng hóa và dịch vụ.
- Trình Chính phủ và Ủy ban Thường vụ Quốc hội: Sau khi tổng hợp và xem xét các đề xuất, Bộ Tài chính sẽ trình Chính phủ để xem xét và quyết định cuối cùng về việc điều chỉnh Danh mục hàng hóa và dịch vụ do Nhà nước định giá. Nếu cần thiết, vấn đề này cũng sẽ được đưa ra xem xét và thảo luận tại Ủy ban Thường vụ Quốc hội, để đảm bảo sự tham gia của các đại biểu dân cử và đưa ra quyết định đồng thuận.
Qua quy trình này, việc điều chỉnh Danh mục hàng hóa và dịch vụ do Nhà nước định giá sẽ được thực hiện một cách khoa học, minh bạch và có tính đáng tin cậy. Điều này giúp tối ưu hóa quản lý giá cả và đảm bảo rằng quyết định điều chỉnh phù hợp với tình hình kinh tế và xã hội thực tế
Ngoài ra, có thể tham khảo: Nguyên tắc quản lý, điều tiết giá của Nhà nước theo Luật Giá 2023.
Có vướng mắc, vui lòng liên hệ 1900.6162 hoặc gửi email tới: lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ. Trân trọng./.
