Mục lục bài viết
1. Đau thần kinh tọa được hiểu là như thế nào? Nguyên nhân gây ra
Thường, cơn đau kéo dài từ lưng dưới, vượt qua mông và lan xuống phía sau đùi, có thể ảnh hưởng đến một trong hai chân. Tùy thuộc vào vị trí mà dây thần kinh tọa bị áp lực, cơn đau có thể kéo dài đến bàn chân hoặc thậm chí là ngón chân.
Cơn đau dây thần kinh tọa thường xuất hiện khi dây thần kinh tọa bị nén, thường do đĩa đệm thoát vị hoặc gai cột sống... Ngoài ra, còn nhiều nguyên nhân phổ biến khác có thể dẫn đến tình trạng này, bao gồm: hẹp cột sống thắt lưng, thoái hóa cột sống, sự thừa cân hoặc béo phì, thiếu việc luyện tập thể dục, và việc sử dụng giày cao gót...
Mặc dù đau dây thần kinh tọa có thể tự giảm dần đi, nhưng nếu cơn đau trở nên nghiêm trọng hoặc không giảm đi, thì quý vị nên tìm kiếm sự tư vấn của một bác sĩ để được kiểm tra và đưa ra giải pháp thích hợp. Chứng đau dây thần kinh tọa có thể được điều trị thông qua vật lý trị liệu, thuốc hoặc thậm chí phẫu thuật tùy thuộc vào tình trạng cụ thể của mỗi bệnh nhân. Điều quan trọng là bạn nên tìm kiếm sự chăm sóc y tế để giảm đau và tái khôi phục sức khỏe của mình.

Thoát vị đĩa đệm chiếm tỷ lệ lớn, khoảng 80%, trong số các trường hợp gây đau thần kinh tọa. Khi đĩa đệm cột sống bị thoát ra khỏi vị trí bình thường, dây thần kinh tọa sẽ bị chèn ép, dẫn đến cảm giác đau buốt và không thoải mái. Tình trạng tương tự cũng xảy ra đối với những người bị gai cột sống hoặc có sự hình thành khối u hoặc nang trên cột sống.
Có một số yếu tố nguy cơ có thể làm tăng khả năng mắc phải đau thần kinh tọa:
- Tuổi tác: Đau thần kinh tọa là một tình trạng khá phổ biến và thường xuất hiện ở nhiều người, đặc biệt là trong độ tuổi từ 30 đến 50. Trong khoảng tuổi này, người ta thường phải đối mặt với nhiều áp lực và hoạt động thể chất hàng ngày, điều này có thể góp phần tạo ra môi trường cho việc xuất hiện cơn đau thần kinh tọa. Tuy nhiên, không loại trừ trường hợp cơn đau thần kinh tọa có thể xảy ra ở các độ tuổi khác. Bất kỳ ai, ở bất kỳ độ tuổi nào, đều có thể mắc phải tình trạng này nếu họ gặp các yếu tố nguy cơ hoặc có các tình huống gây áp lực lên cột sống và dây thần kinh tọa. Việc đảm bảo lối sống lành mạnh và thực hiện các biện pháp phòng ngừa có thể giúp mọi người giảm nguy cơ mắc bệnh đau thần kinh tọa, dù ở bất kỳ độ tuổi nào.
- Trọng lượng: Tăng cân có thể tạo áp lực lớn lên cột sống của bạn, làm bạn dễ bị đau thần kinh tọa, đặc biệt trong trường hợp mang thai hoặc khi gặp tình trạng thừa cân hoặc béo phì.
- Bệnh tiểu đường: Bệnh này có thể gây tổn thương cho thần kinh, góp phần vào việc gây ra đau thần kinh tọa.
- Tính chất công việc: Công việc mà bạn phải nâng vật nặng thường xuyên hoặc phải ngồi lâu ở một tư thế không thoải mái cũng có thể gây tổn thương đĩa đệm và dẫn đến đau thần kinh tọa. Điều này đặc biệt đúng cho những người làm công việc yêu cầu nhiều cử động hoặc áp lực lên cột sống.
Việc hiểu rõ những yếu tố này có thể giúp bạn đề phòng hoặc giảm nguy cơ mắc bệnh đau thần kinh tọa và duy trì sức khỏe của cột sống.
2. Chẩn đoán bệnh đau thần kinh tọa
Để chẩn đoán bệnh đau thần kinh tọa, quy trình thăm khám và xác định nguyên nhân của cơn đau thường diễn ra qua các bước sau:
- Trước hết, bác sĩ sẽ tạo cơ hội để người bệnh chia sẻ về các triệu chứng đau lưng mà họ đang gặp phải. Bác sĩ có thể đặt các câu hỏi như liệu có bị tê hoặc yếu ở chân không, và xác định mức độ khó chịu trong các vị trí cụ thể.
Bác sĩ cũng sẽ thăm khám lâm sàng để xem xét vị trí và sự tổn thương, đồng thời hỏi về lịch sử điều trị và thuốc đã sử dụng từ trước.
Sau đó, để hiểu rõ hơn về lối sống hàng ngày của người bệnh, bác sĩ sẽ đặt những câu hỏi liên quan đến công việc, mức độ hoạt động vận động, thời gian ngồi hoặc đứng lâu dài, và việc tập luyện thể dục.
Bác sĩ có thể yêu cầu người bệnh thực hiện một loạt bài kiểm tra để xác định dây thần kinh nào gây ra cơn đau. Điều này có thể bao gồm các bài tập như ngồi xổm, đi bằng gót chân và ngón chân, hoặc nâng một chân khi nằm ngửa.

Trong trường hợp cơn đau diễn ra nghiêm trọng, bác sĩ có thể đề xuất các xét nghiệm hình ảnh như X-quang, MRI, hoặc CT scan để tạo ra hình ảnh chi tiết về các mô mềm và cột sống, giúp xác định dấu hiệu thoát vị đĩa đệm, gai cột sống, hoặc hẹp ống sống thắt lưng.
Một xét nghiệm điện cơ (EMG) cũng có thể được thực hiện để đo các xung điện từ các dây thần kinh và phản ứng của cơ bắp, từ đó đánh giá mức độ tổn thương của rể thần kinh thắt lưng.
Nếu sau quá trình chẩn đoán, bác sĩ xác nhận rằng bạn bị đau thần kinh tọa, đừng lo lắng quá nhiều. Có nhiều phương pháp điều trị hiệu quả như thuốc chống viêm, thuốc giãn cơ, vật lý trị liệu, tiêm steroid, châm cứu, và điều trị nắn khớp. Bác sĩ sẽ đưa ra lựa chọn điều trị phù hợp dựa trên tình trạng cụ thể của bạn để giúp giảm đau và cải thiện chất lượng cuộc sống.
3. Cách điều trị đau thần kinh tọa
Đau dây thần kinh tọa là một tình trạng gây ra những cơn đau khó chịu, và tùy thuộc vào từng trường hợp, người bệnh có thể trải qua những cảm nhận đau khác nhau. May mắn, có nhiều phương pháp điều trị hiệu quả để giúp người bệnh giảm đau và tốt hơn. Dưới đây là một số phương pháp điều trị:
Điều trị không phẫu thuật
Hầu hết những người bị đau thần kinh tọa có thể cải thiện trong vài tuần với những biện pháp khắc phục tại nhà và không cần phải phẫu thuật. Nếu cơn đau nhẹ và gây khó khăn trong việc thực hiện các hoạt động hàng ngày, bác sĩ sẽ đề xuất những giải pháp cơ bản như:
- Vật lý trị liệu: Duy trì thói quen tập thể dục và tư duy cách thức để giảm áp lực lên dây thần kinh tọa.

- Kéo căng lưng dưới: Một số bài tập kéo căng lưng dưới có thể giúp giảm đau do dây thần kinh tọa gây ra.
- Luyện tập thể dục: Tập thể dục nhẹ, như đi bộ ngắn, có thể giúp giảm cơn đau thần kinh tọa. Chuyên gia vật lý trị liệu có thể hướng dẫn cụ thể về các động tác tập thể dục để giảm thiểu tổn thương dây thần kinh.
- Hạn chế nằm trên giường: Đối với một số trường hợp, hạn chế thời gian nằm trên giường có thể giúp giảm đau và tăng tính linh hoạt.
- Sử dụng miếng dán nóng và lạnh: Việc sử dụng miếng dán nóng hoặc lạnh ở vùng lưng trong vài ngày có thể giúp giảm đau thần kinh tọa.
- Phương pháp điều trị thay thế: Một số người tin rằng các phương pháp thay thế như yoga, xoa bóp, phản hồi sinh học và châm cứu có thể giúp giảm đau thần kinh tọa.
- Thuốc giảm đau: Ban đầu, người bệnh có thể lựa chọn các loại thuốc giảm đau không cần kê đơn, như acetaminophen và NSAID (thuốc chống viêm không steroid) như aspirin, ibuprofen và naproxen. Tuy nhiên, cần sử dụng đúng liều lượng và thời gian để tránh tác dụng phụ không mong muốn.
Phẫu thuật
Trong trường hợp các biện pháp điều trị không phẫu thuật không mang lại hiệu quả hoặc cơn đau vẫn kéo dài sau 3 tháng, phẫu thuật có thể xem xét. Phẫu thuật thường được xem là biện pháp cuối cùng và chỉ áp dụng cho khoảng 5-10% số người bị đau thần kinh tọa. Có hai lựa chọn phẫu thuật chính:
- Phẫu thuật lấy đĩa đệm: Quá trình này bao gồm loại bỏ bất cứ thứ gì đang chèn ép dây thần kinh, bao gồm đĩa đệm thoát vị hoặc gai xương. Mục tiêu của phẫu thuật là loại bỏ nguyên nhân gây ra đau thần kinh tọa.
- Phẫu thuật cắt bỏ cung sau (mở ống sống): Trong trường hợp ống sống bị hẹp do dây chằng vàng và các mấu khớp phì đại, phẫu thuật mở ống sống bằng cách cắt bỏ bản sống (cung sau) và dây chằng vàng. Điều này giúp mở rộng ống sống và giải phóng rể thần kinh bị chèn ép ở thắt lưng.
Xem thêm bài viết: Bệnh thần kinh là gì? Người bị thần kinh phạm tội có bị phạt tù không?