1. Đề thi môn ngữ văn chuyên Lê Hồng Phong, Nam Định
I/ Phần 1: Tiếng Việt
Câu 1: Trong các ngữ liệu sau từ mũi nào được dùng với nghĩa gốc, từ mũi nào được dùng với nghĩa chuyển?
a. Du lịch đã trở thành mũi nhọn của địa phương
b. Tổ quốc tôi như một con tàu
Mũi thuyền ta đó mũi Cà Mau
c. Anh cán bộ nhìn hai bộ mặt bầu bầu cùng một khuôn có hai cái chóp mũi hơi hớt lên của chị em Việt
d. Lão thúc con Ro-si -nan-te phi thẳng tới trước cối xay gió gần nhất ở trước mặt và đâm mũi giáo vào cánh quạt
Câu 2: Phân tích tác dụng của phép điệp ngữ sử dụng trong đoạn thơ sau
Tháng bảy mùa ngâu
Bố mẹ đội mưa bì bõm
Băng qua những bọt bong bóng nước rơi
vỡ trên đường
Băng qua những tiếng còi xe inh ỏi
Băng qua giông
Băng qua gió
(Theo hướng mưa ngâu - Đỗ Nhật Nam)
II/ Phần 2 đọc hiểu:
Đọc đoạn trích:
"Một tác phẩm tốt trước tiên phải được hình thành cẩn thận, một chiếc váy đẹp trước tiên phải được thiết kế cẩn thận, một tòa nhà đẹp trước tiên phải có một bản thiết kế chi tiết và con người cũng vậy để thực hiện ước mơ lớn lao của mình thì trước hết cần phải lên kế hoạch chu đáo.
Bạn muốn trở thành một người như thế nào trong tương lai: phi hành gia, nhà khoa học, nhà giáo nhân dân hay thầy thuốc giỏi. Trong lòng ai chẳng có một ước mơ xa vời và vĩ đại như thế. Có người nói ước mơ là quá lớn lao, sợ rằng cả đời này cũng chẳng thực hiện được. Thực tế chỉ cần chúng ta giỏi lập kế hoạch thì ước mơ sẽ chẳng xa vời, chỉ những ai có tầm nhìn xa lộc mới có thể đạt được thắng lợi sau cùng.
Đá cứng có thể bị giọt nước đâm thủng, gậy sắt có thể bị mài thành kim nhỏ, núi lớn có thể bị Ngu Công rời đi. Vì vậy một trong những cách để lập kế hoạch cho những ước mơ, biến ước mơ cao cả của chúng ta thành những mục tiêu nhỏ và khả thi, sau đó nỗ lực không ngừng để hiện thực hóa từng chút một bằng hành động. Đưa ra kế hoạch cho tương lai, cho ước mơ của bạn cơ hội sẽ thành hiện thực, thực hiện tốt mọi bước cho hiện tại thì một tương lai tốt đẹp cũng đang mở rộng ngay trước mắt bạn thôi".
(Theo Kỹ năng sống dành cho học sinh - Nguyễn Thu Phương - Nxb 2022 tr124)
Thực hiện các yêu cầu sau:
Câu 1: Theo đoạn trích để thực hiện ước mơ của mình việc đầu tiên con người phải làm là gì?
Câu 2: Người viết đưa ra những hình ảnh đã cứng có thể bị giọt nước đâm thủng, gậy sắt có thể bị mài thành kim nhỏ, núi lớn có thể bị Ngu Công rời đi trong đoạn trích nhằm mục đích gì?
Câu 3: Em có đồng tình với quan điểm của tác giả trong câu văn: Chỉ những ai có tầm nhìn xa rộng mới có thể đạt được thắng lợi sau cùng không? Vì sao?
III/ Phần 3 làm văn
Câu 1: từ nội dung đoạn trích phần đọc hiểu và những trải nghiệm của bản thân hãy viết một đoạn văn (khoảng 20 dòng giấy thi) trình bày suy nghĩ của em về sự cần thiết phải lập kế hoạch trong cuộc sống đối với mỗi người.
Câu 2: Bàn về thơ nhà phê bình Chu Văn Sơn có ý kiến: "Câu thơ hay là câu thơ có khả năng đánh thức bao ấn tượng vốn ngủ quên trong ký ức con người" (theo Thơ, điệu hồn và cấu trúc, Nxb Hội Nhà văn 2007).
Em hiểu ý kiến trên như thế nào? hãy phân tích đoạn trích sau để làm rõ khả năng đánh thức bao ấn tượng ngủ quên trong ký ức con người của đoạn thơ:
Rồi sớm rồi chiều lại bếp lửa bà nhen
Một ngọn lửa lòng bà luôn ủ sẵn
Một ngọn lửa chứa niềm tin dai dẳng
Lận đận bà biết mấy nắng mưa
Mấy chục năm rồi đến tận bây giờ
Bà vẫn giữ thói quen dậy sớm
Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượm
Nhóm niềm yêu thương khoai sắn ngọt bùi
Nhóm nồi xôi gạo mới sẻ chung vui
Nhóm dậy cả tâm tình tuổi nhỏ
Ôi kỳ lạ và thiêng liêng - bếp lửa
( Theo Bếp Lửa - Bằng Việt Ngữ, văn 9 tập 1 Nxb Giáo dục 2020 tr144)
>> Xem thêm: Đề thi vào 10 môn Ngữ văn của tỉnh Thái Nguyên mới nhất
2. Đáp án tham khảo
I/ Tiếng Việt:
Câu 1:
a. nghĩa chuyển
b. nghĩa chuyển
c. nghĩa gốc
d. nghĩa chuyển
Câu 2: phép điệp băng qua.....
Tác dụng: tạo nhịp điệu cho câu văn, nhấn mạnh nhịp nhanh, gấp gáp
Sử dụng phép điệp băng qua giúp chúng ta thấy rõ được sự gấp gáp cũng như sự vất vả khó khăn của cha mẹ khi làm vào ngày mưa. Qua đó thấy được tình yêu thương, lòng biết ơn của tác giả đối với cha mẹ của mình.
II/ Đọc hiểu:
Câu 1: Theo đoạn trích để hiện thực ước mơ của mình điều đầu tiên con người cần làm là phải lập kế hoạch
Câu 2: Người viết đã đưa ra những hình ảnh trên với mục đích tăng tính thuyết phục cho nhận định về tác dụng của việc lập kế hoạch. Khẳng định không gì là không thể thực hiện được nếu chúng ta có kế hoạch rõ ràng, kiên trì và nỗ lực theo đuổi ước mơ.
Câu 3: Em đồng tình vì người có tầm nhìn xa có thể lường trước được những vấn đề sẽ gặp phải, từ đó đưa ra hướng giải quyết tốt nhất. Khi có tầm nhìn xa sẽ luôn chủ động cho việc học hỏi, góp phần khiến công việc trở nên thuận lợi và đưa ta đến ra ước mơ hơn
III/ Làm văn:
Câu 1:
a. Nêu vấn đề cần lý luận: Sự cần thiết của việc lập kế hoạch
b. Bàn luận giải thích: lập kế hoạch là việc lập ra các bước để hoàn thành một mục tiêu mà bản thân đã đặt ra . Sự cần thiết của việc lập kế hoạch đó là:
- Lập kế hoạch giúp bạn đưa ra những hướng đi cụ thể cho mình để đạt được mục tiêu
- Lập kế hoạch giúp ta chủ động tự chủ về mặt thời gian
- Lập kế hoạch giúp ta dễ dàng đối diện với những rủi ro gặp phải
- Lập kế hoạch cho ta cái nhìn tổng quát về tương lai
c. Bàn luận, mở rộng:
- Người không biết lập kế hoạch sẽ dễ rơi vào tình trạng bị luống cuống khi gặp khó khăn
- Người không có kế hoạch cụ thể sẽ sống không kiểm soát và có cái nhìn bao quát về việc mình làm
d. Liên hệ bản thân
Câu 2:
A. Mở bài:
- Giới thiệu ý kiến
- Nêu tác giả, tác phẩm
B. Thân bài
1. Giải thích ý kiến:
- Thơ là một thể loại văn học được sáng tác bằng phương thức trữ tình, thường có vần nhịp dùng để thể hiện tình cảm, cảm xúc của người viết
- Câu thơ hay là câu thơ có giá trị mang đến vô cảm mãnh liệt cho người đọc
- Đánh thức là sống dậy, thức tỉnh bao ấn tượng vốn ngủ quên trong ký ức của con người. Đó là những nhận thức, những cảm xúc, những rung động về đời sống về con người mà mỗi người đã từng được chứng kiến, được trải nghiệm nhưng bị chai sạn vùi lấp và lãng quên.
- Ý kiến của nhà phê bình Chu Văn Sơn đã đưa ra một quan điểm về thơ ca và văn học nói chung trong đó khẳng định: với một câu thơ hay một câu thơ thực giá trị thì điều quan trọng nhất là có thể thức tỉnh, làm sống dậy những ấn tượng, cảm xúc rung động những nhận thức về cuộc sống con người vốn có trong mỗi người đọc nhưng bị thời gian, bị cuộc sống xô bồ làm cho lãng quên, chai sạn, vùi lấp.
=> Đây là một quan điểm đúng đắn, có giá trị
- Câu thơ hay cần đánh thức ra ấn tượng muốn ngủ quên trong ký ức của con người vì để đánh thức được những ấn tượng đó chứng tỏ nhà thơ phải thực sự thấu hiểu về cuộc đời và con người. Những gì nhà thơ viết ra thân thuộc với mọi người nhưng cách viết lại ấn tượng để đọc xong người đọc có thể bừng sáng và nhận ra một ấn tượng nào đó về cuộc đời
- Câu thơ hay cần đánh thức bao ấn tượng vốn ngủ quên trong ký ức của con người
- Bởi sứ mệnh của nhà thơ không đơn thuần là để thỏa mãn nhu cầu giải trí mà còn thức tỉnh những con người lầm đối u mê quá trình Sáng tạo nghệ thuật không kết thúc ở Việt tác phẩm được khai sinh mà còn ở quá trình tác phẩm Sống trong lòng người đọc
2. Chứng minh qua văn bản Bếp Lửa
- Giới thiệu khái quát về tác giả Bằng Việt và tác phẩm Bếp Lửa
- Giới thiệu về vị trí khổ thơ và nội dung hai khổ thơ đó là suy nghĩ về cuộc đời bà và bếp lửa
- Giữa tro tàn, đau thương bà lại nhóm lửa, bà vẫn nhóm lửa, bếp lửa ân cần, ấm cúng
- Với hình ảnh tả thực, bếp lửa bà nhen mỗi sớm, tác giả đã khéo léo chuyển thành hình ảnh ngọn lửa, một ngọn lửa tỏa sáng câu thơ có sức truyền cảm mạnh mẽ.
- Đến đây bếp lửa bà nhen không còn là bếp lửa thông thường trong mỗi gian bếp bởi nó chứa ngọn lửa của lòng bà, ngọn lửa của tình yêu thương và đức tính trong sáng mãnh liệt. Từ ngọn lửa của lòng bà đã nhóm lên trong cháu tình yêu thương, niềm tin vào một ngày mai chiến thắng. Bà chính là người nhóm lửa giữ lửa và niềm tin hi vọng.
- Từ láy lận đận với điệp từ nắng mưa nhấn mạnh cháu chưa từng vào chẳng thể nào quên một cuộc đời để lo toan vất vả. Khi khôn lớn trưởng thành cháu ngày càng thấu hiểu những ý nghĩa cao cả, thiêng liêng của bà, công việc rất đỗi giản dị của bà
- Đến đây ta thấy bà không chỉ là người nhóm lửa giữa lửa mà còn là người truyền lửa, ngọn lửa có tình yêu, của niềm tin, đức hi sinh không chỉ bà chuyền cho con cháu mà còn là của những thế hệ đi trước tiếp bước cho thế hệ đi sau. Khi khám phá ra những điều kỳ diệu, cao cả, thiêng liêng từ bếp lửa của bà, cháu đã sung sướng thốt lên: Ôi kỳ lạ và thiêng liêng ! Bếp Lửa.
C. Kết bài: kết luận lại vấn đề
Trên đây là đề thi môn Ngữ Văn trung học phổ thông chuyên Lê Hồng Phong, Nam Định luật Minh Khuê xin gửi tới bạn đọc. Mong rằng bài viết trên là tài liệu tham khảo hữu ích dành cho bạn. Tham khảo: Các bài văn nghị luận xã hội lớp 9 ôn thi vào 10 chọn lọc hay nhất. Cảm ơn bạn đã quan tâm theo dõi.
