1. Đề xuất của Bộ giáo dục và Đào tạo trong biên soạn sách giao khoa tiếng dân tộc thiểu số
Căn cứ dựa theo Mục III Đề cương báo cáo về chính sách phát triển, bảo tồn tiếng nói, chữ viết các dân tộc được ban hành kèm theo Công văn số 2261/BGDĐT-GDĐT năm 2023 có quy định như sau:
Các căn cứ để đề xuất:
- Nhu cầu học tiếng dân tộc thiểu số: Xác định nhu cầu học tiếng dân tộc thiểu số tại các cấp học và lớp học trên địa bàn.
- Trữ lượng văn hóa: Sử dụng trữ lượng văn hóa dân tộc thiểu số làm cơ sở cho việc xây dựng sách giáo khoa, bao gồm văn hóa dân gian và văn học viết của dân tộc thiểu số.
- Đội ngũ trí thức: Đảm bảo có đội ngũ trí thức dân tộc đủ năng lực và kinh nghiệm tham gia biên soạn sách giáo khoa.
- Đội ngũ giáo viên: Xác định khả năng đào tạo giáo viên tiếng dân tộc thiểu số để đáp ứng nhu cầu dạy học.
- Điều kiện cơ sở vật chất: Kiểm tra và đảm bảo cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học, đồng thời thực hiện chính sách hỗ trợ người dạy và người học tiếng dân tộc thiểu số.
Đề xuất:
- Biên soạn sách giáo khoa: Biên soạn sách giáo khoa tiếng dân tộc thiểu số theo từng cấp học, lớp học, dựa trên Thông tư 34/2020/TT-BGDĐT và nhu cầu cụ thể của địa phương.
- Chương trình dạy 08 thứ tiếng: Xây dựng chương trình dạy 08 thứ tiếng từ lớp 6-12: Bahnar, Chăm, Êđê, Jrai, Khmer, Mnông, Mông, Thái.
- Sắp xếp chương trình như sau: Đặc điểm môn học, Quan điểm xây dựng chương trình, Mục tiêu, Cấu trúc chương trình, Yêu cầu cần đạt, Nội dung giáo dục, Định hướng về phương pháp giáo dục, Định hướng về đánh giá kết quả giáo dục.
- Giải thích và hướng dẫn thực hiện chương trình: Cung cấp giải thích chi tiết về các phần của chương trình và hướng dẫn cụ thể về cách thực hiện.
2. Tại sao Bộ giáo dục và Đào tạo đề xuất biên soạn sách giáo khoa tiếng dân tộc thiểu số
Để đưa ra quan điểm cho việc Bộ giáo dục và Đào tạo đề xuất biên soạn sách giáo khoa tiếng dân tộc thiểu số cho học sinh thì có rất nhiều cách nhìn nhận khác nhau, theo đó thì chúng tôi cũng chỉ nhìn nhận những vấn đề này dựa trên những quan điểm cá nhân, dưới đây là một vài quan điểm của cá nhân về giải thích cho việc Bộ giáo dục và Đào tạo đề xuất biên soạn sách giáo khoa tiếng dân tộc thiểu số:
Bảo tồn và phát triển ngôn ngữ dân tộc: Biên soạn sách giáo khoa tiếng dân tộc thiểu số giúp bảo tồn và phát triển ngôn ngữ của các dân tộc đó. Việc này là quan trọng để duy trì sự đa dạng văn hóa và ngôn ngữ trong quốc gia.
Tăng cường lòng tự hào và nhận thức văn hóa: Sách giáo khoa chứa đựng thông tin về lịch sử, văn hóa, và truyền thống của các dân tộc thiểu số. Việc học qua sách giáo khoa có thể tăng cường lòng tự hào và nhận thức văn hóa của các cộng đồng này.
Tạo điều kiện cho học sinh hiểu biết và kính trọng đa dạng văn hóa: Sách giáo khoa giúp học sinh hiểu biết và kính trọng đa dạng văn hóa trong xã hội. Điều này có thể đóng góp vào việc xây dựng một cộng đồng đa văn hóa và tôn trọng đa dạng.
Nâng cao chất lượng giáo dục: Việc có sách giáo khoa chất lượng về tiếng dân tộc thiểu số giúp nâng cao chất lượng giáo dục cho học sinh thuộc các dân tộc này. Sách giáo khoa đóng vai trò quan trọng trong quá trình giảng dạy và học tập.
Đáp ứng nhu cầu học tập cụ thể: Biên soạn sách giáo khoa tiếng dân tộc thiểu số nhằm đáp ứng nhu cầu học tập cụ thể của học sinh thuộc các dân tộc này. Điều này giúp tăng cường khả năng tiếp thu kiến thức và kỹ năng của họ.
Thúc đẩy sự phát triển toàn diện của học sinh: Sách giáo khoa không chỉ truyền đạt kiến thức về ngôn ngữ mà còn thúc đẩy sự phát triển toàn diện của học sinh, bao gồm cả khía cạnh văn hóa và xã hội.
Những lý do trên đều góp phần vào mục tiêu chung của việc bảo tồn và phát triển văn hóa dân tộc, đồng thời nâng cao chất lượng giáo dục và tạo điều kiện cho sự hiểu biết và tôn trọng giữa các cộng đồng.
3. Quy định về những chủ trương, chính sách bảo tồn tiếng nói, chữ viết dân tộc
Các Chủ trương, Chính sách, Văn bản quy phạm pháp luật:
Hiến pháp năm 2013: Khoản 3 Điều 5 của Hiến pháp năm 2013 bảo vệ quyền của các dân tộc thiểu số trong việc sử dụng tiếng nói, chữ viết. Điều này làm nền tảng pháp lý quan trọng cho các chính sách và biện pháp bảo tồn và phát triển ngôn ngữ và văn hóa dân tộc thiểu số. Quy định rằng ngôn ngữ quốc gia là tiếng Việt. Tuy nhiên, điều quan trọng là các dân tộc thiểu số có quyền sử dụng tiếng nói, chữ viết của mình. Điều này làm nền tảng cho quyền lợi của các cộng đồng dân tộc thiểu số để duy trì và phát triển ngôn ngữ và văn hóa của mình. Quy định này thể hiện cam kết của Hiến pháp đối với việc bảo vệ quyền của các dân tộc thiểu số trong việc sử dụng tiếng nói và chữ viết. Điều này nhấn mạnh sự đa dạng văn hóa và ngôn ngữ trong cộng đồng Việt Nam. Khoản 3 Điều 5 của Hiến pháp năm 2013 là một cam kết quan trọng đối với việc bảo vệ quyền của các dân tộc thiểu số trong việc sử dụng ngôn ngữ của mình. Điều này tạo ra cơ sở pháp lý chắc chắn để đảm bảo sự đa dạng và bền vững về ngôn ngữ và văn hóa trong cộng đồng Việt Nam.
Luật Di sản văn hóa năm 2001 (sửa đổi, bổ sung năm 2009): Khoản 2 Điều 21 quy định việc dạy tiếng nói, chữ viết của dân tộc thiểu số cho cán bộ, công chức, viên chức, chiến sĩ lực lượng vũ trang, học sinh theo yêu cầu công việc và quy định của Luật giáo dục. Luật cũng đề cập đến việc xuất bản sách, báo, thực hiện chương trình truyền thông bằng tiếng dân tộc thiểu số.
Luật Giáo dục năm 2019: Khoản 2 Điều 11 khuyến khích việc học tiếng nói, chữ viết của dân tộc thiểu số và tạo điều kiện để người dân tộc thiểu số được học theo quy định của Chính phủ. Luật này định hình chính sách giáo dục có liên quan đến việc bảo tồn và phát triển tiếng nói, chữ viết của các dân tộc. Khoản này nhấn mạnh rằng việc dạy tiếng nói, chữ viết của dân tộc thiểu số phải tuân theo yêu cầu công việc cụ thể và quy định của Luật giáo dục. Điều này giúp tích hợp các hoạt động bảo tồn và phát triển văn hóa vào các lĩnh vực công việc và giáo dục chính trị. Luật cũng đề cập đến việc xuất bản sách, báo, và thực hiện các chương trình truyền thông bằng tiếng dân tộc thiểu số. Điều này là một biện pháp quan trọng để tăng cường sử dụng và bảo tồn ngôn ngữ và văn hóa của các dân tộc.
Tham Mưu của Các Sở, Ngành:
Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch: Đề xuất và tham gia vào việc xây dựng các chương trình văn hóa và sự kiện hỗ trợ bảo tồn tiếng nói và chữ viết của các dân tộc. Cung cấp tham mưu để xây dựng trung tâm nghiên cứu văn hóa dân tộc và các hoạt động khác.
Sở Giáo dục và Đào tạo: Tham mưu và đề xuất chính sách giáo dục nhằm hỗ trợ việc học tiếng nói, chữ viết của dân tộc thiểu số. Đảm bảo việc đào tạo giáo viên có kỹ năng và hiểu biết về ngôn ngữ và văn hóa của dân tộc.
Sở Thông tin và Truyền thông: Hỗ trợ và tham gia vào việc thực hiện chương trình truyền thông bằng tiếng dân tộc thiểu số, bao gồm sách, báo, phát thanh, truyền hình, nhằm tăng cường sử dụng và bảo tồn ngôn ngữ.
Sở Khoa học và Công nghệ: Tham mưu về việc ứng dụng công nghệ để bảo tồn và phát triển tiếng nói, chữ viết của các dân tộc, có thể bao gồm việc phát triển ứng dụng và tài nguyên số.
Các sở, ngành cần cùng nhau làm việc để đảm bảo rằng các chính sách và biện pháp triển khai tại địa phương đều nhất quán và hỗ trợ nhau, từ đó giúp bảo tồn và phát triển ngôn ngữ và văn hóa của các dân tộc thiểu số.
Vui lòng liên hệ 19006162 hoặc lienhe@luatminhkhue.vn
Tham khảo thêm: Quy trình đưa tiếng dân tộc thiểu số vào dạy học trong các cơ sở giáo dục phổ thông và trung tâm giáo dục thường xuyên
