1. Thực trạng nhà ở cho hộ nghèo, hộ cận nghèo hiện nay

Thực trạng nhà ở cho hộ nghèo, hộ cận nghèo hiện nay:

- Số lượng hộ nghèo, hộ cận nghèo đang sống trong nhà tạm, nhà dột nát, thiếu an toàn:

+ Theo thống kê năm 2023, cả nước còn 1,05 triệu hộ nghèo và 2,76 triệu hộ cận nghèo, chiếm 7,44% dân số.

+ Trong số này, có 650.000 hộ (chiếm 61,9%) nghèo do nhà ở và 1,2 triệu hộ (chiếm 43,5%) cận nghèo do nhà ở.

+ Ước tính có khoảng 800.000 hộ nghèo, cận nghèo đang sống trong nhà tạm, nhà dột nát, thiếu an toàn.

+ Tập trung chủ yếu ở các khu vực miền núi, vùng sâu vùng xa, biên giới hải đảo.

- Khó khăn, bất cập trong việc đảm bảo điều kiện nhà ở cho người nghèo:

+ Thiếu hụt nguồn lực: Ngân sách dành cho hỗ trợ nhà ở cho người nghèo còn hạn chế, chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế.

+ Hệ thống pháp lý chưa hoàn thiện: Một số quy định về hỗ trợ nhà ở cho người nghèo chưa rõ ràng, thiếu đồng bộ, dẫn đến khó khăn trong việc triển khai thực hiện.

+ Thiếu sự phối hợp: Giữa các cấp, các ngành trong việc hỗ trợ nhà ở cho người nghèo chưa hiệu quả.

+ Năng lực tiếp cận chính sách thấp: Nhiều hộ nghèo, cận nghèo do thiếu thông tin, kiến thức nên không biết cách or gặp khó khăn trong việc tiếp cận các chính sách hỗ trợ nhà ở.

+ Giá cả nguyên vật liệu leo thang: Gây áp lực lớn đến khả năng đóng góp của người dân và nguồn lực hỗ trợ từ ngân sách nhà nước.

- Hậu quả:

+ Ảnh hưởng đến sức khỏe, chất lượng cuộc sống của người nghèo.

+ Gây khó khăn cho việc phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương.

+ Tạo gánh nặng cho ngân sách nhà nước.

Nhà ở là nhu cầu thiết yếu của con người, đặc biệt là đối với người nghèo. Đảm bảo điều kiện nhà ở cho người nghèo không chỉ góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống mà còn thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Do đó, cần có sự quan tâm, chung tay góp sức của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội để giải quyết vấn đề nhà ở cho người nghèo một cách hiệu quả và bền vững.

 

2. Nguyên nhân dẫn đến tình trạng nhà tạm cho hộ nghèo, hộ cận nghèo

Nguyên nhân dẫn đến tình trạng nhà tạm cho hộ nghèo, hộ cận nghèo:

- Điều kiện kinh tế khó khăn:

+ Hộ nghèo, hộ cận nghèo thường có thu nhập thấp, không ổn định, thiếu thốn về nguồn lực tài chính.

+ Việc chi trả cho các nhu cầu thiết yếu như ăn uống, sinh hoạt đã khó khăn, họ không có khả năng dành dụm để xây dựng nhà ở kiên cố.

- Thiếu sự hỗ trợ:

+ Chính sách hỗ trợ nhà ở cho hộ nghèo, hộ cận nghèo của Chính phủ tuy đã có nhưng chưa đáp ứng được đầy đủ nhu cầu.

+ Việc tiếp cận các nguồn hỗ trợ còn nhiều hạn chế do thủ tục rườm rà, phức tạp, thiếu thông tin.

+ Sự hỗ trợ từ các tổ chức xã hội, các nhà hảo tâm cũng chưa đồng đều, chưa phủ rộng đến tất cả các đối tượng cần hỗ trợ.

- Thủ tục hành chính rườm rà:

+ Thủ tục xin cấp phép xây dựng, hỗ trợ nhà ở cho hộ nghèo, hộ cận nghèo thường phức tạp, tốn nhiều thời gian và chi phí.

+ Nhiều hộ nghèo, hộ cận nghèo do trình độ học vấn thấp, thiếu hiểu biết về pháp luật nên gặp khó khăn trong việc hoàn thiện thủ tục.

- Nhận thức hạn chế:

+ Một số hộ nghèo, hộ cận nghèo do thiếu thông tin, kiến thức nên chưa nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của việc có nhà ở kiên cố.

+ Họ chấp nhận sống trong nhà tạm, nhà dột nát vì cho rằng "có chỗ che mưa che nắng là được".

- Ngoài ra, một số nguyên nhân khác:

+ Điều kiện địa hình, khí hậu khắc nghiệt ở một số địa phương.

+ Tập quán canh tác, sinh hoạt còn lạc hậu.

+ Thiếu quy hoạch xây dựng nhà ở phù hợp.

 

3. Giải pháp để xóa bỏ hoàn toàn tình trạng nhà tạm cho hộ nghèo, hộ cận nghèo

Giải pháp để xóa bỏ hoàn toàn tình trạng nhà tạm cho hộ nghèo, hộ cận nghèo:

* Giải pháp về nguồn vốn:

- Tăng cường nguồn ngân sách nhà nước:

+ Chủ động bố trí ngân sách cho chương trình xóa nhà tạm cho người nghèo trong kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội hằng năm của các cấp.

+ Tăng tỷ lệ chi dành cho an sinh xã hội, đặc biệt là hỗ trợ nhà ở cho người nghèo.

+ Có cơ chế điều tiết ngân sách hợp lý giữa các địa phương để đảm bảo nguồn lực hỗ trợ được phân bổ đồng đều.

- Khuyến khích huy động các nguồn vốn khác:

+ Khuyến khích các tổ chức xã hội, doanh nghiệp tham gia hỗ trợ xây dựng nhà ở cho người nghèo thông qua các hình thức như:

-> Đóng góp trực tiếp: Hỗ trợ kinh phí, vật liệu xây dựng.

-> Xây dựng nhà ở xã hội cho thuê giá rẻ: Hộ nghèo, cận nghèo có thể thuê mua với giá ưu đãi.

-> Triển khai các chương trình hỗ trợ vay vốn: Hỗ trợ người nghèo vay vốn xây dựng nhà ở với lãi suất thấp, thời gian trả nợ dài hạn.

+ Triển khai các chương trình vận động, kêu gọi sự chung tay góp sức của các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước.

- Tận dụng các nguồn vốn tín dụng:

+ Phối hợp với các ngân hàng thương mại để triển khai các chính sách tín dụng ưu đãi cho người nghèo vay vốn xây dựng nhà ở.

+ Giảm lãi suất vay, kéo dài thời gian trả nợ, miễn giảm phí, lãi vay cho người nghèo.

+ Tăng cường công tác tuyên truyền để người dân hiểu rõ về các chính sách tín dụng ưu đãi.

* Giải pháp về chính sách:

- Hoàn thiện chính sách hỗ trợ:

+ Rà soát, sửa đổi, bổ sung các chính sách hỗ trợ nhà ở cho người nghèo đảm bảo tính thống nhất, minh bạch, hiệu quả.

+ Mở rộng đối tượng được hỗ trợ, nâng cao mức hỗ trợ cho các hộ nghèo, cận nghèo có khó khăn về nhà ở.

+ Liên kết với các chương trình hỗ trợ khác như giảm nghèo, phát triển nông thôn để tạo hiệu quả đồng bộ.

- Giảm thiểu thủ tục hành chính:

+ Rút ngắn thủ tục, đơn giản hóa hồ sơ xin cấp phép xây dựng, hỗ trợ nhà ở cho người nghèo.

+ Áp dụng quy trình tiếp nhận, giải quyết hồ sơ trực tuyến.

+ Đề cao tinh thần phục vụ người dân, tạo điều kiện thuận lợi cho người nghèo tiếp cận với các chính sách hỗ trợ.

- Nâng cao nhận thức của người dân:

+ Tăng cường tuyên truyền, giáo dục về tầm quan trọng của việc có nhà ở kiên cố đối với sức khỏe, chất lượng cuộc sống.

+ Phối hợp với các tổ chức xã hội, các đoàn thể để tổ chức các hội thảo, tập huấn về kiến thức nhà ở cho người nghèo.

+ Nâng cao nhận thức của người dân về các chính sách hỗ trợ nhà ở cho người nghèo.

* Giải pháp về kỹ thuật:

- Áp dụng các mô hình nhà ở mới:

+ Nhà ở lõi: Đáp ứng nhu cầu thiết yếu về che mưa che nắng, có thể mở rộng diện tích sau này.

+ Nhà ở ghép: Sử dụng các module nhà ở được sản xuất sẵn, có thể lắp ghép nhanh chóng, tiết kiệm chi phí.

+ Nhà ở sinh thái: Sử dụng vật liệu thân thiện với môi trường, tiết kiệm năng lượng.

+ Nhà ở thông minh: Áp dụng các công nghệ tiên tiến để nâng cao chất lượng cuộc sống.

- Sử dụng vật liệu xây dựng:

+ Vật liệu địa phương: Tre, nứa, gỗ, đá,...

+ Vật liệu tái chế: Tấm lợp xi măng, gạch xây từ phế thải công nghiệp,...

+ Vật liệu mới: Thép nhẹ, bê tông nhẹ,...

- Tiết kiệm năng lượng:

+ Thiết kế nhà ở: Tận dụng ánh sáng tự nhiên, thông gió tốt.

+ Sử dụng vật liệu cách nhiệt: Giữ ấm vào mùa đông, mát mẻ vào mùa hè.

+ Lắp đặt thiết bị tiết kiệm năng lượng: Bóng đèn LED, bình nước nóng năng lượng mặt trời,...

* Giải pháp về trách nhiệm:

- Xác định rõ trách nhiệm:

+ Chính phủ: Ban hành chính sách, bố trí nguồn lực, chỉ đạo, giám sát việc thực hiện chương trình.

+ Địa phương: Lập kế hoạch, triển khai chương trình, quản lý nhà ở trên địa bàn.

+ Các ban ngành: Hỗ trợ về kỹ thuật, công nghệ, nguồn vốn.

+ Đoàn thể: Phát động phong trào, vận động nhân dân tham gia.

- Phát huy vai trò cộng đồng:

+ Tham gia giám sát: Theo dõi việc sử dụng nguồn vốn, chất lượng thi công nhà ở.

+ Hỗ trợ người nghèo: Góp sức về vật chất, tinh thần, giúp đỡ người nghèo xây dựng nhà ở.

- Ngoài ra:

+ Có các giải pháp hỗ trợ nhà ở phù hợp với điều kiện cụ thể của từng địa phương.

+ Tăng cường công tác quản lý, giám sát việc thực hiện các chương trình hỗ trợ nhà ở cho người nghèo.

Xóa bỏ hoàn toàn tình trạng nhà tạm cho hộ nghèo, hộ cận nghèo là mục tiêu quan trọng góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân. Để đạt được mục tiêu này, cần có sự chung tay góp sức của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. Các giải pháp về nguồn vốn và chính sách cần được triển khai đồng bộ, hiệu quả. Đồng thời, cần nâng cao nhận thức của người dân về tầm quan trọng của việc có nhà ở kiên cố để họ tích cực tham gia vào chương trình xóa nhà tạm.

 

4. Phân công trách nhiệm và lộ trình thực hiện

Ngày 24/5/2024, một dấu mốc quan trọng đã được ghi nhận khi Ban Chấp hành Trung ương ban hành Chỉ thị 34-CT/TW về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phát triển nhà ở xã hội trong tình hình mới. Đây là cam kết mạnh mẽ của Đảng và Nhà nước nhằm đảm bảo an cư lạc nghiệp cho người dân, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống cho toàn xã hội.

Mục tiêu xóa bỏ hoàn toàn nhà tạm cho hộ nghèo, hộ cận nghèo đến năm 2030 là điểm nhấn nổi bật của Chỉ thị. Đây là một nhiệm vụ đầy tham vọng nhưng hoàn toàn có thể đạt được với sự chung tay góp sức của toàn hệ thống chính trị và toàn dân.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, Chỉ thị đã đưa ra giải pháp đồng bộ và thiết thực:

- Nâng cao nhận thức và trách nhiệm: Tuyên truyền, quán triệt sâu rộng về tầm quan trọng của nhà ở xã hội, khẳng định đây là quyết tâm chính trị và nhiệm vụ trọng tâm của Đảng và Nhà nước.

- Tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo: Các cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền cần tập trung lãnh đạo, chỉ đạo, phát huy vai trò và gắn trách nhiệm của người đứng đầu trong việc nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác phát triển nhà ở xã hội.

- Đưa chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội vào hệ thống chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội: Việc này thể hiện sự quan tâm đặc biệt của Đảng và Nhà nước đối với lĩnh vực này, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho việc huy động nguồn lực và triển khai các giải pháp hiệu quả.

- Hỗ trợ các đối tượng đặc biệt khó khăn: Ưu tiên hỗ trợ nhà ở cho người có công với cách mạng, thân nhân của người có công với cách mạng, hộ nghèo ở khu vực nông thôn, vùng dân tộc thiểu số và miền núi.

- Tạo thuận lợi cho các địa phương: Ban hành cơ chế, chính sách tạo thuận lợi cho địa phương trong việc dành ngân sách đầu tư, thực hiện bồi thường giải phóng mặt bằng, hỗ trợ tái định cư, đầu tư hạ tầng kỹ thuật cho các dự án nhà ở xã hội.

- Cải cách thủ tục hành chính: Giảm thiểu thủ tục rườm rà, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp tham gia đầu tư và người dân tiếp cận nhà ở xã hội dễ dàng hơn.

- Khuyến khích phát triển nhà ở xã hội theo hướng mô hình xanh: Ưu đãi, khuyến khích phát triển nhà ở xã hội sử dụng tiết kiệm năng lượng, bảo vệ môi trường.

Chỉ thị 34-CT/TW là một văn bản quan trọng, đánh dấu bước phát triển mới trong công tác phát triển nhà ở xã hội của nước ta. Với sự quyết tâm chính trị cao, sự chung tay góp sức của toàn xã hội, mục tiêu xóa bỏ hoàn toàn nhà tạm cho hộ nghèo, hộ cận nghèo đến năm 2030 hoàn toàn có thể đạt được, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân và xây dựng đất nước ngày càng phát triển.

Quan trọng:

- Mục tiêu xóa bỏ hoàn toàn nhà tạm cho hộ nghèo, hộ cận nghèo đến năm 2030.

- Giải pháp đồng bộ, thiết thực: nâng cao nhận thức, tăng cường lãnh đạo, hỗ trợ đối tượng đặc biệt, tạo thuận lợi cho địa phương, cải cách thủ tục hành chính, khuyến khích phát triển nhà ở xã hội theo hướng mô hình xanh.

- Ý nghĩa quan trọng: đánh dấu bước phát triển mới trong công tác phát triển nhà ở xã hội, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.

Ngoài ra, có thể tham khảo: Có được phép xây dựng nhà tạm trên đất nông nghiệp hay không. Còn khúc mắc, liên hệ 1900.6162 hoặc gửi email tới: lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ. Xin cảm ơn.