1. Quy chế tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và kiểm sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo trong hoạt động tư pháp là gì?

Quy chế tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và kiểm sát việc giải quyết khiếu nại tố cáo trong hoạt động tư pháp được hiểu là việc xây dựng như một cơ sở quan trọng tạo ra khuôn khổ để viện kiểm sát nhân dân các cấp triển khai công tác tiếp công dân một cách có hệ thống. QUy chế này giúp họ tiếp cận, tiếp nhận, phân loại và xử lý đơn khiếu nại đồng thời kiểm sát quá trình giải quyết khiếu nại và tố cáo nhằm đảm bảo tính thống nhất trong hoạt động tư pháp toàn ngành.

Tuy nhiên thì nhìn chung hiện nay Luật Tố cáo và một số quy định pháp luật đã khác trải qua sự thay đổi và bổ sung. Quá trình thực hiện đã làm thay đổi và nổi bật lên những hạn chế và thiếu sót của Quy chế tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và kiểm sát việc giải quyết khiếu nại tố cáo trong hoạt động tư pháp. Vì lý do này nên để nhằm giải quyết những vướng mắc và bất cập này cũng như nhằm đảm bảo tính thống nhất trong quản lý tổ chức thực hiện công tác tiếp công dân, kiểm sát và giải quyết đơn khiếu nại thì Viện trưởng Viện kiểm sát đã quyết định ban hành Quy chế 222 thay cho quy chế 55. Quy chế 222 đi kèm với Quyết định số 222/QĐ - VKSTC ban hành ngày 22 tháng 6 năm 2023 nhằm điều chỉnh và hoàn thiện các quy định từ đó nhằm tối ưu hóa quá trình tiếp công dân giải quyết khiếu nại tố cáo và kiểm sát trong hoạt động tư pháp. Điều này đồng thời hướng đến mục tiêu tháo gỡ các rắc tối và đảm bảo tính chặt chẽ và hiệu quả của quy trình này trên toàn bộ hệ thống tư pháp.

2. Điểm mới xử lý đơn khiếu nại, tố cáo trong hoạt động tư pháp

Sau khi phân tích chi tiết về nội dung Quy chế thì có những điểm mới trong việc xử lý đơn khiếu nại, tố cáo trong hoạt động tư pháp được thể hiện cụ thể như sau tại Quy chế 222/QĐ - VKSTC ban hành về quy chế tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và kiểm sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo trong hoạt động tư pháp:

- Xử lý đơn tố cáo không rõ tên người tố cáo: Đề xuất thêm quy định về cách xử lý đơn tố cáo khi không rõ tên người tố cáo. Nếu đơn tố cáo cung cấp thông tin tài liệu và chứng cứ cụ thể về hành vi vi phạm pháp luật của người bị tố cáo nếu có cơ sở để thẩm tra xác minh thì Viện kiểm sát có thể tiếp nhận đơn để tiến hành thanh tra, kiểm tra theo thẩm quyền. Trong trường hợp không thuộc thẩm quyền thì đề xuất chuyển cơ quan có thẩm quyền để nhằm tiếp tục quá trình thanh tra, kiểm tra và phục vụ công tác quản lý.

- Xử lý đơn không liên quan đến hoạt động tư pháp: Mở rông quy định về xử lý đơn khi nội dung không liên quan đến hoạt động tư pháp và không thuộc thẩm quyền giải quyết của Viện kiểm sát. Đề xuất trả lại đơn và tài liệu kèm theo (nếu có) cho người gửi đơn hoặc cá nhân, cơ quan, tổ chức đã chuyển đến. Đồng thời thì hướng dẫn gửi đơn đến cơ quan có thẩm quyền giải quyết.

- Lưu đơn trong các trường hợp đặc biệt: Bổ sung quy định về các trường hợp được lưu đơn có cùng nội dung đã gửi đến nhiều cơ quan, tổ chức, đơn vị cá nhân; đơn đã được hướng dẫn một lần về cùng một nội dung; đơn không đủ điều kiện thụ lý và đã có văn bản trả lại đơn; đơn bị rách nát, tẩy xóa chữ và không đọc được; đơn viết bằng tiếng nước ngoài không kèm theo bản dịch đã được công chứng; đơn đã được cơ quan, người có thẩm quyền xem xét giải quyết đúng theo quy định nhưng không cung cấp được tài liệu gì mới phát sinh; đơn tố cáo không rõ họ tên và địa chỉ theo quy định tại điểm đ khoản 3 điều 9 QUy chế.

- Thời hạn lưu trữ đơn: Bổ sung quy định về thời hạn lưu trữ các loại đơn thuộc trường hợp lưu đơn là 01 năm nhằm việc đảm bảo quản lý thông tin một cách hiệu quả và tuân thủ theo quy trình lưu trữ.

3. Xử lý đơn khiếu nại, tố cáo có nhiều nội dung hoặc thuộc thẩm quyền giải quyết của nhiều cơ quan như thế nào?

Xử lý đơn là một quá tình tổ chức tổ chức và thực hiện các bước cụ thể bởi đơn vị kiểm sát nhằm giải quyết các đơn khiếu nại và tố cáo trong khuôn khổ hoạt động tư pháp hoặc các đơn vị nghiệp vụ khác thuộc thẩm quyền quản lý của viện kiểm sát ở mọi cấp. Quá trình này bao gồm việc: phân loại đơn; chuyển đơn đến các đơn vị cùng cấp có trách nhiệm trong trường hợp đơn thuộc thẩm quyền của Viện kiểm sát cấp mình; chuyển đơn đến cơ quan có thẩm quyền (đồng thời báo tin cho người gửi đơn) hoặc hướng dẫn người gửi đơn trong trường hợp đơn không thuộc thẩm quyền của Viện kiểm sát cấp mình; hướng dẫn hoặc thông báo cho người gửi đơn trong trường hợp đơn chưa đủ hoặc không đủ điều kiện thụ lý.

Tại khoản 4 Điều 8 Quy chế được ban hành kèm theo Quyết định 222/QĐ - VKSTC năm 2023 thì các quy định liên quan đến xử lý đơn khiếu nại và tố cáo đa dạng và phức tạp theo các trường hợp sau đây:

- Trong trường hợp đơn khiếu nại hoặc tố cáo đựng nhiều nội dung mà một số phần thuộc thẩm quyền giải quyết của viện kiểm sát cấp mình và một số khác nằm trong thẩm quyền của cơ quan khác thì Viện kiểm sát cấp mình sẽ tiếp nhận và giải quyết phần nội dung thuộc thẩm quyền của mình. Đồng thời viện kiểm sát cấp mình sẽ phát hành văn bản hướng dẫn cho người gửi đơn, yêu cầu họ viết đơn mới theo nội dung còn lại và gửi đến cơ quan có thẩm quyền giải quyết.

- Trong trường hợp đơn có nhiều nội dung và tất cả đều thuộc thẩm quyền giải quyết của Viện kiểm sát cấp mình nhưng từng nội dung đều được xem xét bởi các đơn vị khác nhau, Viện kiểm sát cấp mình sẽ đề xuất bằng văn bản với Viện trưởng để phân công đơn vị chủ trì. Đơn vị này sẽ hợp tác và phối hợp với các đơn vị liên quan trong quá tình giải quyết đơn và cung cấp phản hồi cho người gửi đơn.

Đối với quy trình xử lý đơn đề nghị, kiến nghị, phản ánh và yêu cầu trong hoạt động tư pháp tại khoản 5 Điều 9 Quy chế quy định như sau:

- Đối với đơn đề nghị được xem xét theo thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm bản án thì quyết định của Tòa án nhân dân đã có hiệu lực pháp luật thì sẽ áp dụng quy định tương ứng của các Chương về thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm trong Bộ luật tố tụng hình sự, Bộ luật tố tụng dân sự, luật tố tụng hành chính và các văn bản hướng dẫn thi hành.

- Đối với đơn đề nghị kiểm tra lại quyết định giải quyết khiếu nại đã có hiệu lực pháp luật thì quy tình xử lý sẽ tuân thủ theo quy định tại điều 13 Của quy chế.

- Đối với các đơn đề nghị, kiến nghị, phản ánh, yêu cầu thuộc thẩm quyền xử lý, giải quyết của Viện kiểm sát, viện sẽ chuyển đến các đơn vị có trách nhiệm hoặc người có thẩm quyền để xem xét. Trong trường hợp đơn không liên quan đến hoạt động tư pháp và không thuộc thẩm quyền giải quyết của Viện kiểm sát, Viện sẽ trả lại đơn và tài liệu kèm theo (nếu có) cho người gửi đơn đến hoặc cá nhân, tổ chức, tổ chức đã chuyển đến, đồng thời hướng dẫn gửi đơn đến cơ quan có thẩm quyền giải quyết.

- Đối với đơn liên quan đến yêu cầu bồi thường oan sai theo Luật trách nhiệm bồi thường của nhà nước thuộc thẩm quyền giải quyết của viện kiểm sát cấp mình thì Viện sẽ chuyển đến Đơn vị thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử hình sự để xem xét.

Bạn đọc có thể tham khảo bài viết sau: Đơn khiếu nại là gì? Sự khác nhau giữa đơn khiếu nại và đơn tố cáo?

Bài viết trên luật Minh Khuê đã gửi tới bạn đọc chi tiết về vấn đề: Điểm mới xử lý đơn khiếu nại, đơn tố cáo trong hoạt động tư pháp mới nhất? Trong bài viết có mục nào chưa hiểu hay bạn đọc có vấn đề pháp lý có thể liên hệ qua số tổng đài 19006162 hoặc thông qua địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn để được tư vấn cụ thể.