Kho tàng ca dao tục ngữ Việt Nam khá là đồ sộ được chia theo từng chủ đề gắn liền với tâm tư tình cảm, kinh nghiệm sống của người Việt Nam xưa và nay. Việt Nam ta có kho tàng tục ngữ, ca dao rất phong phú và đa dạng. Tục ngữ, ca dao là những câu nói ngắn gọn thể hiện kinh nghiệm của dân gian về nhiều lĩnh vực trong đời sống xã hội. Mỗi câu ca dao, tục ngữ biểu thị một ý nghĩa riêng. Ca dao, tục ngữ với ý nghĩa nhằm nêu ra một vấn đề gì đó về tình cảm, hay phê phán lên án, nhắn nhủ, … Sau đây, chúng ta cùng tìm hiểu về câu tục ngữ “Lá lành đùm lá rách” để hiểu thêm ý nghĩa của câu nói này nhé!
Tục ngữ là thể loại văn học dân gian nhằm đúc kết kinh nghiệm, tri thức của nhân dân dưới hình thức những câu nói ngắn gọn, súc tích, có nhịp điệu, dễ nhớ, dễ truyền. Nội dung tục ngữ thường phản ánh những kinh nghiệm về lao động sản xuất, ghi nhận các hiện tượng lịch sử xã hội, hoặc thể hiện triết lý dân gian của dân tộc. Những câu tục ngữ sau những câu văn ngắn gọn, có vần điệu, có lớp nghĩa hiện rõ ràng là lớp nghĩa hàm ẩn sâu xa bên trong. Ở đó, nhân dân ta đã thể hiện kinh nghiệm, tư tưởng, quan điểm, hay đơn giản hơn là những điều quan sát được trong thiên nhiên và sự liên tưởng qua việc quan sát đó.
1. Đoạn văn số 1
Câu tục ngữ "Lá lành đùm lá rách" với những hình ảnh gần gũi, giản dị, câu tục ngữ này dễ dàng tạo nên một ấn tượng riêng trong lòng người đọc. Câu tục ngữ ngắn gọn nhưng trong nó chứa đựng những tầng ý nghĩa khác nhau. Xét về nghĩa đen chúng ta hiểu "Lá lành đùm lá rách" là để chỉ một hiện tượng tự nhiên. Qua câu tục ngữ ta chỉ cần hiểu đơn giản là những chiếc lá lành lặn khỏe khoắn, mạnh mẽ vươn mình ra che chắn cho những chiếc lá nhỏ bé hơn và có đôi chút rách nát, yếu ớt hơn như che chở, bao bọc để chiếc lá yếu ớt đó có thể được an toàn trước những cái nắng cái mưa thường ngày. Qua nghĩa hiểu trên tuy chỉ là một cái nhìn chủ quan của dân gian xưa về một hiện tượng tự nhiên nhưng nó lại mang lại nhiều nét tình cảm của con người thời đó. Hình ảnh ví von chiếc “lá lành” và “lá rách” để cho con người dễ liên tưởng, để đồng cảm. Chiếc “lá rách” yếu ớt ấy dường như chỉ cần một cơn gió nhẹ lướt qua đã có thể lìa cành. Còn có một cách giải thích khác được nhìn nhận từ khía cạnh phong tục ta. Trong gói bánh đặc biệt là gói bánh chưng các bà các mẹ gói bánh thường để chiếc “lá lành” bọc lên lớp “lá rách”. Cách làm này để làm cho bánh không bị hở, sẽ giữ được mùi vị thơm ngon của nó. Cái cách gói ấy, cái phong tục ấy đã có từ muôn đời, đến nay đã thành cái lệ, cái tập tục, các thói quen của những người làm bánh. Thế nhưng câu tục ngữ này còn ẩn chứa một ý nghĩa khác vô cùng cao cả. Đó chính là biểu hiện của tình người, của lòng trắc ẩn, của tình yêu thương con người đối với nhau. Những chiếc lá đan xen vào nhau, đùm bọc lấy nhau giống như con người luôn mở rộng tấm lòng của mình để giúp đỡ những người đang vùng vẫy giữa khó khăn, gian nan vất vả. Nó thể hiện tinh thần tương thân tương ái, bao bọc, che chở những con người khó khăn hơn, và cả những chiếc lá rách nát, xấu xí để cuộc sống sẽ như một cái cây tươi tốt, đâm chồi nảy lộc. Thông qua câu tục ngữ ta có thể thấy đây là một trong những truyền thống quý báu của dân tộc cần được phát huy và gìn giữ. Chúng ta cần có những cái nhìn đồng cảm với những mảnh đời kém may mắn trong xã hội để xã hội ngày càng phát triển và hoàn thiện nhân cách, tâm hồn của chính mình.
2. Đoạn văn số 2
Trải qua bao quá trình thăng trầm của lịch sử, những bài học mà cha ông để lại luôn mang những ý nghĩa rất riêng biệt và độc đáo. Nó là bài học cho sự phát triển của đất nước, của con người hiện nay và cả trong tương lai. Bài học về tinh thần tương thân tương ái, sự yêu quý, biết đùm bọc, giúp đỡ lẫn nhau được ông cha ta gửi gắm qua câu “Lá lành đùm lá rách”. Điều đầu tiên, khi đọc câu tục ngữ gợi ra một hình ảnh hiện ngay trong đầu chúng ta là hình ảnh dễ thấy trong cuộc sống. Hình ảnh các bà, các mẹ khi dùng lá để gói bánh hoặc đồ ăn thường các bà, các mẹ sẽ dùng lớp lá lành bọc lên lớp lá rách. Từ hình ảnh trên gợi ra lời nhắn nhủ con người cần biết yêu thương, chia sẻ và đùm bọc lẫn nhau. Bởi mỗi người sinh ra đều có một hoàn cảnh riêng, không ai được quyền chọn cuộc sống mà mình sinh ra. Tấm lòng chia sẻ, yêu thương, giúp đỡ lẫn nhau sẽ giúp cho xã hội trở nên văn minh và phát triển hơn. Từ quá khứ cho đến hiện tại, điều đó đã được thể hiện trong cách sống của người dân Việt Nam. Trong quá khứ, chúng ta đã đoàn kết lại, đùm bọc lẫn nhau vượt qua hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ. Năm 1945, khi nhân dân ta phải đối mặt với “giặc đói”, chủ tịch Hồ Chí Minh đã phát động phong trào “Một nắm khi đói, bằng một gói khi no” được nhân dân hưởng ứng. Các hũ gạo cứu đói đã thể hiện tinh thần tương thân tương ái của người dân Việt Nam. Đến hiện tại, tinh thần đó lại càng được nhân dân ta phát huy. Có nhiều chương trình từ thiện như hiến máu cứu người, áo ấm cho em, gánh chữ lên non… Và không chỉ đến hiện tại, mà trong tương lai tinh thần tương thân tương ái, yêu thương, quý trọng lẫn nhau cần được phát huy hơn nữa để đất nước ngày một tốt hơn. Thông qua đoạn văn này ta thấy, tinh thần tương thân tương ái đã trở thành một truyền thống tốt đẹp. Đây là một điều đáng tự hào.
3. Đoạn văn số 3
Đoàn kết, tương thân tương ái là một tình cảm đặc biệt và nổi bật trong nhân sinh quan của mỗi con người Việt Nam xưa và nay. Nhờ vậy mà dân tộc ta đã vượt qua biết bao nhiêu khó khăn, thử thách, thiên tai, dịch bệnh…, đứng vững vàng giữa năm châu, bốn bể. Câu tục ngữ làm nổi bật tinh thần trên được khắc hoạ trong câu tục ngữ gần gũi với chúng ta là câu “Lá lành đùm lá rách”. Với câu tục ngữ "Lá lành đùm lá rách", chúng ta nhận thấy một quan niệm giản đơn về cuộc sống giàu nghèo. Nhưng cao hơn thế là cái đạo lý, cái lẽ đời của con người Việt Nam. Ở đâu có cuộc sống đói khổ, ở đâu có hoạn nạn, con người cần có sự thông cảm, tương trợ lẫn nhau, người giàu có giúp kẻ nghèo khó, đừng như "đèn nhà ai nhà nấy rạng", để rồi mặc cho cái cảnh "kẻ ăn không hết, người lần không ra". Câu tục ngữ đó được thể hiện qua hành động của mỗi chúng ta như: Việc ủng hộ nạn nhân các cơn bão, ủng hộ giúp đỡ những người nghèo khổ thương binh bệnh binh, những người già không nơi nương tựa….Đó mới là đạo làm người. Trong đời sống xã hội, hoàn cảnh con người dễ thay đổi thất thường, khi thành công khi thất bại, khi được khi mất, khi giàu có khi nghèo khổ. Vì thế tinh thần tương thân tương ái giúp cho xã hội tránh được mầm mống chia rẽ, xung đột, xây dựng được tình đoàn kết, tương thân tương ái. Điều đó cho thấy rằng lòng nhân ái hay tình cảm nhân đạo chính là một phẩm chất tốt đẹp mà mỗi cá nhân cần phải có để lấy đó làm nền tảng xây dựng nên một xã hội bình đẳng, thân ái, hoà bình, ổn định. Cũng phải nhận ra rằng thờ ơ trước nỗi đau, bất hạnh của người khác là một thói xấu, một thái độ ích kỉ, vô lương tâm. Cũng có thể hiểu “Lá lành đùm lá rách” nghĩa là người khoẻ mạnh, bình thường phải giúp đỡ người yếu đuối, khó khăn là một bổn phận cần thiết nhưng không được xuất phát từ động cơ cá nhân thấp hèn và cũng không phải là hành động ban ơn kiểu bố thí; mà nhất thiết là phải bắt nguồn từ lòng nhân ái hay tình cảm nhân đạo thực sự. Ngày nay, truyền thống ấy cần được kế thừa và phát huy mạnh mẽ hơn nữa. Mỗi người chúng ta phải có ý thức đoàn kết tương ái, tương thân, tương trợ nhau trong sinh hoạt,học tập và sẵn sàng tích cực tham gia các công tác cứu trợ xã hội. Tuy nhiên, hơn ai hết, thanh niên chúng ta cần chống tư tưởng ỷ lại, đề cao tinh thần tự lực cánh sinh.
Thông qua những mẫu phân tích trên chúng ta có thể thấy, câu tục ngữ này đã được tiếp nối bao đời trong các thế hệ người Việt, khẳng định truyền thống cao quý trong đạo lý làm người của dân tộc ta. Ngày nay truyền thống ấy cần được kế thừa và phát huy mạnh mẽ hơn nữa. Mỗi người chúng ta phải có ý thức đoàn kết tương ái, tương thân, tương trợ lẫn nhau trong sinh hoạt, học tập, sẵn sàng, tích cực tham gia các công tác cứu trợ xã hội, hoạt động từ thiện. Đồng thời, hơn ai hết, thanh niên chúng ta cần kiên quyết chống tư tưởng ỷ lại, đề cao tinh thần tự lực cánh sinh.
Nếu cần phân tích rõ ràng hơn về ca dao tục ngữ Việt Nam, quý khách hàng vui lòng liên hệ với bộ phận tư vấn trực tuyến qua tổng đài điện thoại với hotline: 1900.6162 để được hỗ trợ giải đáp thắc mắc. Trân trọng!
