Doanh nghiệp, nhóm doanh nghiệp có vị trí thống lĩnh thị trường là gì?

1. Doanh nghiệp, nhóm doanh nghiệp có vị trí thống lĩnh thị trường là gì?

Khi nhắc đến thuật ngữ thống lĩnh thị trường thì chúng ta thường nghĩ ngay đến rằng thống lĩnh thị trường là tình trạng khi một doanh nghiệp, sản phẩm hoặc dịch vụ chiếm vị trí hàng đầu hoặc dẫn đầu trong một ngành công nghiệp hoặc thị trường cụ thể. Điều này thường ám chỉ rằng doanh nghiệp đó có khả năng kiểm soát một phần lớn hoặc đa số thị phần, có lợi nhuận cao hơn so với các đối thủ cạnh tranh và có sức mạnh để chi phối hoặc tạo ra xu hướng trong ngành đó. Thống lĩnh thị trường có thể đạt được thông qua nhiều cách, bao gồm sáng tạo sản phẩm, cung cấp dịch vụ xuất sắc, chiến lược giá cả cạnh tranh, quảng cáo mạnh mẽ, mở rộng quy mô hoạt động, và tạo ra mối quan hệ mạng lưới mạnh mẽ với khách hàng và đối tác. Đối với một số ngành, thống lĩnh thị trường có thể thay đổi theo thời gian do sự cạnh tranh và sự phát triển công nghệ mới. Thị trường thường không ổn định và doanh nghiệp phải duy trì và nâng cao vị trí thống lĩnh của họ để duy trì sự thành công trong dài hạn.

Còn nếu căn cứ theo quy định của Điều 24 Luật Cạnh tranh 2018 thì có quy định về doanh nghiệp, nhóm doanh nghiệp có vị trí thống lĩnh thị trường như sau:

Doanh nghiệp hoặc nhóm doanh nghiệp được coi là đạt được vị trí thống lĩnh trên thị trường nếu họ đạt được mức sức mạnh thị trường đáng kể, theo đúng quy định của Điều 26 trong Luật Cạnh tranh 2018, hoặc nếu họ có thị phần trên thị trường liên quan bằng hoặc cao hơn 30%.

Nếu một nhóm doanh nghiệp cùng hợp tác để tạo ra tác động hạn chế cạnh tranh và họ có sức mạnh thị trường đáng kể, như được xác định theo Điều 26 trong Luật Cạnh tranh 2018, hoặc nếu tổng thị phần của họ trên thị trường liên quan đạt một trong các ngưỡng sau đây:

- Hai doanh nghiệp có tổng thị phần từ 50% trở lên trên thị trường liên quan;

- Ba doanh nghiệp có tổng thị phần từ 65% trở lên trên thị trường liên quan;

- Bốn doanh nghiệp có tổng thị phần từ 75% trở lên trên thị trường liên quan;

- Năm doanh nghiệp trở lên có tổng thị phần từ 85% trở lên trên thị trường liên quan.

Lưu ý: Nhóm doanh nghiệp có vị trí thống lĩnh thị trường không bao gồm doanh nghiệp có thị phần ít hơn 10% trên thị trường liên quan. Tức là trong nhóm doanh nghiệp có vị trí thống lĩnh thị trường, mỗi doanh nghiệp đều phải có thị phần từ 10% trở lên.

2. Doanh nghiệp có sức mạnh thị trường đáng kể là như thế nào?

Để trở thành một doanh nghiệp hoặc nhóm doanh nghiệp có vị trí thống lĩnh trên thị trường, yếu tố quan trọng cần đáp ứng là "có sức mạnh thị trường đáng kể." Điều này được xác định dựa trên một loạt các yếu tố quan trọng theo quy định tại Điều 26 của Luật Cạnh tranh 2018. Cụ thể, sức mạnh thị trường đáng kể của một doanh nghiệp hoặc nhóm doanh nghiệp phản ánh sự ảnh hưởng và kiểm soát của họ đối với thị trường, và nó có thể dựa trên các yếu tố sau:

Tương quan thị phần: Điều này liên quan đến thị phần của doanh nghiệp trong ngành hoặc thị trường liên quan.

Sức mạnh tài chính và quy mô: Sức mạnh tài chính và quy mô của doanh nghiệp có thể ảnh hưởng đến khả năng họ kiểm soát và định hình thị trường.

Rào cản gia nhập và mở rộng thị trường: Khả năng tạo rào cản đối với các doanh nghiệp khác trong việc gia nhập hoặc mở rộng thị trường có thể đánh giá sức mạnh thị trường.

Khả năng kiểm soát thị trường phân phối và tiêu thụ: Doanh nghiệp có thể có sức mạnh thị trường nếu họ có khả năng nắm giữ, tiếp cận, hoặc kiểm soát thị trường phân phối và tiêu thụ.

Lợi thế về công nghệ và hạ tầng kỹ thuật: Công nghệ và hạ tầng kỹ thuật tiên tiến có thể tạo ra lợi thế cạnh tranh.

Quyền sở hữu và quyền sử dụng cơ sở hạ tầng: Quyền sở hữu và quyền sử dụng cơ sở hạ tầng quan trọng cũng có thể ảnh hưởng đến sức mạnh thị trường.

Quyền sở hữu và sử dụng đối tượng quyền sở hữu trí tuệ: Quyền sở hữu và sử dụng bất kỳ sáng chế, thương hiệu hoặc bản quyền nào có thể tạo ra lợi thế cạnh tranh.

Khả năng chuyển đổi giữa nguồn cung và cầu đối với các sản phẩm hoặc dịch vụ liên quan: Khả năng chuyển đổi giữa các sản phẩm hoặc dịch vụ có thể ảnh hưởng đến khả năng kiểm soát thị trường.

Các yếu tố đặc thù trong ngành và lĩnh vực kinh doanh: Những yếu tố đặc thù của ngành và lĩnh vực kinh doanh cụ thể cũng được xem xét.

Tất cả các yếu tố này được kết hợp để đánh giá xem doanh nghiệp hoặc nhóm doanh nghiệp có sức mạnh thị trường đáng kể đủ để được xem xét là có vị trí thống lĩnh trên thị trường hay không. Điều này giúp đảm bảo rằng cạnh tranh trên thị trường được duy trì và không bị tập trung quá mức.

3. Những hành vi lạm dụng vị trí thống lĩnh thị trường của doanh nghiệp, nhóm doanh nghiệp bị cấm

Căn cứ pháp lý: Khoản 1 Điều 27 Luật Canh tranh 2018

Những hành vi cấm đối với những doanh nghiệp hoặc nhóm doanh nghiệp có vị trí thống lĩnh thị trường không được thực hiện được quy định rất cụ thể theo quy định của pháp luật. Các hành vi này được xác định trong Luật Cạnh tranh nhằm bảo vệ sự cạnh tranh, đảm bảo sự công bằng trên thị trường và tránh sự lạm quyền từ các doanh nghiệp có vị trí thống lĩnh thị trường. Dưới đây là các hành vi bị cấm:

Bán hàng hóa hoặc cung ứng dịch vụ dưới giá thành toàn bộ có khả năng loại bỏ đối thủ cạnh tranh: Điều này nhằm ngăn cản sự cạnh tranh bằng cách áp dụng giá cạnh tranh không bền vững có thể gây thiệt hại cho các đối thủ. Khi một doanh nghiệp hoặc nhóm doanh nghiệp áp dụng giá bán dưới giá thành toàn bộ, họ có thể tạo ra một mô hình giá cạnh tranh không bền vững, không thể duy trì trong dài hạn. Điều này có thể dẫn đến sự suy giảm chất lượng sản phẩm hoặc dịch vụ, khiến cho các đối thủ cạnh tranh không thể cạnh tranh và dẫn đến tình trạng độc quyền không lành mạnh. Mục tiêu của các quy định về cạnh tranh là ngăn chặn các hành vi như vậy và đảm bảo rằng cạnh tranh diễn ra theo cách công bằng và đáng tin cậy, bảo vệ sự lựa chọn của người tiêu dùng và đảm bảo rằng thị trường không bị tập trung quá mức.

Áp đặt giá mua hoặc bán không hợp lý hoặc ấn định giá bán lại tối thiểu gây thiệt hại cho khách hàng: Các hành vi này có thể dẫn đến tình trạng áp đặt giá và làm hại cho người tiêu dùng hoặc các doanh nghiệp khác.  Đây là một trong những hành vi cố ý để làm hại đến cạnh tranh trên thị trường, và nó thường là hành vi bị cấm theo quy định về cạnh tranh. Khi một doanh nghiệp hoặc nhóm doanh nghiệp sử dụng sự thống lĩnh của họ để áp đặt giá mua hoặc bán không hợp lý, có thể dẫn đến tình trạng áp đặt giá không bền vững hoặc thiệt hại cho người tiêu dùng. Điều này có thể bao gồm giá cạnh tranh không hợp lý để loại bỏ đối thủ cạnh tranh hoặc áp đặt giá cao hơn cho người tiêu dùng, gây lên sự thiếu công bằng và làm hại cho thị trường. Những hành vi như vậy thường được cấm để đảm bảo sự công bằng và đảm bảo lợi ích của người tiêu dùng và các doanh nghiệp khác trên thị trường. Các quy định về cạnh tranh thường xác định rõ ràng về việc áp đặt giá không hợp lý và các hành vi tương tự để ngăn cản những tình trạng không lành mạnh trong cạnh tranh.

Hạn chế sản xuất, phân phối hàng hóa hoặc dịch vụ, giới hạn thị trường hoặc cản trở sự phát triển kỹ thuật, công nghệ gây thiệt hại cho khách hàng: Điều này có thể làm hạn chế sự lựa chọn của người tiêu dùng và tạo ra tình trạng độc quyền không lành mạnh.

Áp dụng điều kiện thương mại khác nhau trong các giao dịch tương tự dẫn đến ngăn cản doanh nghiệp khác tham gia, mở rộng thị trường hoặc loại bỏ doanh nghiệp khác: Các hành vi này có thể gây ra tình trạng thiếu công bằng và đe dọa sự cạnh tranh.

Áp đặt điều kiện không liên quan trực tiếp đến hợp đồng hoặc yêu cầu doanh nghiệp khác chấp nhận các nghĩa vụ không liên quan trực tiếp đối với hợp đồng dẫn đến ngăn cản doanh nghiệp khác tham gia, mở rộng thị trường hoặc loại bỏ doanh nghiệp khác: Điều này có thể tạo ra sự căng thẳng và áp lực không cần thiết lên doanh nghiệp khác.

Ngăn cản việc tham gia hoặc mở rộng thị trường của doanh nghiệp khác: Các hành vi này có thể dẫn đến tình trạng độc quyền và ngăn cản sự cạnh tranh. Hành vi ngăn cản việc tham gia hoặc mở rộng thị trường của doanh nghiệp khác có thể dẫn đến tình trạng độc quyền và ngăn cản sự cạnh tranh. Các hành vi như cản trở hoặc ngăn cản doanh nghiệp khác tham gia vào một thị trường hoặc mở rộng quy mô hoạt động có thể tạo ra sự kỳ thị và tạo ra tình trạng độc quyền cho doanh nghiệp hoặc nhóm doanh nghiệp có vị trí thống lĩnh thị trường. Khi một doanh nghiệp hoặc nhóm doanh nghiệp kiểm soát một thị trường và sử dụng sự thống lĩnh của họ để ngăn cản các đối thủ tiềm năng tham gia, điều này có thể gây ra mất cơ hội cho sự cạnh tranh và tạo ra một môi trường không công bằng. Nó cũng có thể dẫn đến sự thiếu lựa chọn cho người tiêu dùng và tạo ra tình trạng áp đặt giá và điều kiện không lành mạnh. Điều này là lý do tại sao các luật và quy định về cạnh tranh thường cấm các hành vi này để bảo vệ sự cạnh tranh trên thị trường, đảm bảo sự công bằng và đa dạng hóa, và bảo vệ lợi ích của người tiêu dùng và doanh nghiệp khác.

Hành vi lạm dụng vị trí thống lĩnh thị trường bị cấm theo quy định của luật khác: Ngoài các quy định trong Luật Cạnh tranh, có thể có các quy định khác liên quan đến hành vi lạm dụng vị trí thống lĩnh trên thị trường.

Những hành vi này đều được cấm để bảo vệ sự cạnh tranh và đảm bảo lợi ích của người tiêu dùng và các doanh nghiệp khác trên thị trường.

Vui lòng liên hệ 19006162 hoặc lienhe@luatminhkhue.vn

Tham khảo thêm: Vị trí thống lĩnh thị trường là gì ? Quy định về vị trí thống lĩnh thị trường