1. Tóm tắt truyện Những ngày mới của Thạch Lam hay nhất
Câu chuyện "Những ngày mới" của Thạch Lam kể về nhân vật chính là Tân, một chàng trai sinh ra và lớn lên trong một gia đình giàu có tại một ngôi làng yên bình. Từ nhỏ, Tân đã được cha mẹ gửi gắm lên tỉnh để học hành dưới sự chăm sóc của người chú, với hy vọng tương lai cậu sẽ thành công, mang lại niềm tự hào cho gia đình. Đúng như mong ước, khi Tân bước vào tuổi 18, cậu đã đạt được thành tựu mà cha mẹ hằng khao khát. Tuy nhiên, cuộc sống không hề suôn sẻ mãi mãi. Khi nạn kinh tế xảy ra, Tân bị mất việc, cuộc sống đô thị dường như trở nên vô định. Trong nỗi thất vọng và bế tắc, Tân quyết định trở về quê hương, nơi mà cậu từng rời xa để tìm kiếm một cuộc sống mới, gần gũi với đồng quê và thiên nhiên.
Trở về quê, Tân dần nhận ra rằng cuộc sống trước đây của mình ở thành phố thật trống rỗng, vô vị. Những khoảnh khắc vui chơi nơi đô thị tưởng chừng như thú vị, nhưng thực chất chỉ là thoáng qua và mang lại cảm giác chán nản, lạc lõng sau đó. Ngược lại, khi sống giữa không gian thôn quê, được hòa mình với những con người chất phác, hiền lành, Tân cảm thấy như tìm lại được bản chất thật của cuộc sống. Cuộc sống đơn giản nhưng chân thật của người nông dân, những hoạt động thường nhật nhưng đầy ý nghĩa, cùng không khí náo nức của những mùa vụ làm cho Tân cảm thấy tràn đầy sức sống và hy vọng.
Sự thay đổi trong suy nghĩ của Tân diễn ra một cách tự nhiên và sâu sắc. Cuộc sống mới với thiên nhiên và công việc đồng áng mở ra trước mắt anh một con đường đầy hứa hẹn, nơi mà Tân tin rằng anh sẽ tìm thấy niềm vui và sự bình yên thực sự. Không còn là những mộng tưởng phù phiếm của tuổi trẻ, Tân đã hiểu rằng hạnh phúc không nằm ở vật chất hay thành công bên ngoài, mà chính là sự kết nối với những giá trị bền vững và đích thực của cuộc sống thôn quê, nơi anh sẽ tìm thấy ý nghĩa và sự thỏa mãn trong từng ngày mới.
2. Câu hỏi trắc nghiệm Những ngày mới
Khi có nạn kinh tế, chàng mất việc. Cái chán nản của Tân và của cha mẹ chàng lúc bấy giờ thực đến cực điểm. Cha chàng buồn rầu từ trần. Còn chàng cứ lang thang ở Hà Nội mấy tháng trời, sống cái đời vất vưởng của anh thất nghiệp. Chàng đã biết cái thất vọng của những lúc đợi chờ, cái khổ sở của những đêm không có chỗ trọ, vì trong lúc ấy ở nhà quê có mình bà mẹ trông nom ruộng nương không xuể, và giá thóc hơn, nên không có tiền gửi cho chàng.
Nhưng một hôm rét mướt, một ý nghĩ bỗng nảy ra trong trí, nếu ở đây không đủ sống, tại sao không trở về quê sống cái đời giản dị của người làm ruộng?
Thế là hôm sau, Tân xách khăn gói về. Rồi từ đấy chàng hoàn toàn là một người nhà quê dễ dãi. Mới đầu Tân cũng thấy nhiều sự thiếu thốn khổ sở. Nhưng dần dần chàng nghiệm ra rằng những cái thiếu thốn đó, không phải là những cái cần dùng cho cuộc đời, mà là những cái thừa. Sự cần dùng là ăn với mặc, chàng đã có đủ. Dần dần chàng mới thấy cái đời chàng sống trước ở tỉnh thành là một cuộc đời phức tạp và vô vị, không có nghĩa lý gì. Chỉ việc có ăn ở theo mọi người, nghĩ ngợi theo mọi người, và đi tìm cái vui chốc lát trong những cuộc hành lạc để mua lấy cái chán nản về sau.
Tân tiếc hồi thủa nhỏ không sống ở thôn quê để được gần gũi với cảnh vật. Chàng thích sống bên cạnh những người nhà quê chất phác và mộc mạc. Bấy giờ chàng mới biết đến trời đất, đến thời tiết, đến sự thay đổi của mùa nọ sang mùa kia. Một cơn gió hay một cái mầm cỏ non, đối với chàng đều có ý nghĩa riêng.
Tân không dửng dưng như trước với những cái chung quanh mình. Tâm hồn chàng có liên lạc và rung động cùng với cảnh vật. Chàng có cái cảm giác rằng mình sống...
Buổi chiều, thửa ruộng của Tân đã gặt xong. Cả một cánh đồng chỉ còn trơ cuống rạ. Bọn thợ gặt đều thu xếp liềm hái để trở về. Trên con đường vào làng, các lực điền gánh những gánh lúa vàng nặng trĩu. Mặt trời đã xế phía bên kia đồi. Ở dưới thung lũng, sương mù lạnh trắng xóa lan ra lẫn với làn khói tỏa ở xung quanh các làng. Cỏ bên đường đi đã ướt. "Về phía xa, có ngọn lửa của ai đốt trên sườn rặng núi mờ ở chân trời. Tân với bọn thợ bước đều trở về nhà, ai nấy yên lặng không nói gì, như cùng kính trọng cái thời khắc của một ngày tàn. Trong cái thời khắc này, Tân như thấy cảnh vật đều có một tâm hồn, mà lớp sương mù kia là tâm hồn của đất màu, đã nuôi hạt thóc cần cho sự sống của loài người.
Khi vào đến con đường khuất khúc trong làng, trời nhá nhem tối. Qua hàng rào cây, Tân thấy lấp lánh đèn ở sân các nhà, tiếng néo đập lúa trên cối đá, tiếng hạt thóc bắn vào nia cót như mưa rào. Đâu đâu cũng thấy tiếng cười nói vui vẻ, cảnh đêm trong làng thôn quê vẫn yên lặng âm thầm thì chiều nay hoạt động vô cùng. Mùi lúa thơm vương lại trong các bụi cây hòa lẫn với mùi đầm ấm của phân cỏ, bốc lên khắp cả.
Về đến sân nhà, mọi người ăn xong lại bắt đầu làm việc. Đàn bà vừa đập lúa vừa hát, còn bọn thợ hái ngồi quây quần bên chiếc đèn con nói chuyện. Ai cũng cười đùa tự nhiên. Họ đã tận tâm làm việc suốt ngày. Những lượm lúa vàng sẫm đem đến cho họ cái vui của ngày được mùa, cái hình ảnh của sự no ấm trong đời.
Tân thấy mình cũng sung sướng như họ, chàng thấy tấm lòng mình rộng rãi ra, tâm hồn thân thiết, và yêu mến với cả mọi người.
Sau khi hẹn thưởng cho bọn thợ nồi cơm nếp mới, Tân bước ra ngõ, nhìn xuống dưới đồi. Trên trời, ngàn sao lấp lánh. Gió dưới ruộng đưa lên mùi rạ ướt và hơi sương lạnh. Cả một vùng đêm rộng rãi và bình tĩnh trên cánh đồng yên lặng.
Tân chợt thấy ở chân phía trời xa, cái khoảng ánh sáng mờ của tỉnh thành Hà Nội...
Chàng sung sướng nghĩ đến những ngày đầy đủ của mình ở chốn thôn quê này. Một cuộc đời mới đương chờ đợi chàng...
(Trích truyện ngắn Những ngày mới, Thạch Lam, Dẫn theo Tuyển tập Thạch Lam)
Câu 1: Đoạn trích trên chủ yếu kể về sự kiện gì?
A. Quyết định của Tân khi trở về sống ở thôn quê
B. Cái chán nản của Tân và của cha mẹ chàng khi ở Hà Nội
C. Sự thiếu thốn, khổ sở của Tân khi về sống ở thôn quê
D. Sự thay đổi của Tân khi rời Hà Nội trở về sống ở thôn quê
Câu 2: Câu chuyện được kể trong đoạn trích diễn ra chủ yếu trong không gian nào?
A. Nơi thôn quê thanh bình, yên tĩnh
B. Nơi ánh sáng mờ của tỉnh thành Hà Nội
C. Nơi đồng bằng yên tĩnh, phù sa
D. Nơi cao nguyên hùng vĩ, lộng gió
Câu 3: Ý nghĩ nào thúc đẩy để Tân quyết định trở về thôn quê sống?
A. Chàng đã biết cái thất vọng của những lúc đợi chờ, cái khổ sở của những đêm không có chỗ trọ
B. Trong lúc ấy ở nhà quê, có mình bà mẹ trông nom ruộng nương không xuể, giá thóc lại kém, nên không có tiền gửi cho chàng
C. Nếu ở đây không đủ sống, tại sao không trở về quê sống cái đời giản dị của người làm ruộng
D. Chàng sung sướng nghĩ đến những ngày đầy đủ của mình ở chốn thôn quê này. Một cuộc đời mới đương chờ đợi chàng...
Câu 4: Vì sao Tân lại nghĩ: quãng đời chàng sống trước kia ở tỉnh thành là một cuộc đời phức tạp và vô vị?
A. Vì đó là một cuộc sống chỉ có việc ăn ở theo mọi người, nghĩ ngợi theo mọi người, và đi tìm cái vui chốc lát.
B. Vì đó là một cuộc sống đầy thị phi, bon chen, đua đòi, vô cùng phức tạp và và đi tìm cái vui chốc lát.
C. Vì đó là một cuộc sống quá khó khăn, vất vả vì phải bon chen và đi tìm cái vui chốc lát.
D. Vì đó là một cuộc sống ngột ngạt, bon chen vì danh vọng, địa vị và đi tìm cái vui chốc lát.
Câu 5: Dòng nào nói lên sự thay đổi của Tân khi trở về thôn quê sống so với cuộc sống trước đây ở Hà Nội:
A. Nhận ra cuộc sống ở quê thật phức tạp và vô vị, không có nghĩa lý gì
B. Nhận ra cái chán nản của mình và của cha mẹ chàng lúc bấy giờ thực đến cực điểm
C. Nhận ra điều cần của cuộc sống, không dửng dưng với cuộc sống, biết rung động với cảnh vật
D. Nhận ra cái khoảng ánh sáng mờ của tỉnh thành Hà Nội luôn ẩn hiện ở phía trời xa
Câu 6: …"Khi có nạn kinh tế, chàng mất việc. Cái chán nản của Tân và của cha mẹ chàng lúc bấy giờ thực đến cực điểm. Cha chàng buồn rầu từ trần. Còn chàng cứ lang thang ở Hà Nội mấy tháng trời, sống cái đời vất vưởng của anh thất nghiệp. Chàng đã biết cái thất vọng của những lúc đợi chờ, cái khổ sở của những đêm không có chỗ trọ. Trong lúc ấy ở nhà quê, có mình bà mẹ trông nom ruộng nương không xuể, giá thóc lại kém, nên không có tiền gửi cho chàng”...
Điểm nhìn người kể chuyện trong đoạn trích trên là:
A. Điểm nhìn bên trong: kể và tả xuyên qua cảm nhận, ý thức nhân vật
B. Điểm nhìn bên ngoài: miêu tả con người, sự vật, kể về những điều nhân vật chưa biết
C. Điểm nhìn không gian: nhìn và miêu tả con người, sự vật từ xa, gần
D. Từ nhiều điểm nhìn khác nhau: gắn với nhiều quan điểm, cách đánh giá về con người, sự vật
Câu 7: … “Tân tiếc hồi thuở nhỏ không sống ở thôn quê để được gần gũi với cảnh vật. Chàng thích sống bên cạnh những người nhà quê chất phác và mộc mạc. Bấy giờ chàng mới biết đến trời đất, đến thời tiết, đến sự thay đổi của mùa nọ sang mùa kia. Một cơn gió hay một cái mầm cỏ non, đối với chàng đều có ý nghĩa riêng”...
Lời người kể chuyện và lời nhân vật trong đoạn trích trên là:
A. Lời gián tiếp: lời thuật lại lời nói hay nêu lại ý nghĩ của người hoặc nhân vật
B. Lời nửa trực tiếp: lời người kể chuyện nhưng tái hiện ý thức, giọng điệu của nhân vật
C. Lời độc thoại nội tâm: tái hiện tiếng nói bên trong của nhân vật
D. Lời nhại: mô phỏng quan điểm, ý thức của nhân vật với chủ ý mỉa mai hay bông đùa
Câu 8: Nhận định nào nói lên giọng điệu của người kể chuyện trong đoạn trích:
A. Từ tốn, dân dã, suy tư
B. Chân thực, tự nhiên, hóm hỉnh
C. Bình dị, dí dỏm, buồn bã
D. Cảm xúc, nhẹ nhàng, điềm tĩnh
Câu 9: Theo anh/chị cuộc đời mới đang chờ đợi Tân trong câu kết của truyện là gì?
A. Cuộc đời đầy hi vọng, nhưng dự báo nhiều trắc trở, chông gai
B. Cuộc đời đầy hi vọng, sẵn sàng đối mặt với sóng gió chốn thôn quê
C. Cuộc đời đầy hi vọng, mở ra một tương lai tươi sáng tốt đẹp
D. Cuộc đời đầy hi vọng, mở ra cuộc sống thanh nhàn, chỉ có hưởng thụ
Câu 10: Theo anh/chị, bài học có ý nghĩa nhất đối với thế hệ trẻ hôm nay được rút ra từ câu chuyện trên là:
A. Muốn có một tương lai tươi sáng, cần biết thay đổi và nỗ lực không ngừng
B. Tránh xa cuộc sống ồn ào, náo nhiệt, tận hưởng cuộc sống bình dị, an nhàn
C. Muốn có một tương lai tươi sáng, cần phải tránh xa cuộc sống ồn ào
D. Tận hưởng cuộc sống thanh nhàn nơi thôn quê, đừng ra khỏi vùng an toàn
3. Đề đọc hiểu văn bản Những ngày mới
Những bông lúa vàng mới cắt xong đều xếp rải rác từng hàng trên bờ ruộng, trong đám cỏ xanh mọc dầy. Mỗi khi gặt được vài lượm lúa người thợ hải ôm sát bỏ lúa thơm vào người, đem ra xếp vào chỗ lúa trước. Rồi họ lại trở vào ruộng, đứng theo hàng những người bạn gặt. Tiếng hải đưa vào gốc lúa xoàn xoạt như tiếng trâu bò ăn cỏ. Chăm chú vào công việc làm, Tân không để ý gì đến cảnh vật chung quanh. Chàng cũng không thấy mệt nữa, tuy ánh nắng chiếu trên lưng nóng rát, và mồ hôi từng giọt rõ ở trên trán xuống. Tân chú ý đưa cái hái cho nhanh nhẹn, mỗi lần bông lúa rung động chạm vào mặt, vào người, mùi lúa chín thơm lại phảng phất lẫn với mùi rạ ướt mới cắt. Mùi thơm đó làm cho chàng say sưa như men rượu. [.] Mặt trời đã xế phía bên kia đồi. Ở dưới thung lũng, sương mù lạnh trắng xóa lan ra lẫn với làn khói tỏa ở xung quanh các làng. Cô bên đường đi đã ướt. Về phía xa, có ngọn lửa của ai đốt trên sườn rặng núi mờ ở chân trời. Tân với bọn thợ bước đều trở về nhà, ai nấy yên lặng không nói gì, như cùng kính trọng cải thời khắc của một ngày tàn. Trong cái thời khắc này, Tân như thấy cảnh vật đều có một tâm hồn, mà lớp sương mù kia là tâm hồn của đất màu, đã nuôi hạt thóc cần cho sự sống của loài người.
(Trích truyện ngắn Những ngày mới — Thạch Lam)
Thực hiện các yêu cầu sau:
Câu 1. Xác định các phương thức biểu đạt của đoạn trích.
Câu 2. Nêu nội dung của đoạn trích.
Câu 3. Chỉ ra và nêu tác dụng của các từ láy được sử dụng trong đoạn trích.
Câu 4. Anh/ chị hãy nhận xét về nghệ thuật tả cảnh của nhà văn Thạch Lam trong đoạn trích.
Câu 5 . Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ được sử dụng trong câu: "Tiếng hải đưa vào gốc lúa xoàn xoạt như tiếng trâu bò ăn cỏ." .
Câu 6 . Xác định các phép liên kết được sử dụng trong đoạn trích.
Câu 7: Nhận xét tâm trạng của Tân trong đoạn sau: "Tân chú ý đưa cái hải cho nhanh nhẹn, mỗi lần bông lúa rung động chạm vào mặt, vào người, mùi lúa chín thơm lại phảng phất lẫn với mùi rạ ướt mới cắt. Mùi thơm đó làm cho chàng say sưa như men rượu."
Câu 8: Cảm nhận về khung cảnh hoàng hôn trong đoạn trích.
Gợi ý đáp án:
Câu 1: Đoạn trích sử dụng các phương thức biểu đạt chính như: tự sự, miêu tả và biểu cảm.
Câu 2: Đoạn trích miêu tả cảnh Tân cùng những người thợ hái lúa chăm chỉ lao động từ trưa đến xế chiều. Qua đó, những cảm xúc chân thực của Tân trước khung cảnh mùa vụ quê nhà được khắc họa rõ nét, từ niềm vui đến sự bình yên khi hòa mình vào cảnh sắc thiên nhiên.
Câu 3: Các từ láy trong đoạn trích: rải rác, xoàn xoạt, nhanh nhẹn, phảng phất, say sưa.
- Tác dụng:
- Các từ láy làm tăng tính gợi hình và gợi cảm, khiến cho khung cảnh làng quê trở nên sống động, có hồn.
- Giúp miêu tả chân thực, sinh động vẻ đẹp của mùa gặt và bộc lộ tâm trạng say mê, phấn chấn của Tân trước khung cảnh lao động nơi quê nhà.
Câu 4: Bằng việc sử dụng ngôn ngữ giản dị nhưng giàu sức gợi, Thạch Lam đã tái hiện cảnh gặt lúa đầy sinh động với giọng điệu nhẹ nhàng, đậm chất trữ tình. Qua đó, không chỉ khắc họa được vẻ đẹp của đồng quê, mà còn bộc lộ tình cảm sâu nặng của nhân vật đối với mảnh đất nơi mình sinh ra.
Câu 5:
Biện pháp tu từ: So sánh âm thanh lưỡi hái cắt lúa với tiếng trâu ăn cỏ.
Tác dụng:
- Về hình thức: Tăng cường tính biểu đạt, khiến câu văn trở nên giàu hình ảnh, sống động hơn.
- Về nội dung: Nhấn mạnh âm thanh đặc trưng của mùa gặt, qua đó khắc họa rõ nét khung cảnh nhộn nhịp, rộn ràng trên cánh đồng lúa chín vàng.
Câu 6: Các phép liên kết trong đoạn trích:
- Phép nối: Mỗi khi, rồi, trong lúc.
- Phép lặp: Tân, lúa.
- Phép thế: Họ, mùi thơm đó, thời khắc này, lớp sương mù kia.
- Phép liên tưởng: Bông lúa, bó lúa, lượm lúa, mùi lúa chín, gặt, hái, gốc lúa, rơm rạ, ruộng.
Câu 7: Trong ánh nắng rực rỡ, Tân đắm mình vào công việc gặt lúa, hít thở hương thơm ngào ngạt của lúa chín và rơm rạ hòa quyện trong không gian. Mùi hương ấy, mang nét đặc trưng của mùa gặt, đã khiến Tân đắm chìm trong niềm vui lao động, tạo nên cảm giác say sưa đầy hứng khởi. Đối với Tân, mỗi hạt lúa, mỗi bó rơm dường như chứa đựng cả sức sống mãnh liệt của đất trời, khiến anh cảm thấy cuộc sống trở nên ý nghĩa và đầy chất thơ.
Câu 8: Khung cảnh hoàng hôn ở làng quê hiện lên thật yên bình và thơ mộng. Mặt trời từ từ ngả về phía tây, những giọt sương mỏng bắt đầu đọng trên cỏ, mang đến không khí mát lành, nhẹ nhàng. Khói bếp từ các ngôi nhà lơ lửng trong gió, báo hiệu giờ phút quây quần bên gia đình sau một ngày lao động vất vả. Khung cảnh hoàng hôn không chỉ đẹp mà còn ấm áp, sâu lắng. Những người dân lặng lẽ ra về, mang theo trong mình niềm vui sau một ngày gặt hái hăng say. Riêng Tân, trong khoảnh khắc này, chàng cảm nhận rõ sự kết nối đặc biệt với mảnh đất quê hương, nơi đã nuôi dưỡng tâm hồn và cuộc sống của chàng.
4. Nhận xét vai trò của yếu tố miêu tả và biểu cảm trong truyện Những ngày mới
Bài viết chủ yếu là sự kết hợp hài hòa giữa miêu tả và biểu cảm, trong đó, yếu tố miêu tả đóng một vai trò cực kỳ quan trọng, tạo nên sự sinh động và hấp dẫn cho tác phẩm. Nếu thiếu đi những dòng miêu tả tinh tế, người đọc sẽ khó có thể hình dung được vẻ đẹp thiên nhiên kỳ vĩ, bầu trời mây trôi, hay khung cảnh đồng quê giản dị, mộc mạc. Chính nhờ yếu tố miêu tả mà từng hình ảnh của đồng lúa, con đường làng, và không gian mùa gặt hiện lên rõ nét, chân thực, giúp người đọc không chỉ nhìn thấy mà còn cảm nhận được sự sống động, tràn đầy sức sống của cảnh vật.
Không chỉ vậy, nếu không có những miêu tả chi tiết ấy, ta sẽ không cảm nhận hết được vẻ đẹp tinh túy của làng quê, nơi chứa đựng cả tâm hồn và tình cảm chân thành của nhân vật Tân. Từng ngọn cỏ xanh, từng đợt gió thoảng qua đều được miêu tả một cách tỉ mỉ, mang đến cho người đọc cảm giác như chính mình đang hòa vào không gian ấy. Yếu tố miêu tả không chỉ đơn thuần là công cụ để khắc họa cảnh vật, mà còn giúp làm nổi bật tâm trạng, cảm xúc của nhân vật, khiến ta cảm nhận sâu sắc tình yêu của Tân đối với quê hương, nơi anh tìm thấy ý nghĩa và niềm vui thực sự trong cuộc sống.
Vai trò của miêu tả không chỉ là tăng tính thẩm mỹ cho tác phẩm mà còn mang đến cho nó sự đa dạng, phong phú về màu sắc và cảm xúc. Những bức tranh về cảnh mùa gặt, đồng lúa chín, hay không khí thôn quê đều toát lên sự yên bình, gần gũi, nhưng cũng không kém phần sôi động, tươi mới. Nhờ có sự kết hợp khéo léo giữa miêu tả và biểu cảm, bài viết không chỉ là một câu chuyện đơn thuần mà còn là một tác phẩm đậm chất dân dã, chân thành, phản ánh tâm hồn trong sáng và tình yêu quê hương sâu nặng của nhân vật Tân.
