Đối tác chiến lược toàn diện là gì? Các đối tác chiến lược toàn diện của Việt Nam

1. Đối tác chiến lược là gì?

Đối tác là một thuật ngữ được dùng để chỉ mối quan hệ cộng tác- hợp tác nhưng mà diễn ra ở một mức độ cao hơn và cụ thể hơn. Cùng nhau hành đông chung vì một mục tiêu và lợi ích.  Một mối quan hệ đối tác bao gồm sự gần gũi, bình đẳng, có đi có lại, và thỏa thuận về những mục tiêu chung.

Chiến lược theo nghĩa rộng tức là sự quan trọng có tính toàn cục, then chốt và có giá trị tương đối lâu dài về mặt thời gian và đặc biệt, trong bối cảnh mà liên quan đến việc sử dụng sức mạnh quân sự. “Chiến lược” dùng để chỉ tính tổng thể, để tạo sự khác biệt với những chi tiết (chiến thuật); nghệ thuật sử dụng nguồn lực, kết hợp với các giá trị về đạo đức, để đạt được những mục tiêu. Trong nhiều tình huống, từ “chiến lược” thường liên quan đến các lĩnh vực an ninh - quân sự mặc dù không hoàn toàn là một thuật ngữ chỉ dùng trong lĩnh vực an ninh - quân sự.

Đối tác chiến lược là chỉ một mối quan hệ hợp tác quan trọng nhưng mà không nhất thiết chỉ tập trung trong lĩnh vực an ninh- quân sự vừa có tính hướng vào nục tiêu cụ thể vừa có hàm ý mong muốn quan hệ lâu dài. Đặc điểm của quan hệ đối tác chiến lược là không có giới hạn về không gian, thời gian; không hạn chế về đối tượng áp dụng; không hạn chế về lĩnh vực hợp tác và không nhất thiết phải mang nội dung an ninh- quân sự. 

Thuật ngữ “đối tác chiến lược” lần đầu được sử dụng vào khoảng những năm 1990, 1991 để chỉ quan hệ giữa Mỹ và Trung Quốc. Từ đó, thuật ngữ này được sử dụng rộng rãi. 

Dựa theo quan niệm của GS. Va - lê- ri Lót- xkin ( Nga) thì đối tác chiến lược thì phải bao gồm những nội dung như là không tấn công lẫn nhau, không liên minh chống lại các nước khác, không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau, phải có lòng tin lẫn nhau. Đối với Mỹ đối tác chiến lược phải bao gồm cả hợp tác chặt chẽ về quân sự, an ninh. 

Về mặt hình thức thì đối tác chiến lược có thể diễn ra linh hoạt (chính thức hoặc không chính thức, song phương hoặc đa phương, diện và mức độ tham gia rộng hoặc hẹp, nhiều hoặc ít…) và có tính mở vì không hướng tới một kết cục cụ thể.

2. Đối tác toàn diện là gì?

Đối tác toàn diện là một trong những thuật ngữ được sử dụng khá là phổ biến hiện nay. Khái niệm "đối tác toàn diện" thường được sử dụng trong các mối quan hệ quốc tế và định nghĩa chung là một mối quan hệ hoặc tương tác giữa hai bên (quốc gia, tổ chức, hoặc cá nhân) mà không chỉ giới hạn trong một lĩnh vực cụ thể mà bao gồm nhiều khía cạnh, lĩnh vực, và mục tiêu khác nhau.

Trong bối cảnh quốc gia, một "đối tác toàn diện" thường ám chỉ một mối quan hệ đối ngoại mà hai quốc gia tham gia cam kết hợp tác và tương tác với nhau trong nhiều lĩnh vực, chẳng hạn như kinh tế, an ninh, chính trị, văn hóa, khoa học và công nghệ, môi trường, và nhiều khía cạnh khác.

Đối tác toàn diện là quan hệ thông thường giữa các chủ thể đã có một hoặc một vài mặt nào đó đạt đến mức chiến lược, nhưng chưa có sự đồng đều giữa các mặt hợp tác. Do sự tin cậy lẫn nhau chưa đủ hoặc thời điểm chưa chín muồi, nên các chủ thể chọn cách xây dựng một khuôn khổ đối tác toàn diện với hàm ý nhấn mạnh mặt hợp tác, tiếp tục củng cố lòng tin và cùng hướng tới tương lai

Mục tiêu của mối quan hệ này là xây dựng một hệ thống hợp tác đa phương và đa chiều giữa hai quốc gia để tạo ra lợi ích lâu dài cho cả hai phía. Mối quan hệ đối tác toàn diện thường đòi hỏi sự cam kết dài hạn và tạo ra một cơ cấu cụ thể để quản lý và thúc đẩy các hoạt động hợp tác này.

Tóm lại, đối tác toàn diện là một mối quan hệ đa chiều và đa lĩnh vực giữa hai bên với mục tiêu tối ưu hóa hợp tác và tương tác trong nhiều khía cạnh cuộc sống quốc tế.

3. Đối tác chiến lược toàn diện là gì? 

Cho đến nay thì vẫn chưa có một văn bản cụ thể nào đó đưa ra quy định về đối tác chiến lược toàn diện là gì. Tuy nhiên dựa theo các nguồn thông tin và nội dung phân tích phía trên thì chúng ta có thể  rút ra khái niệm về đối tác chiến lược toàn diện như sau:

Đối tác chiến lược toàn diện là một dạng thức quan hệ có tầm quan trọng lớn và có tính chiến lược, dài hạn giữa các quốc gia với nhau hoặc giữa quốc gia với tổ chức quốc tế và là một hình thức của quan hệ đối tác chiến lược bên cạnh các hình thức khác như đối tác chiến lược, đối tác chiến lược lựa chọn theo từng lĩnh vực, đối thoại chiến lược,..

Đối tác chiến lược toàn diện hay còn gọi là đối tác hợp tác chiến lược toàn diện, tức là hai hay nhiều bên xác định gắn bó lợi ích lâu dài, hỗ trợ lẫn nhau và thúc đẩy sự hợp tác sâu rộng và toàn diện trên tất cả các lĩnh vực mà các bên cùng có lợi. Đồng thời hai bên còn xây dựng sự tin cậy lẫn nhau ở cấp chiến lược...

Hiện nay đối tác chiến lược toàn diện là cấp cao nhất trong hệ thống thứ bậc đối tác ngoại giao ở Việt Nam. Với quan hệ đối tác chiến lược toàn diện, các bên xác định gắn bó lợi ích lâu dài, hỗ trợ lẫn nhau và thúc đẩy sự hợp tác sâu rộng và toàn diện trên mọi lĩnh vực mà các bên cùng có lợi và hướng tói lòng tin chiến lược.

4. Các quốc gia là đối tác chiến lược toàn diện của Việt Nam

Hiện nay Việt Nam đang có mối quan hệ hối tác với một số nước như sau:

- Về quan hệ đối tác chiến lược toàn diện: Trung Quốc (nâng cấp quan hệ năm 2008), Nga (năm 2012), Ấn Độ (2016), Hàn Quốc (2022), Mỹ (2023)

Trong chuyến thăm chính thức Trung Quốc tháng 5 năm 2008 của Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh, lãnh đạo cấp cao hai nước đã nhất trí xây dựng "Quan hệ đối tác hợp tác chiến lược toàn diện" trong thế kỷ 21 trên cơ sở phương châm 16 chữ vàng "Láng giềng hữu nghị, hợp tác toàn diện, ổn định lâu dài, hướng tới tương lai" và tinh thần 4 tốt "Láng giềng tốt, bạn bè tốt, đồng chí tốt, đối tác tốt

Ngày 1/3/2001, trong chuyến thăm chính thức Việt Nam của Tổng thống Nga Vladimir Putin – chuyến thăm chính thức Việt Nam đầu tiên của người đứng đầu nhà nước Nga kể từ khi Nga được thành lập năm 1991, 2 bên ký Tuyên bố chung về quan hệ đối tác chiến lược. Đây được coi là nền tảng sự hợp tác của Việt Nam và Nga trong thế kỷ 21

Trong chuyến thăm Việt Nam của Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi ngày 2 - 3/9/2016, hai nước đã thống nhất nâng cấp quan hệ song phương từ Đối tác chiến lược lên "Đối tác chiến lược toàn diện"

Tháng 10/2009, trong chuyến thăm Việt Nam của Tổng thống Hàn Quốc Lee Myung-bak, Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết và ông đã tuyên bố nâng cấp quan hệ hai nước lên thành "Đối tác hợp tác chiến lược". Chiều 5/12/2022, ngay sau cuộc hội đàm tại Thủ đô Seoul, Hàn Quốc giữa Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc và Tổng thống Hàn Quốc Yoon Suk-yeol, hai nước đã thống nhất nâng cấp quan hệ song phương từ Đối tác chiến lược lên "Đối tác chiến lược toàn diện" nhân dịp kỷ niệm 30 năm thiết lập quan hệ ngoại giao song phương (22/12/1992 - 22/12/2022).

Ngày 25 tháng 7 năm 2013 tại Nhà Trắng đã diễn ra cuộc hội đàm giữa Chủ tịch nước Trương Tấn Sang và Tổng thống Hoa Kỳ Barack Obama. Hai nhà Lãnh đạo đã quyết định xác lập quan hệ Đối tác toàn diện Việt Nam - Hoa Kỳ dựa trên các nguyên tắc tôn trọng Hiến chương Liên Hiệp Quốc, luật pháp quốc tế, tôn trọng thể chế chính trị, độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của nhau. Theo nguồn thông tin mới nhất thì Tổng thống Mỹ đã có chuyến thăm Việt Nam vào đúng dịp hai nước kỷ niệm 10 năm xác lập quan hệ Đối tác Toàn diện. Chiều ngày 10/9/2023, hai nước Việt Nam - Hoa Kỳ đã xác nhận nâng cấp quan hệ lên mức cao nhất là Đối tác chiến lược toàn diện.

- Về đối tác chiến lược: Nhật Bản, Tây Ban Nha (năm 2009); Anh (2010); Đức (2011); Italia, Thái Lan, Indonesia, Singapore và Pháp (2013); Malaysia và Philippines (2015); Úc (2018); New Zealand (2020)

- Về đối tác toàn diện: Chile, Brazil và Venezuela (năm 2007); Argentina (2010); Mỹ, Đan Mạch (2013); Myanmar và Canada (2017); Hungary (2018); Brunei và Hà Lan (2019)...

>> Tham khảo thêm: Hội nhập quốc tế là gì? Tầm quan trọng của hội nhập quốc tế hoặc Quan điểm toàn diện là gì? Ý nghĩa, yêu cầu và ví dụ thực tiễn?