1. Tại sao đề xuất đổi căn cước công dân thành thẻ căn cước?
Chính phủ đã trình Quốc hội về dự án Luật căn cước mới, thay thế cho Luật căn cước công dân trước đó. Dự luật cung cấp nhiều điều chỉnh mới, mở rộng phạm vi ứng dụng và đặc biệt, người dân không cần phải cập nhật lại căn cước khi luật được áp dụng.
(1) Sẽ giúp tiết kiệm hơn
Dự án sửa đổi luật về quản lý dân cư và căn cước công dân nhằm đơn giản hóa thủ tục hành chính và giao dịch. Dự thảo này sẽ được Quốc hội xem xét và dự kiến sẽ được thông qua tại kỳ họp thứ 5 vào tháng 5-2023. Một điểm quan trọng là người dân đã có căn cước công dân sẽ không cần phải cập nhật lại theo luật mới.
Một số ý kiến cho rằng người dân sẽ cần phải làm lại căn cước khi luật mới có hiệu lực, nhưng điều này là không chính xác. Dự thảo luật đã nêu rõ rằng căn cước công dân được cấp trước đó vẫn có giá trị sử dụng cho đến khi hết hạn hoặc bị mất, hỏng mới được cập nhật theo luật mới.
Về việc đổi tên từ "căn cước công dân" thành "thẻ căn cước", lãnh đạo C06 đã giải thích rằng lịch sử và thực tế sử dụng từ ngôn ngữ đã từng có nhiều biến đổi. Nhiều giấy tờ khác, như hộ chiếu và bảo hiểm, không sử dụng từ "công dân". Đổi tên này không gây ảnh hưởng đến các lĩnh vực khác và còn giúp thẻ căn cước trở nên ngắn gọn và tiết kiệm hơn.
Hiện nay, nhiều quốc gia trên thế giới đều có hệ thống thẻ căn cước cho công dân và người cư trú. Thẻ căn cước không chỉ phản ánh quốc tịch mà còn thể hiện sự đa dạng và hòa nhập quốc tế.
(2) Lợi ích cấp căn cước công dân cho người dưới 14 tuổi
Đại diện C06 đã đưa ra những giải thích chi tiết về việc cấp căn cước công dân cho trẻ em dưới 14 tuổi trong dự thảo luật mới. Theo họ, việc này được coi là tùy ý và dựa trên quyết định của gia đình. Sự linh hoạt này phản ánh một sự điều chỉnh quan trọng, đặc biệt khi công nghệ thu thập dữ liệu sinh trắc học đang ngày càng phát triển. Ví dụ, sử dụng thiết bị thu vân tay điện tử có thể thay thế việc dùng mực vân tay, giúp thu thập thông tin một cách nhanh chóng và hiệu quả.
Một lợi ích đáng chú ý của việc cấp căn cước cho trẻ em dưới 14 tuổi là việc giảm thiểu quy trình và giấy tờ cần thiết, góp phần giảm bớt bất tiện cho người dân. Đồng thời, việc này cũng tận dụng và phát huy giá trị của cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và căn cước công dân. Cơ hội này không chỉ giúp hệ thống thông tin trở nên mạnh mẽ hơn mà còn đơn giản hóa quy trình quản lý và sử dụng thông tin của người dân.
Mặc dù căn cước công dân là một phương tiện xác thực và quản lý thông tin quan trọng, việc cấp đó không có ý nghĩa thay thế việc cấp giấy khai sinh. Theo quy định, các cơ quan hành chính địa phương vẫn tiếp tục cấp giấy khai sinh theo luật lệ. Tuy nhiên, so với giấy khai sinh kích thước lớn, căn cước công dân được thiết kế nhỏ gọn, chất liệu tốt và đặc biệt là bảo mật cao hơn.
Với việc tích hợp nhiều thông tin và tính năng tiện ích, căn cước công dân trở thành một công cụ quan trọng giúp người dân tiếp cận và sử dụng dịch vụ một cách thuận tiện hơn. Nó không chỉ hỗ trợ người dân trong việc di chuyển, học tập hay điều trị y tế, mà còn mở rộng khả năng sử dụng trong các giao dịch hàng ngày, từ việc mua sắm, thanh toán đến các dịch vụ trực tuyến.
Trong phiên bản dự thảo luật mới, có một quy định đặt ra rằng chứng minh nhân dân chỉ có giá trị sử dụng đến ngày 1-7-2024. Điều này đã gây ra một số lo ngại trong cộng đồng, liệu có ảnh hưởng gì đến quyền lợi của người dân và liệu tại thời điểm đó, tất cả người dân đã được cấp căn cước công dân chưa?
Để giải đáp thắc mắc này, đại diện từ C06 đã chia sẻ rằng tính đến thời điểm hiện tại, Bộ Công an đã phát hành khoảng 80 triệu căn cước công dân cho người dân đáp ứng điều kiện, do đó, việc giới hạn thời gian sử dụng của chứng minh nhân dân không ảnh hưởng đến quyền lợi của người dân.
Trong bản dự thảo Luật căn cước được cải tiến, việc cấp thẻ căn cước cho trẻ em dưới 14 tuổi được xem xét là hợp lý và mang lại nhiều tiện ích hơn. Tuy nhiên, trong việc xác định nhận dạng của trẻ em, sự phát triển của khuôn mặt và các đặc điểm như nốt ruồi, sẹo... đang trong quá trình biến đổi và chưa ổn định. Do đó, việc xác minh nhận dạng cho trẻ em cần có những quy định cụ thể, phù hợp với các đặc điểm phát triển của trẻ.
Thêm vào đó, trước đây, một giấy khai sinh đã đủ để giải quyết mọi vấn đề liên quan đến trẻ em. Vì vậy, việc xem xét việc cấp căn cước công dân cho trẻ em dưới 14 tuổi cũng cần được xem xét một cách toàn diện để mang lại sự thuận tiện cho người dân.
2. Đổi từ Căn cước công dân sang Căn cước có làm đổi số hay không?
Từ ngày 01/7/2024, Bộ Công an sẽ chính thức cung cấp thẻ Căn cước mới thay cho thẻ Căn cước công dân cho những người cần cấp giấy tờ cá nhân trên toàn quốc. Khi chuyển đổi từ thẻ Căn cước công dân sang thẻ Căn cước, người dân không cần phải thay đổi số thẻ hiện có.
Việc giữ nguyên số thẻ khi chuyển đổi từ thẻ Căn cước công dân sang thẻ Căn cước được coi là hợp lý, vì số thẻ Căn cước công dân hiện tại chính là mã định danh riêng biệt cho mỗi cá nhân. Được Bộ Công an phân phối và quản lý trên phạm vi quốc gia, số định danh là một dãy số duy nhất cho mỗi công dân, từ khi sinh ra cho đến khi qua đời, không bị trùng lặp với bất kỳ ai khác.
Mã định danh cá nhân được tạo ra từ Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, được sử dụng để liên kết, chia sẻ, và cập nhật thông tin cá nhân của mỗi người dân. Cấu trúc của số định danh cá nhân được quy định cụ thể trong Điều 13 của Nghị định số 137/2015/NĐ-CP. Nó bao gồm một chuỗi gồm 12 số, bao gồm 6 số thể hiện thông tin như năm sinh, giới tính, nơi khai sinh và 6 số khác là mã ngẫu nhiên.
Khi chuyển từ thẻ Căn cước công dân sang mẫu thẻ Căn cước mới cấp từ 01/7/2024, dù số thẻ được giữ nguyên, nhưng có một số điểm cần lưu ý:
- Tên thẻ sẽ thay đổi từ "Căn cước công dân" thành "Căn cước".
- Thông tin chi tiết trên thẻ sẽ bao gồm:
+ Thẻ sẽ được cấp cho cả đối tượng dưới 14 tuổi.
+ Mục "Quê quán" sẽ được thay thế bằng "nơi đăng ký khai sinh".
+ "Nơi thường trú" sẽ được điều chỉnh thành "nơi cư trú".
+ Thông tin dấu vân tay sẽ không còn xuất hiện trên thẻ.
- Phần chữ ký trên thẻ từ chức vụ "Cục trưởng Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (C06) Bộ Công an" sẽ được chỉnh sửa thành "Nơi cấp: Bộ Công an".
3. Đối tượng cần đi đổi Căn cước công dân sang Căn cước
Theo quy định của Luật Căn cước, công dân có thể yêu cầu cấp lại thẻ Căn cước khi cần thiết. Các thẻ Căn cước công dân được cấp trước 01/7/2024 sẽ có thời hạn sử dụng theo ngày được ghi trên thẻ. Đối với Chứng minh nhân dân còn hiệu lực, chúng có thể được sử dụng đến hết 31/12/2024.
Các thẻ Căn cước và Chứng minh nhân dân hết hạn từ 15/01/2024 đến 30/6/2024 vẫn còn giá trị đến ngày 30/6/2024. Từ ngày 01/7/2024, công dân cần thực hiện việc cấp lại thẻ Căn cước trong những trường hợp sau:
- Thẻ hoặc Chứng minh nhân dân hết hạn vào ngày 01/7/2024. Đặc biệt:
+ Công dân phải cập nhật thẻ Căn cước khi tròn 25, 40 và 60 tuổi.
+ Chứng minh nhân dân có thời gian hiệu lực là 15 năm từ ngày cấp.
- Nếu thẻ Căn cước hoặc Chứng minh nhân dân bị mất, hỏng, hoặc bị hỏng.
Ngoài ra, các giấy tờ hợp pháp đã xuất phát từ thông tin trong Chứng minh nhân dân hoặc thẻ Căn cước vẫn giữ nguyên giá trị. Cơ quan chính phủ không yêu cầu công dân cập nhật hay điều chỉnh thông tin trên Chứng minh nhân dân hoặc thẻ Căn cước đã cấp trước đó.
Các quy định liên quan đến việc sử dụng Chứng minh nhân dân và thẻ Căn cước trong các văn bản pháp luật ban hành trước 01/7/2024 sẽ tuân theo quy định của Luật Căn cước.
Bài viết liên quan: Thông qua Luật Căn cước vào sáng ngày 24/11/2023 tại Kỳ họp thứ 6?
Luật Minh Khuê xin tiếp nhận yêu cầu tư vấn của quý khách hàng thông qua số hotline: 1900.6162 hoặc email: lienhe@luatminhkhue.vn. Xin trân trọng cảm ơn!
