1. Đờn ca tài tử Nam Bộ có phải là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia hay không?

Đờn ca tài tử Nam Bộ là một biểu hiện nghệ thuật dân gian đặc trưng của khu vực Nam Bộ Việt Nam. Được xem như một sản phẩm văn hóa phi vật thể, nó kết hợp cả yếu tố nghệ thuật và bản sắc dân gian, tạo ra một di sản độc đáo và phong phú. Đờn ca tài tử Nam Bộ có nguồn gốc từ các làng quê, nơi mà nghệ sĩ dân dụ tụ tập và trình diễn trong các sự kiện đặc biệt, như lễ hội, cưới hỏi, hay các buổi lễ tưởng nhớ tổ tiên. Nó bao gồm nhiều loại nhạc cụ truyền thống như đàn tranh, đàn bầu, đàn gáo, cùng với các nhóm nhạc và ca sĩ. Âm nhạc của Đờn ca tài tử Nam Bộ thường nhẹ nhàng, trữ tình, và mang đậm tinh thần dân gian. Các bài hát thường diễn đạt những tâm tư, cảm xúc của người dân Nam Bộ, phản ánh cuộc sống nông thôn, tình yêu, và tình bạn. Nghệ sĩ thường là những người có niềm đam mê với nghệ thuật và được truyền đạt từ đời này sang đời khác.

Theo STT 6 trong Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia (đợt 1) ban hành kèm theo Quyết định 5079/QĐ-BVHTTDL năm 2012, Đờn ca tài tử Nam Bộ được công nhận là một di sản quốc gia, chứng tỏ giá trị văn hóa và nghệ thuật lâu dài của nó đối với cộng đồng và đất nước.

STT Tên di sản văn hóa phi vật thể Loại  Địa điểm
6 Đờn ca tài tử Nghệ thuật trình diễn dân gian

Tỉnh An Giang

Tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu

Tỉnh Bạc Liêu

Tỉnh Bến Tre

Tỉnh Bình Dương

Tỉnh Bình Phước

Tỉnh Bình Thuận

Tỉnh Cà Mau

Tp. Cần Thơ

Tỉnh Đồng Nai

Tỉnh Đồng Tháp

Tỉnh Hậu Giang

Tp. Hồ Chí Minh

Tỉnh Kiên Giang

Tỉnh Long An

Tỉnh Ninh Thuận

Tỉnh Sóc Trăng

Tỉnh Tây Ninh

Tỉnh Tiền Giang

Tỉnh Trà Vinh

Tỉnh Vĩnh Long

Theo quy định hiện hành, Đờn ca tài tử Nam Bộ đã được xác nhận là một loại hình nghệ thuật thuộc di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Điều này chỉ ra sự quan trọng và giá trị lâu dài của nghệ thuật này đối với văn hóa dân gian và bản sắc văn hóa của cộng đồng Nam Bộ Việt Nam. Được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể thứ 8 của Việt Nam, Đờn ca tài tử Nam Bộ đã đạt tới tầm vóc quốc tế, được UNESCO công nhận là di sản văn hóa đại diện của nhân loại. Điều này chứng minh giá trị toàn cầu và sức ảnh hưởng của nó trong việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa. Việc công nhận Đờn ca tài tử Nam Bộ tại cấp quốc tế bảo vệ nó không chỉ trước những thách thức nội địa mà còn trước áp lực từ sự biến đổi toàn cầu và thương mại hóa văn hóa. Đây là một bước quan trọng trong việc giữ gìn và phát huy di sản văn hóa phi vật thể của Việt Nam. Việc UNESCO công nhận Đờn ca tài tử Nam Bộ không chỉ là vinh dự cho cộng đồng Nam Bộ mà còn là đóng góp quan trọng vào việc bảo tồn và truyền đạt giá trị văn hóa của Việt Nam tới cộng đồng quốc tế.

 

2. Quyền hạn và nghĩa vụ của nghệ nhân nhân dân đờn ca tài tử Nam Bộ

Theo quy định tại Điều 3 Nghị định 62/2014/NĐ-CP, nghệ nhân nhân dân đờn ca tài tử Nam Bộ được đặc quyền và chịu trách nhiệm như sau:

- Nghệ nhân nhân dân đờn ca tài tử Nam Bộ có quyền nhận Huy hiệu, Giấy chứng nhận của Chủ tịch nước và được thưởng tiền kèm theo danh hiệu “Nghệ nhân nhân dân” theo các quy định của pháp luật về thi đua, khen thưởng. Điều này nhấn mạnh sự công nhận và động viên cho đóng góp của họ đối với nghệ thuật truyền thống.

​- Nếu nghệ nhân nhân dân đờn ca tài tử Nam Bộ thu nhập thấp hoặc gặp khó khăn, họ có quyền hưởng trợ cấp sinh hoạt hằng tháng theo quy định của Chính phủ. Điều này nhằm đảm bảo đời sống vật chất và tinh thần ổn định cho họ.

​- Nghệ nhân nhân dân đờn ca tài tử Nam Bộ có nghĩa vụ không ngừng hoàn thiện tri thức và kỹ năng của mình. Điều này thể hiện cam kết của họ với sự chất lượng và sáng tạo trong nghệ thuật truyền thống.

​- Nghệ nhân nhân dân đờn ca tài tử Nam Bộ nên tích cực truyền dạy và phổ biến tri thức và kỹ năng của mình cho thế hệ sau. Họ đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì và phát triển nền văn hóa truyền thống.

​- Nghệ nhân nhân dân đờn ca tài tử Nam Bộ cũng phải tuân thủ các quy định khác của pháp luật về thi đua, khen thưởng và các quy định về di sản văn hóa. Điều này bao gồm việc tham gia các hoạt động của cộng đồng nghệ sĩ, bảo vệ và phát triển di sản văn hóa.

=> Những quyền và nghĩa vụ trên nhấn mạnh sự trách nhiệm và vai trò đặc biệt của nghệ nhân nhân dân đờn ca tài tử Nam Bộ trong việc bảo tồn và phát triển nghệ thuật truyền thống của dân tộc.

 

3. Để được xét danh hiệu nghệ nhân nhân dân với người hoạt động nghệ thuật đờn ca tài tử Nam bộ phải có thời gian hoạt động bao lâu? 

Theo quy định tại khoản 4 Điều 5 Nghị định 62/2014/NĐ-CP, để được xét danh hiệu Nghệ nhân nhân dân, người hoạt động nghệ thuật đờn ca tài tử Nam Bộ cần phải đáp ứng một số tiêu chuẩn cụ thể.

- Trung thành với Tổ quốc và Chấp hành Chính sách: Nghệ nhân cần thể hiện sự trung thành với Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa và chấp hành đúng chủ trương, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước.

- Phẩm chất Đạo đức và Tâm huyết: Nghệ nhân cần có phẩm chất đạo đức tốt, là gương mẫu trong cuộc sống. Sự tâm huyết và tận tụy với nghề được công nhận bởi đồng nghiệp và cộng đồng.

​- Nghệ nhân cần có tài năng nghệ thuật đặc biệt xuất sắc, có cống hiến lớn cho sự nghiệp bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể.

​- Nghệ nhân cần có thành tích, giải thưởng, sản phẩm tinh thần hoặc vật chất có giá trị cao trong các lĩnh vực như lịch sử, văn hóa, khoa học, nghệ thuật, thẩm mỹ, và kỹ thuật.

​- Có thời gian hoạt động trong nghề từ 20 năm trở lên, thể hiện sự chín chắn và tích lũy kinh nghiệm dài hạn trong lĩnh vực nghệ thuật đờn ca tài tử Nam Bộ.

- Đã được Nhà nước phong tặng danh hiệu "Nghệ nhân ưu tú," điều này là minh chứng cho sự công nhận và đánh giá cao từ cộng đồng và chính quyền.

Để xét danh hiệu "Nghệ nhân nhân dân," người hoạt động nghệ thuật đờn ca tài tử Nam Bộ cần đáp ứng một chuỗi các tiêu chuẩn nghiêm ngặt, bao gồm cả sự đóng góp lâu dài và xuất sắc trong sự nghiệp nghệ thuật của mình. Đây là một cơ hội để tôn vinh và công nhận những nghệ nhân đã dành cả đời mình cho sự phát triển và bảo tồn di sản văn hóa của đất nước.

 

4. Hội đồng xét tặng danh hiệu nghệ nhân nhân dân Đờn ca tài tử Nam Bộ được thành lập theo bao nhiêu cấp?

Theo quy định tại khoản 1 Điều 7 Nghị định 62/2014/NĐ-CP, Hội đồng xét tặng danh hiệu “Nghệ nhân nhân dân”, “Nghệ nhân ưu tú” đối với Đờn ca tài tử Nam Bộ được thành lập theo 3 cấp cụ thể như sau:

​- Hội đồng cấp tỉnh chịu trách nhiệm về việc xét tặng danh hiệu cho nghệ sĩ nổi bật trong lĩnh vực đờn ca tài tử Nam Bộ thuộc phạm vi và quy mô của tỉnh đó. Nó đảm bảo sự cân nhắc chi tiết và sâu sắc đối với những nghệ sĩ có ảnh hưởng trong cộng đồng tỉnh.

​- Hội đồng cấp Bộ chịu trách nhiệm đánh giá và xét tặng danh hiệu cho các nghệ sĩ vượt quốc gia. Đây là cấp quan trọng để đảm bảo chất lượng và uy tín quốc gia của danh hiệu. Họ đánh giá những đóng góp nghệ thuật của nghệ sĩ ở mức độ toàn quốc.

​- Hội đồng cấp Nhà nước có nhiệm vụ chung cấp quyết định và công bố danh hiệu cho những nghệ sĩ có ảnh hưởng lớn và xuất sắc nhất trong lĩnh vực đờn ca tài tử Nam Bộ tại cả nước. Họ đảm bảo tính công bằng, minh bạch và đáp ứng tiêu chí cao nhất.

- Nhiệm vụ của Hội đồng xét tặng danh hiệu:

+ Hội đồng có nhiệm vụ tổ chức việc xét tặng danh hiệu, đảm bảo chất lượng và tuân thủ quy định của pháp luật.

+ Xét chọn những cá nhân đủ tiêu chuẩn theo quy định của Nghị định.

+ Công bố kết quả xét chọn trên các phương tiện thông tin đại chúng để lấy ý kiến của nhân dân.

+ Hoàn chỉnh hồ sơ xét tặng và trình Hội đồng có thẩm quyền.

+ Xem xét và giải quyết các kiến nghị liên quan đến quá trình xét tặng danh hiệu.

Những cấp Hội đồng trên đảm bảo quá trình xét tặng danh hiệu được thực hiện một cách chặt chẽ và đáng tin cậy, đồng thời khẳng định uy tín của danh hiệu "Nghệ nhân nhân dân" và "Nghệ nhân ưu tú" trong lĩnh vực đờn ca tài tử Nam Bộ.

Quý khách có nhu cầu xem thêm bài viết sau: Di sản văn hóa là gì? Giá trị của di sản văn hóa?

Đội ngũ Tổng đài tư vấn pháp luật trực tuyến của chúng tôi sẵn sàng lắng nghe và giải đáp mọi vấn đề của quý khách hàng. Để liên lạc, quý khách vui lòng gọi đến số hotline 1900.6162. Ngoài ra, chúng tôi cũng chấp nhận yêu cầu chi tiết qua email tại địa chỉ lienhe@luatminhkhue.vn. Đội ngũ chuyên gia của chúng tôi cam kết hỗ trợ và giải quyết mọi thắc mắc của quý khách hàng một cách nhanh chóng và chuyên nghiệp.