1. Lũ lịch sử được hiểu cụ thể như thế nào?

Theo quy định tại Điều 5 Quyết định 18/2021/QĐ-TTg thì lũ, một hiện tượng tự nhiên, là sự mực nước sông tăng cao và giảm thấp trong một khoảng thời gian xác định, mang theo nhiều sự đa dạng và đặc tính khác nhau:

- Lũ lịch sử, đó chính là những sự kiện lũ có đỉnh cao nhất trong chuỗi số liệu quan trắc hoặc từ các cuộc điều tra khảo sát, trở thành những chấn điểm đặc biệt trong lịch sử môi trường nước.

- Lũ đặc biệt lớn, là những sự kiện hiếm thấy với đỉnh lũ cao, góp phần tạo nên những biểu hiện thiên nhiên quan trọng, khác biệt trong thời kỳ quan trắc.

- Lũ bất thường, là những ngày mực nước tăng đột ngột trước hoặc sau mùa lũ quy định tại khoản 27 Điều này. Hoặc có thể là kết quả của sự hình thành lũ do mưa lớn xảy ra trong phạm vi nhỏ, tạo ra các tác động không dự kiến từ hồ chứa xả nước, vỡ đập, tràn đập, vỡ đê, tràn đê - tất cả đều tạo ra những sự kiện nước mạnh mẽ và đặc biệt khó lường.

Theo nhận định này, khái niệm về lũ lịch sử mở ra trước mắt chúng ta như một hình ảnh sống động về sự kiện nước với đỉnh lũ độ cao nhất, được ghi chép trong chuỗi dữ liệu quan trắc đặc biệt hoặc kết quả của các cuộc điều tra khảo sát kỹ thuật và môi trường. Đây không chỉ là một dữ liệu thông thường, mà là một tấm bảng điều chỉnh có sức mạnh tái tạo, là nguồn thông tin quý báu để hiểu rõ và dự đoán các biến động của lũ qua thời gian.

 

2. Khi nào dự báo mực nước lũ cao vượt lũ lịch sử phải xếp vào rủi ro thiên tai cấp độ 5?

Tại Điều 45 của Quyết định 18/2021/QĐ-TTg, một tài liệu chính thức của Chính phủ, chấp thuận về dự báo, cảnh báo và truyền tin liên quan đến thiên tai, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành một hệ thống cấp độ rủi ro thiên tai, tập trung vào vấn đề cụ thể của lũ và ngập lụt. Theo đó:

- Cấp độ rủi ro thiên tai cấp 4 được xác định khi dự báo mực nước lũ nằm trong khoảng từ báo động cấp 3, cộng thêm 0,3 mét đến mức lũ lịch sử, tại các trạm thủy văn thuộc khu vực 4. Điều này là một cảnh báo cụ thể và chi tiết, đặt ra để nhận biết và đối phó với tình hình khẩn cấp một cách chính xác.

- Cấp độ rủi ro thiên tai cấp 5 xuất hiện khi dự báo mực nước lũ cao vượt quá mức lũ lịch sử tại các trạm thủy văn thuộc khu vực 4. Đây là một tình huống nguy cấp và đặc biệt, nơi mà các biện pháp ứng phó và quản lý rủi ro cần phải được triển khai một cách linh hoạt và hiệu quả.

- Để tăng cường tính minh bạch và sự đối ứng, danh sách chi tiết các trạm thủy văn thuộc các khu vực 1, 2, 3 và 4 được quy định cụ thể và chi tiết tại Phụ lục XIII của Quyết định này. Điều này không chỉ giúp trong việc đánh giá rủi ro một cách toàn diện mà còn hỗ trợ các cơ quan quản lý và cộng đồng trong việc phát triển và triển khai kế hoạch ứng phó đối với thiên tai một cách chính xác và hiệu quả.

- Trong những tình huống phức tạp, nơi có nhiều vùng trong dự báo đều đánh giá được cấp độ rủi ro thiên tai ở các mức khác nhau, quyết định sẽ ưu tiên lấy cấp độ rủi ro theo mức cao nhất. Điều này giúp tạo ra một cơ sở quyết định chặt chẽ và chính xác, đồng thời nâng cao khả năng ứng phó đối với các tình huống thiên tai đa dạng.

- Các địa điểm đã triển khai công trình phòng, chống lũ sẽ chuyển từ việc sử dụng mức lũ lịch sử sang mức lũ thiết kế. Điều này đồng nghĩa với việc chúng ta sẽ đánh giá và xây dựng các công trình với sức chứa và hiệu suất tối ưu, đồng thời đảm bảo tính hiện đại và an toàn, đáp ứng mức độ rủi ro thiên tai dự kiến.

- Để đáp ứng đúng nhu cầu thực tế trong công tác phòng chống thiên tai, các tỉnh và thành phố trực thuộc trung ương sẽ hợp tác mật thiết với Bộ Tài nguyên và Môi trường để xác định cấp độ rủi ro thiên tai cho các trạm thủy văn (nơi báo lũ) tại các địa điểm quản lý chưa được quy định trong Quyết định này. Hành động này không chỉ mở rộng phạm vi đánh giá rủi ro mà còn thể hiện cam kết của chính quyền đối với sự an toàn và bảo vệ của cộng đồng trước những tác động khó lường của thiên tai.

Theo quy định này, nếu dự báo cho thấy mực nước lũ cao sẽ vượt qua mức lũ lịch sử, điều này sẽ được xem xét và xếp vào hạng mục rủi ro thiên tai cấp độ 5. Điều này có nghĩa là khi lũ diễn ra tại các trạm thủy văn thuộc khu vực 4 và dự báo cho thấy sự vượt quá mức lũ lịch sử, chúng ta sẽ chú ý và ứng phó với tình huống này như một cấp độ rủi ro thiên tai cao nhất. Hành động này không chỉ là biện pháp cảnh báo mà còn là một biện pháp quản lý mạnh mẽ, nhằm đảm bảo an toàn và ổn định trong quản lý lũ và ứng phó với những thách thức thiên tai có thể xảy ra.

 

3. Tìm hiểu về rủi ro thiên tai cấp độ 5

Rủi ro thiên tai đại diện cho những tổn thất tiềm ẩn mà mọi biến cố thiên tai có thể mang lại, tác động đến nhiều khía cạnh trong xã hội. Điều này bao gồm những hậu quả nặng nề đối với con người, tài sản, môi trường, điều kiện sống, và cả sự ổn định của hoạt động kinh tế - xã hội, như được đề cập trong khoản 2 của Điều 3 trong Luật Phòng, chống thiên tai năm 2013.

Rủi ro này không chỉ đơn thuần là về các tổn thất vật chất, mà còn đặt ra những thách thức lớn đối với việc bảo vệ sự an toàn và trái ngược lại những tác động âm nhạc đối với môi trường và cơ sở hạ tầng. Đồng thời, nó cũng gây ra những biến động không lường trước được đối với chất lượng cuộc sống và khả năng phục hồi của cộng đồng sau mỗi sự kiện thiên tai. Vì vậy, việc đánh giá và quản lý rủi ro thiên tai không chỉ là một nhiệm vụ cấp thiết mà còn là một bước quan trọng trong việc xây dựng sự chống chọi và đề xuất những giải pháp hiệu quả để giảm thiểu tác động của thiên tai, góp phần đảm bảo sự an toàn và bền vững cho cộng đồng và môi trường xung quanh.

Điều 4 Quyết định 18/2021/QĐ-TTg quy định rủi ro thiên tai cấp 5 là mức độ cao nhất, được mô tả bằng màu tím và được hiểu là mức độ thảm họa. Quy định này không chỉ đơn thuần là việc đánh giá mức độ rủi ro mà còn là một cơ sở hệ thống hóa mức độ nghiêm trọng của tình hình, tạo ra một cấp độ cảnh báo linh hoạt và hiệu quả.

Thêm vào đó, quy định này còn quy định rõ ràng về việc phân loại cấp độ rủi ro cho mỗi loại thiên tai, với tối đa là 5 cấp, và mỗi cấp độ đều được liên kết với một màu đặc trưng trên các bản đồ. Điều này tạo ra sự dễ nhận biết và theo dõi, giúp cộng đồng và các cơ quan quản lý hình dung rõ hơn về mức độ tăng dần của rủi ro thiên tai và từ đó đưa ra những quyết định ứng phó hợp lý. Hệ thống này không chỉ là một công cụ cảnh báo, mà còn là một hệ thống thông tin mạnh mẽ, hỗ trợ quá trình quản lý và đối phó với thiên tai một cách hiệu quả và chính xác.

Hệ thống đánh giá rủi ro thiên tai trong quy định này được mô tả cụ thể như sau:

- Cấp 1, được biểu diễn bằng màu xanh dương nhạt, đại diện cho mức rủi ro thấp. Màu sắc nhẹ nhàng này là một biểu tượng cho sự an toàn và ổn định, làm nổi bật tính chất dự báo thuận lợi trong tình hình này.

- Cấp 2, với màu vàng nhạt, là biểu tượng của mức rủi ro trung bình. Màu vàng mang đến một cảm giác cảnh báo nhẹ nhàng, làm tăng sự nhận thức về tình hình đang diễn ra và khuyến khích sự chuẩn bị.

- Cấp 3, màu da cam, là biểu tượng cho mức độ rủi ro lớn. Sự nổi bật của màu da cam tạo ra một tâm trạng cảnh báo nghiêm túc, gợi nhắc về cần phải chuẩn bị cho những khả năng không mong muốn.

- Cấp 4, màu đỏ, là biểu tượng cho mức rủi ro rất lớn. Màu đỏ đầy nổi bật là một cảnh báo mạnh mẽ, thể hiện tình hình cần được đối phó một cách cẩn trọng và linh hoạt.

- Cấp 5, được đại diện bằng màu tím, là mức độ rủi ro ở mức thảm họa. Màu tím mang lại một sự đậm chất nghiêm trọng và khẩn cấp, làm tăng sự nhận thức về cần phải đối mặt với tình huống khẩn cấp và áp đặt những biện pháp cứu hộ và phòng ngừa.

Ngoài ra, có thể tham khảo: Lũ ống là gì? Lũ quét là gì? Bị lũ ống, lũ quét có được hỗ trợ. Còn khúc mắc, liên hệ 1900.6162 hoặc gửi email tới: lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ. Xin cảm ơn.