1. Cơ sở pháp lý
Cơ sở pháp lý quy định việc đưa người từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi đi cai nghiện bắt buộc được quy định tại Luật Phòng, chống ma túy năm 2021. Luật này không chỉ quy định về các biện pháp phòng ngừa và chống lại ma túy, mà còn thiết lập các quy định liên quan đến việc quản lý người sử dụng chất ma túy trái phép, thực hiện cai nghiện ma túy và xác định trách nhiệm của cá nhân, gia đình, cơ quan, tổ chức trong công tác phòng, chống ma túy. Bên cạnh đó, Luật còn đề cập đến việc quản lý nhà nước và các hoạt động hợp tác quốc tế nhằm nâng cao hiệu quả phòng, chống ma túy.
2. Điều kiện áp dụng biện pháp cai nghiện bắt buộc người từ đủ 12 đến dưới 18 tuổi
Theo quy định tại Khoản 1 Điều 33 của Luật Phòng, chống ma túy năm 2021, việc cai nghiện ma túy đối với người từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi được thực hiện trong các trường hợp cụ thể. Cụ thể, người nghiện ma túy trong độ tuổi này sẽ bị đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc nếu rơi vào một trong các tình huống sau:
Thứ nhất, nếu người nghiện ma túy không đăng ký, không thực hiện hoặc tự ý chấm dứt việc cai nghiện ma túy tự nguyện. Điều này có nghĩa là dù đã được thông báo và có sự đồng ý tham gia chương trình cai nghiện tự nguyện, nhưng họ không tuân thủ hoặc tự ý ngừng điều trị, thì sẽ phải chịu hình thức cai nghiện bắt buộc.
Thứ hai, nếu trong quá trình cai nghiện ma túy tự nguyện, người đó bị phát hiện tiếp tục sử dụng trái phép các chất ma túy. Điều này cho thấy sự thiếu nghiêm túc và kém hiệu quả trong việc thực hiện chương trình cai nghiện tự nguyện, dẫn đến việc cần phải áp dụng biện pháp cai nghiện bắt buộc.
Thứ ba, đối với những người nghiện ma túy thuộc nhóm các chất dạng thuốc phiện, nếu họ không đăng ký, không thực hiện hoặc tự ý chấm dứt điều trị nghiện bằng thuốc thay thế, hoặc bị chấm dứt điều trị do vi phạm quy định về điều trị, cũng sẽ phải đối mặt với hình thức cai nghiện bắt buộc.
Như vậy, việc cai nghiện ma túy bắt buộc đối với người từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi được quy định rõ ràng để đảm bảo rằng những cá nhân này có thể nhận được sự can thiệp cần thiết khi họ không tuân thủ các yêu cầu của chương trình cai nghiện tự nguyện hoặc điều trị nghiện ma túy các chất dạng thuốc phiện.
3. Quy trình đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc
Theo quy định tại Điều 51 của Nghị định 116/2021/NĐ-CP, thành phần hồ sơ đề nghị đưa người từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi đi cai nghiện bắt buộc vào năm 2024 được phân loại theo tình trạng cư trú của người nghiện ma túy.
Đối với người từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi có nơi cư trú ổn định, hồ sơ đề nghị bao gồm các tài liệu sau: đầu tiên là 01 biên bản vi phạm một trong các hành vi vi phạm pháp luật về việc đăng ký cai nghiện, cai nghiện tự nguyện tại gia đình hoặc cộng đồng, hoặc điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc thay thế, theo Mẫu số 27 trong Phụ lục 2 ban hành kèm theo Nghị định 116/2021/NĐ-CP. Thứ hai, cần có 01 bản lý lịch tóm tắt của người bị đề nghị áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc theo Mẫu số 30 trong Phụ lục 2 của nghị định này. Thứ ba, 01 bản sao Phiếu kết quả xác định tình trạng nghiện ma túy của cơ quan có thẩm quyền cũng cần được đính kèm. Tiếp theo là 01 bản tường trình của người nghiện ma túy hoặc của người đại diện hợp pháp theo Mẫu số 31. Bên cạnh đó, cần có 01 bản ý kiến bằng văn bản của cha, mẹ, người giám hộ hoặc người đại diện hợp pháp theo Mẫu số 38. Cuối cùng, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã hoặc cơ quan Công an phải lập hồ sơ đề nghị áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc, làm văn bản đề nghị theo Mẫu số 29, kèm theo các tài liệu liên quan khác (nếu có).
Đối với người từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi không có nơi cư trú ổn định, hồ sơ yêu cầu bao gồm tất cả các tài liệu nêu trên, với một điểm khác biệt quan trọng. Cụ thể, ngoài các giấy tờ như biên bản vi phạm, lý lịch tóm tắt, Phiếu kết quả xác định tình trạng nghiện, tường trình và ý kiến của người đại diện hợp pháp, còn cần phải có một văn bản xác định tình trạng không có nơi cư trú ổn định của người nghiện do cơ quan Công an có thẩm quyền cấp.
Như vậy, việc chuẩn bị hồ sơ để đưa người từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi đi cai nghiện bắt buộc yêu cầu sự chi tiết và chính xác trong việc thu thập các giấy tờ và tài liệu liên quan, tùy thuộc vào tình trạng cư trú của đối tượng.
Theo quy định tại Mục 1 Chương 5 của Nghị định 116/2021/NĐ-CP, thủ tục đưa người từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi đi cai nghiện bắt buộc vào năm 2024 được thực hiện theo các bước chi tiết như sau:
Bước 1: Lập hồ sơ đề nghị đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc
Khi phát hiện người từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi nghiện ma túy, các cơ quan có thẩm quyền phải lập hồ sơ đề nghị đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc trong thời hạn 05 ngày làm việc. Hồ sơ này cần phải đầy đủ và chính xác theo các quy định hiện hành để đảm bảo tính hợp pháp và hiệu quả của quy trình cai nghiện.
Bước 2: Thông báo về việc lập hồ sơ và chuyển hồ sơ đề nghị
Sau khi hoàn tất việc lập hồ sơ, cơ quan lập hồ sơ phải thông báo bằng văn bản về việc lập hồ sơ đề nghị cai nghiện bắt buộc, đồng thời gửi kèm 01 bản sao bộ hồ sơ theo mẫu cho người nghiện ma túy hoặc người đại diện hợp pháp của họ. Trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận được thông báo, người nghiện ma túy hoặc người đại diện có quyền đọc và ghi chép các nội dung cần thiết trong hồ sơ.
Kể từ ngày hết thời hạn đọc hồ sơ, Công an cấp tỉnh phải gửi văn bản đề nghị kèm hồ sơ cho Trưởng phòng Lao động - Thương binh và Xã hội cấp huyện nơi người bị đề nghị áp dụng biện pháp có hành vi vi phạm. Tương tự, Công an cấp huyện và Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã cũng phải gửi văn bản và hồ sơ cho Trưởng phòng Lao động - Thương binh và Xã hội cấp huyện nơi lập hồ sơ đề nghị. Hồ sơ phải được đánh bút lục và lập thành hai bản: bản gốc gửi cho Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội cấp huyện và bản sao lưu tại cơ quan lập hồ sơ theo quy định về lưu trữ.
Bước 3: Xem xét, quyết định việc chuyển hồ sơ đề nghị
Trong thời hạn 02 ngày làm việc kể từ ngày nhận được hồ sơ đề nghị, Trưởng phòng Lao động - Thương binh và Xã hội cấp huyện sẽ kiểm tra và đối chiếu hồ sơ theo quy định. Nếu hồ sơ hợp lệ, Trưởng phòng sẽ chuyển hồ sơ đến Tòa án nhân dân cấp huyện để xem xét và quyết định. Nếu hồ sơ không hợp lệ, Trưởng phòng sẽ trả lại để cơ quan lập hồ sơ bổ sung, thời hạn bổ sung là 02 ngày làm việc kể từ ngày nhận lại hồ sơ. Sau khi nhận được hồ sơ bổ sung, Trưởng phòng sẽ chuyển hồ sơ lại cho Tòa án nhân dân cấp huyện. Hồ sơ đề nghị gửi Tòa án phải được đánh bút lục và lập thành 02 bản: bản gốc gửi Tòa án và bản sao lưu tại Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội.
Trong trường hợp Tòa án yêu cầu làm rõ một số nội dung trong hồ sơ, Trưởng phòng Lao động - Thương binh và Xã hội có trách nhiệm phối hợp với cơ quan lập hồ sơ để trả lời bằng văn bản trong thời hạn 02 ngày làm việc.
Bước 4: Đưa người phải chấp hành quyết định vào cơ sở cai nghiện bắt buộc
Sau khi nhận được Quyết định đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc từ Tòa án nhân dân cấp huyện, cơ quan Công an cấp huyện phối hợp với Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội thực hiện việc đưa người phải chấp hành quyết định vào cơ sở cai nghiện trong thời hạn 05 ngày. Nếu người nghiện ma túy không chấp hành quyết định, cơ quan Công an cấp huyện có quyền áp dụng các biện pháp cưỡng chế cần thiết theo quy định của pháp luật.
Trong trường hợp xảy ra sự kiện bất khả kháng làm ảnh hưởng đến việc thực hiện quyết định, thời hạn thực hiện sẽ được tính lại kể từ thời điểm sự kiện bất khả kháng chấm dứt. Nếu cơ sở cai nghiện không còn khả năng tiếp nhận đối tượng, thời hạn thực hiện có thể được kéo dài không quá 03 tháng, và Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội phải thông báo bằng văn bản cho Tòa án nhân dân cấp huyện về lý do kéo dài thời hạn.
Quá trình này được thiết kế nhằm đảm bảo rằng các quyết định cai nghiện bắt buộc được thực hiện một cách công bằng, minh bạch và hiệu quả, đáp ứng được nhu cầu can thiệp kịp thời cho những người nghiện ma túy trong độ tuổi từ đủ 12 đến dưới 18 tuổi.
4. Mục đích của việc đưa vào cai nghiện bắt buộc
Mục đích của việc đưa người vào cai nghiện bắt buộc không chỉ nhằm mục tiêu bảo vệ sức khỏe cá nhân mà còn góp phần bảo vệ xã hội và nâng cao ý thức cộng đồng. Trước hết, việc cai nghiện bắt buộc giúp người nghiện ma túy loại bỏ những chất gây nghiện ra khỏi cơ thể, từ đó bảo vệ sức khỏe của họ khỏi những hậu quả nghiêm trọng do ma túy gây ra, chẳng hạn như các bệnh lý nghiêm trọng, suy giảm chức năng cơ thể và những vấn đề sức khỏe liên quan khác. Qua việc cai nghiện, cơ thể có cơ hội hồi phục và phục hồi chức năng, cải thiện chất lượng cuộc sống của người nghiện.
Ngoài việc bảo vệ sức khỏe, việc cai nghiện bắt buộc còn nhằm bảo vệ xã hội bằng cách ngăn chặn các hành vi vi phạm pháp luật liên quan đến ma túy. Người nghiện ma túy thường có xu hướng tham gia vào các hoạt động phạm pháp để có tiền mua ma túy, gây ra những tác động tiêu cực đến an ninh trật tự và sự ổn định của cộng đồng. Việc cai nghiện giúp họ từ bỏ thói quen xấu, giảm thiểu nguy cơ tái phạm và góp phần vào việc duy trì an toàn xã hội.
Hơn nữa, việc đưa người nghiện vào cai nghiện bắt buộc còn mang một mục tiêu giáo dục quan trọng. Trong quá trình cai nghiện, người nghiện được tiếp cận với các chương trình giáo dục và tư vấn, giúp họ nhận thức rõ ràng về tác hại của ma túy, hiểu biết về những rủi ro và hệ lụy lâu dài khi tiếp tục sử dụng chất gây nghiện. Đồng thời, đây cũng là cơ hội để họ có thể thay đổi, cải tạo và tái hòa nhập cộng đồng, xây dựng lại cuộc sống theo hướng tích cực hơn.
Như vậy, việc cai nghiện bắt buộc không chỉ là một biện pháp can thiệp y tế mà còn là một chiến lược toàn diện nhằm bảo vệ sức khỏe cá nhân, đảm bảo an ninh xã hội và giáo dục nâng cao nhận thức, giúp người nghiện có cơ hội để phục hồi và hòa nhập trở lại với xã hội.
Xem thêm bài viết: Người chơi cỏ Mỹ sẽ bị đưa đi cai nghiện bắt buộc có đúng không?
Khi quý khách có thắc mắc về quy định pháp luật, vui lòng liên hệ đến hotline 19006162 hoặc gửi thư tư vấn đến email: lienhe@luatminhkhue.vn để được giải đáp.
